Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2004/12656 K.2005/10321

6762 S. TÜRK TİCARET KANUNU [ Madde 1325 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 3. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 17.06.2004 tarih ve 2002/1699-2004/744 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkilleri murisi M.... 'in, davalı şirkete 9170176 ve 33004216 nolu poliçelerle hayat sigortası yaptırdığını, M.... 'in trafik kazası nedeniyle ölümünün bildirilmesine rağmen davalının, poliçelerin ek teminatlardan muaf olduğundan bahisle sadece nemaları ödediğini, vefat tazminatını ödemediğini, oysa primlerin ödenmesi için ihtar çekilmedikçe ek teminatların düşmeyeceğini, davalının bir ihtar çekmediğini, poliçelerin teminat ve ek teminatları ile birlikte geçerli olduğunu ileri sürerek, şimdilik 25.000.000.000 liranın temerrüt faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, TTK.nun 1325/3 ncü madde koşullarının primin ödenmesi için ihtara gerek olmaksızın kendiliğinden oluştuğunu, asıl teminat olan ecel ile vefat rizikosuna ilişkin olarak, prim ödenmesinden muaf bir sigorta haline dönüştüğünü, kazaen ölüm teminatının ek teminat olduğunu ve düştüğünü, poliçeyi tekrar yürürlüğe koyma koşullarını yerine getirmeyen murisin bu olanağı kullanmadığını, tenzil edilmiş sigorta bedeli olarak her iki poliçe için toplam 21.436.063.804 lira dışında ödeme yapılamayacağını, fesih hakkı yasa gereği bulunmayan sigortacının,

fesih hakkı bulunduğu haller için geçerli olan 1297/1 nci maddesi burada uygulanamayacağı için, primlerin ödenmesi yönünde ihtara gerek olmadığını, müvekkilinin 11.05.2001 tarihli cevap yazısının poliçenin tekrar yürürlüğe konması prosedürünü açıklamak için davacı murisine gönderildiğini, bu yazıdan önce tenzil edilmiş poliçe koşullarının esasen oluşturduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına, toplanan kanıtlara ve kısmen benimsenen bilirkişi raporuna göre, tenzil poliçelerinde primin ödenmesi için davalının ihtar çekmek zorunluluğu yok ise de, davalının bu durumu yazı ile murise bildirmeyi tercih ederek, tenzil yolu için prim ödeme tebligatı yolunu seçtiği, ancak yazının usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği, dolayısıyla kazaen vefata ilişkin ek teminatın düşmediği, asıl ve ek teminat toplamından her iki poliçe için 71.186.661.000 TL. sorumluluğunun doğduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekilleri temyiz etmiştir.

Dava, hayat sigorta poliçelerinden kaynaklanmakta olup, sigorta bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

Çekişme, TTK.nun 1325/3 ncü fıkra hükmünde tenzil edilmiş sigorta bedeline ilişkin yapılan düzenlemede, prim ödenmesi için ihtar gerekip gerekmediği, poliçenin bu duruma ihtarsız olarak kendiliğinden gelip gelmediği noktasında toplanmıştır.

Mahkemece, ihtar gerekmediği sonucuna ilke olarak varılmış, ancak daha sonra somut olayda davalının tenzil için prim ödeme tebligatı yolunu seçtiği, ancak ihtarın tebliğini kanıtlayamadığı, dolayısıyla, asıl ve ek teminata ilişkin her iki poliçe bedellerinden tenzil edilmemiş hali ile davalının sorumlu olduğu gerekçesine dayanılarak, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Oysa, ihtar gerekmediğine ilişkin ilk gerekçe doğru değildir. Zira, Genel Şartların 7 nci maddesinde, primlerden birinin vadesinde ödenmemesi halinde ihtar aranmakta olup, esasen TTK.nun 1325/1 nci fıkrası hükmü de aynı Kanun'un 1297/1 nci fıkra hükmünün, burada da geçerli olacağını öngörmüştür. 1325/3 ncü fıkrasında sigorta ettirenin prim ödeme taahhüdüne uymaması da bir koşul olarak aranmış olup, bu halin saptanabilmesi için ihtar çekilmesi gerekmektedir. Nitekim, Dairemiz'in 22.09.1995 gün ve 4863-6598 sayılı, 03.10.1997 gün ve 6149-6575 sayılı, 21.05.2001 gün ve 192-4430 sayılı ilamları da bu yöndedir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan ikinci gerekçesinin irdelenmesine gelince; bu gerekçe de somut olaya uymamaktadır. Zira, davacı murisi, gecikmiş primlerin miktarını davalıdan 04.05.2001 tarihli yazı ile sormuş, davalı buna cevaben 11.05.2001 tarihli yazıda, bu primler için süre vermiş ise de, bu süre poliçenin tekrar yürürlüğe konması için Genel Şartların 11 nci maddesi uyarınca davacıya verilen bir süre niteliğinde olup, tenzil yolu prosedürü için verilmiş bir süre değildir.

Nitekim, davalı aynı yazıda, poliçelerin tenzil edilmiş poliçe durumuna daha önce düşmüş olduğunu da bildirmekle, yanlış anlaşılmanın önüne geçmek istemiştir. Bu nedenle bilirkişi raporunda, poliçenin bu hale geldiğini davacı murisinin bildiğine ve 11 nci maddedeki olanaktan yararlanmak için 04.05.2001 tarihli yazıyı davacının davalıya gönderdiğine işaret edilmiştir.

Bu durumda, davalının tenzil yolu için ihtar göndermediği, 11 nci maddedeki olanaktan yararlanmak isteyen davacı murisine cevap verdiği, davacı murisinin bu olanaktan yararlanmak isteğinin peşini bıraktığı ve bu olanağı kullanmadığı gerekçelerine de dayanılması gerekmektedir.

Ne var ki, sonuçta davalı tenzil yolu için prim ödemesi yönünde davacı murisine ihtar göndermediğini ve buna esasen gerek olmadığını savunduğuna göre, somut olayda bu prosedür için esasen gerekli olan ihtar gönderilmediğinden, mahkemece, indirimsiz poliçe bedellerine hükmedilmesi sonucu itibariyle doğru olup, hükmün değişik bu gerekçeler ve açıklamalar çerçevesinde onanması gerekmiştir.