Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2022/11585 K.2023/1993

... Cumhuriyet Başsavcılığının 06.07.2022 tarihli ve 2022/135672 Soruşturma, 2022/97403 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 21.09.2022 tarihli ve 2022/10531 Değişik ... sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 21.09.2022’de kesinleştiği belirlenmiştir.

... Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 08.12.2022 tarihli ve 2022/28422 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.12.2022 tarihli ve KYB-2022/156403 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.12.2022 tarihli ve KYB-2022/156403 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi hâlde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği,

buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,

Dosya kapsamına göre....Akaryakıt İnşaat Petrol Pazarlama Sanayi ve Ticaret Anonim şirketi yetkilisi ... hakkında, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na muhalefet suçundan soruşturma yürütüldüğü, dosya kapsamında alınan 2018 takvim yılında kısmen sahte belge düzenlemek eylemi bakımından 04/07/2022 tarihli ve 2017 takvim yılında sahte belge düzenlemek eylemi bakımından 06/07/2022 tarihli bilirkişi raporlarına istinaden şüphelinin atılı suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmişse de,

... Cumhuriyet Başsavcılığınca, emekli uzman Sayıştay Denetçisi, Muhasebe Bilim uzmanı ve Mali müşavir'den oluşan üç kişilik bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen;

1) 04/07/2022 ve 06/07/2022 tarihli bilirkişi raporlarının değerlendirme kısmının; 7 numaralı bölümünde akaryakıtın şirket kayıtlarına giriş-çıkış tarih ve tutarları ile ilgili kaydi envanter kayıtlarının incelenmesi gerektiğinin belirtilmesine karşın soruşturma kapsamında kaydi envanter incelemesi yapılmadığı,

2) Yine soruşturma kapsamında alınan aynı tarihli bilirkişi raporlarının değerlendirme kısmının 10 numaralı bölümünde.

Vergi Denetim Kurulu tarafından düzenlenen Vergi Tekniği Raporunda sadece dört firma ile yüzeysel nitelikte karşıt inceleme yapıldığı, faturaların gerçek alım satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi yönünden karşıt inceleme yapılması gerektiği tespitinde bulunulmasına rağmen, sahte olduğu iddia edilen faturaları kullanan ilgili şirketler ve faturaları tanzim eden mükellef şirkete ait defter ve belgeler üzerinde faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının, mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyeleri, teslim-tesellüm belgeleri,

ödeme belgeleri ile bu bedellerin mükellefin banka hesabına girip girmediğine ilişkin, faturaları düzenleyen mükellef ile kullanan mükelleflerin ticari defter ve belgeleri üzerinde detaylı karşıt inceleme yaptırılması gerektiği, bu yönden bilirkişi incelemesi yaptırılarak tespitinden sonra, toplanacak diğer deliller ve yapılacak etkin soruşturma sonucuna göre şüphelinin hukukî durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden, eksik soruşturma sonucu verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine,

soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası;

“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

...“

Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.

...“

Hükümleri yer almaktadır.

4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde. 10.07.2020 tarihli ve 2020-B-1167/9 sayılı, yine 30.05.2022 tarihli ve 2022-A-4994/21 sayılı vergi tekniği raporlarında, Ostim Vergi Dairesi Müdürlüğünün (...) (...) 5108 vergi kimlik numaralı mükellefi... Akar. İnş. Pet. Paz. San. ve Tic.

A.Ş.'nin yetkilisi olan şüpheli ...'in, 2017 ve 2018 takvim yıllarında kısmen sahte fatura düzenlediğinin tespit edildiği belirtilerek, bu suçlardan tanzim olunan vergi suçu raporları ve alınan komisyon mütalaaları sonrası suç duyurusunda bulunulması üzerine başlatılan soruşturma neticesinde, "...şüphelinin aksi kanıtlanamayan ifadesi ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, üzerine atılı Vergi Usul Kanununa Muhalefet Etme suçunu işlediğini gösterir hakkında kamu davası açılmasını gerektirecek yeterli delil bulunmadığı..." gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de;

bahse konu vergi tekniği raporları incelendiğinde, akaryakıt bayisi olarak toptan ve perakende akaryakıt ticareti yapmakta olan mükellef şirketin, ...

