Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2008/11444 K.2010/2512

Taraflar arasında görülen davada Iğdır 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 17.10.2007 tarih ve 2007/172 - 2007/274 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava HUMK'nun 3494 sayılı kanunla değişik 348/1. maddesi hükmü gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddiyle tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalılardan ... A.Ş.'ne ait diğer davalının tüpgaz zorunlu sorumluluk sigortacısı olduğu tüpün patlaması sonucunda müvkillerinin üç çocuğunu kaybettiğini, kısmi ödeme yapılarak batıl olan ibraname alındığını ileri sürerek, ödenmesi gereken 125.000 YTL'nın temerrüt faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılardan ... A.Ş. vekili, davada Kars veya Şişli mahkemelerinin yetkili olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, dosya kapsamına göre, davalılardan ...

A.Ş. vekili tarafından yapılan seçenekli yetki itirazı üzerine davacı vekiline yetkili mahkeme olarak gösterilen her iki mahkemeden hangisini tercih ettiklerinin sorulduğu, davacı vekili tarafından yetkili mahkemenin Iğdır Mahkemesi olduğunu beyan ederek tercih hakkını kullanmadığı, davalı vekilinin de verilen süre içinde yetkili mahkeme konusunda beyanda bulunmadığı, her iki davalının ikametgahının Şişli/İstanbul, davacıların ikametgahların ise Kars olduğu, davalı İprazgaz A.Ş. vekili tarafından süresinde yetki itirazında bulunulduğu, seçenekli yetki itirazına karşı tercih hakkını taraflar kullanmadığı,

bu nedenle genel yetki kuralı uyarınca her iki davalının da ikametgahı olan Şişli Asliye Hukuk (Tüketici) mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle, yetkisizlik kararı verilerek, dosyanın istem halinde yetkili Şişli Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir. Dava, haksız fiilden kaynaklanan ölüm nedeni ile doğan zararın, zarar sorumlusu olduğu iddia edilen davalılardan tahsili istemine ilişkin olup somut uyuşmazlıkta davacılar vekili davasını yetkisiz Iğdır Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açmış, davalılardan ... A.Ş. vekili ise davanın Kars veya Şişli Mahkemeleri’nden birisinde görülmesi gerektiğini savunarak yetki itirazında birden fazla mahkemeyi yetkili göstermiş, diğer davalı vekilince yetki itirazında bulunulmamış, buna karşılık mahkemece yazılı gerekçelerle her iki davalı hakkında da yetkisizlik kararı verilmiştir.

Bir dava için birden fazla yetkili mahkeme varsa davacı bu mahkemelerden birisinde dava açmak hususunda bir seçim hakkına sahiptir. Davacı davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirisinde açmayıp da yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalıya geçer. Davalının bu durumda yetki itirazında bulunurken birden fazla mahkemeyi yetkili göstermesini engelleyen yasal bir düzenleme mevcut değildir.

Zira HUMK’nun 23/son cümlesinde “mahkemenin selahiyettar olmadığını iddia eden taraf selahiyettar mahkemeyi beyana mecburdur” hükmünü getirmiştir. Bu hükmün, kanunen öngörülen birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde, yetki itirazında bu mahkemelerden birkaçının gösterilmiş olmasının yetki itirazını geçersiz kılacağı şeklinde yorumlanması, yasa koyucunun amacına ve tarafların menfaatine uygun değildir.

Hukuki işlemlerin geçerli olabilecekleri biçimde yorumlanması ana ilkelerdendir (YİBK. 09.10.1946 sayı:6/12, YHGK. 10.02.1960 E.4-6, K.188, 17.02.1960 E.4-10, K.192). O halde yetki itirazında kanunun yetkili kıldığı birden fazla mahkemenin bildirilmesi halinde yetkili iki mahkemeden birisini seçme hakkının davacıya geçtiğinin kabulü gerekir (YHGK. 22.09.1976 gün E.10-1957, K.2554).

Somut uyuşmazlığa gelince, mahkemece davacılar vekiline davalı ... A..Ş. vekilinin yetki itirazında bildirdiği iki mahkemeden birisini seçme hakkı tanınmış, davacılar vekili imzalı beyanı ile bu seçme hakkı kullanılmamış olup, artık mahkemece, davalılardan ... vekiline, yetkili olduğunu savunduğu mahkemelerden birini açıkça seçmemesi halinde Iğdır Mahkemesi'nin yetkisini kabul etmiş sayılacağı, bu mahkemenin yetki kazanacağı ve davanın artık bu mahkemede görüleceği açık ihtarını içerir tebligat çıkartılarak sonucuna göre anılan bu davalının yetki itirazının değelendirilmesi yerine yazılı gerekçelerle yetkisizlik kararı vermesi doğru doğru olmamıştır.

Öte yandan, HUMK’nun 23. maddesi uyarıca, mahkemece ancak iki tarafın arzularına tabi olmayan konularda re’sen yetkisizlik kararı verilmesi mümkün olup, somut uyuşmazlıkta böyle bir durum söz konusu olmamasına ve davalılardan Güneş Sigorta A.Ş. vekilince yetki itirazında bulunulmamasına rağmen mahkemece, davalılardan Güneş Sigorta A.Ş. yönünden de yetkisizlik kararı verilmesi de doğru görülmemiştir.