Petrolcülük A.Ş.'den akaryakıt aldıktan sonra, toptan akaryakıt satışlarının bir kısmında, akaryakıtı belgesiz olarak bazı dağıtım firmalarına ve/veya bazı bayilere teslim ettiği, belgesiz satışları dolayısıyla envanterinde oluşan dengesizliği gidermek ve komisyon geliri elde etmek amacıyla belgesiz olarak satışını yaptığı bu akaryakıtın faturasını inşaat–taahhüt ve madencilik alanında faaliyet gösteren bazı firmalara düzenlediği, bu firmaların sahte fatura temin ederek gider ve maliyetlerini olduğundan fazla gösterip, kurumlar vergisi ve katma değer vergisi ziyaına sebebiyet verdikleri;

bununla birlikte, belgesiz mal temin eden dağıtım firmaları ve bayilerin, temin ettikleri bu belgesiz akaryakıtı belgeli satmak durumunda kaldıkları için, gerçekte aldıkları bu ürünleri başka akaryakıt dağıtım firmaları ve/veya akaryakıt bayilerinden temin ettikleri sahte alış faturaları ile belgelendirdikleri, bu yolla piyasaya giren ucuz akaryakıtın da belgesiz mal temin eden akaryakıt bayileri veya belgesiz mal temin eden dağıtım şirketlerinin bayileri tarafından pompa veya pompa dışı satış (toptan satış) yoluyla piyasaya sürüldüğü,

nitekim mükellef şirket tarafından satıldığı belirtilen akaryakıtın, şirket tarafından düzenlenen fatura ve sevk irsaliyelerinde belirtilen konuma gitmediğinin HGS ve PTS kayıtlarının incelenmesi sonucu anlaşıldığı ve mükellef şirketin nakliye hizmeti aldığını beyan ettiği firmalar tarafından da sahte nakliye komisyonu hizmeti faturaları düzenlendiğinin belirtilmesi karşısında.

2017 takvim yılına ilişkin vergi tekniği raporunda yer alan ve mükellef kurum tarafından düzenlenen faturaları yasal defterlerine kaydeden 27 adet mükellefe ilişkin olarak sahte fatura kullanma suçu yönünden, yine mükellef kurumdan belgesiz akaryakıt temin eden ve belgesiz temin ettikleri akaryakıtı, kullandıkları sahte faturalar ile belgelendirdiği belirtilen 15 mükellefe ilişkin olarak sahte fatura kullanma suçu yönünden, belgesiz akaryakıt temin eden firmalara fatura düzenleyen 6 mükellefe ilişkin olarak sahte fatura düzenleme suçu yönünden ve mükellef şirketin nakliyesinin, gerçekte taşımayı yapan firmalar yerine,

başka firmalar tarafından yapıldığı belirtildiğinden, nakliye faturası düzenleyen 3 mükellefe ilişkin olarak da sahte fatura düzenleme suçu yönünden, ayrıca.

2018 takvim yılına ilişkin vergi tekniği raporunda yer alan ve mükellef kurum tarafından düzenlenen faturaları yasal defterlerine kaydeden 34 adet mükellefe ilişkin olarak sahte fatura kullanma suçu yönünden, yine mükellef kurumdan belgesiz akaryakıt temin eden ve belgesiz temin ettikleri akaryakıtı, kullandıkları sahte faturalar ile belgelendirdiği belirtilen 70 mükellefe ilişkin olarak sahte fatura kullanma suçu yönünden,

belgesiz akaryakıt temin eden firmalara fatura düzenleyen 16 mükellefe ilişkin olarak sahte fatura düzenleme suçu yönünden ve nakliye faturasına ilişkin diğer 4 mükellefe ilişkin olarak da sahte fatura düzenleme suçu yönünden vergi incelemesi yapılıp yapılmadığının ilgili vergi dairesinden sorularak, yapılmış ise haklarında düzenlenen raporların getirtilerek incelenmesi, bu mükellefler hakkında suç duyurusunda bulunulup bulunulmadığının, herhangi bir soruşturma ya da dava dosyası olup olmadığının araştırılması;

mükellef kurum tarafından düzenlenen faturaları yasal defterlerine kaydeden mükelleflere ilişkin olarak faturaların gerçek alım-satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi yönünden, mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyeleri, teslim ve tesellüm belgeleri, bedelinin ödendiğine dair ticari teamüle uygun, kanıtlama yeterliliği olan banka hesap hareketleri ve kasa mevcuduyla uyumlu geçerli belgeler bulunup bulunmadığı belirlenerek, ticari defter ve belgeler üzerinde karşılıklı bilirkişi incelemesi yaptırılması;

banka havalesi yoluyla yapılan ödemelere dair hesap hareketleri incelenerek ödemelerin muvazaalı olup olmadığının, alındığı iddia olunan akaryakıta ilişkin ilgili firmaların bu tüketimi gerçekleştirecek kapasiteleri, depolama alanları ve tanklarının bulunup bulunmadığı da araştırıldıktan sonra, sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. ... 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 21.09.2022 tarihli ve 2022/10531 Değişik ... sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,