Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2008/6426 K.2010/2327

Taraflar arasında görülen davada Kadıköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 01.06.2004 tarih ve 1999/3 - 2004/507 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalılar ..., ..., ... ve ... vekilleri tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 02.03.2010 gününde davalılar ..., ... vekili Av.... geldi, davetiye tebliğine rağmen davacı ve diğer davalılar vekili duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı.

Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... Biltekin tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin Belçika Agis and Delfurge N.VIS.A şirketinden sanayi tipi temizlik makinelerini Türkiye’de pazarlamak üzere ithal ettiğini, davalıların müvekkili tarafından sınırlı konuda vekil tayin edildiğini, yetkilerinin gümrüğe giriş yapan müvekkili tarafından ithal edilen malları gerekli vesikalar ile takip etmek, gümrükten çekmek ve müvekkili şirkete iade etmekten ibaret olduğunu, müvekkilinin Belçika’dan ithal ettiği ilk parti ve ikinci parti malların bedelinin müvekkilince ödenip tüm yükümlülükler yerine getirildiği halde davalılarca gümrükten çekilen malların müvekkiline teslim edilmediğini,

davalılara çekilen ihtarın da sonuçsuz kaldığını ileri sürerek, 13.05.1998 tarihinde ithal edilen malların bedeli olan 1.618.342 Belçika Frangı’nın ve 16.08.1998 tarihinde ithal edilen malların bedeli olan 1.434.792 Belçika Frangı’nın faizi ile davalılardan tahsiline, 13.05.1998 tarihli ithalata ilişkin navlun bedeli, sigorta bedeli, muayene deney teknik hizmetler bedeli, harç ve ardiye bedeli, davalıya iş takibi için ödenen miktar, ithal edilen mallar üzerinden alınan %6 KKDF bedeli olmak üzere toplam 3.290.583.117 TL’nın ödeme tarihlerinden itibaren,

yine müvekkili tarafından ödenen 16.08.1998 tarihli ithalata ilişin belgelerin davalıların elinde olması nedeniyle şimdilik miktar belirtilemeyen meblağın aylık %10 faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, müvekkili davalı şirketin gümrük komisyonculuğu işleri yaptığını, müvekkili ile davacı arasında da bu yönde bir anlaşma olduğunu, diğer gerçek kişi müvekkilleri ile davacı arasında da sözleşme olmasına rağmen onların müvekkili şirket adına hareket etmesi nedeniyle yalnızca müvekkili şirkete karşı sorumlu olacağını, yurtdışındaki firmanın Türkiye temsilcisinin Anadolu Makine Ltd.

Şti. olduğunu, davacı ile bu şirket arasındaki ilişkinin akreditiflerin davacı tarafından açılıp malların gelmesini müteakiben pazarlama ve satışının Anadolu Makine Ltd. Şti. tarafından yapılması şeklinde olduğunu, bu nedenle gümrükten çekilen malların Anadolu Makine Ltd.

Şti.ne teslim edildiğini, taraflar arasında ihtilaf çıktığından davacı tarafından müvekkillerine yöneldiğini, davacının iyiniyetli olmadığını, ithalatla ilgili akreditif hariç tüm giderlerin Anadolu Makine Ltd. Şti. tarafından ödenmesi nedeniyle davacının bu giderleri talep edemeyeceğini, kaldı ki davacının alacağını Anadolu Makine Ltd. Şti.den tahsil ettiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalıların vekaleten çektiği malları üçüncü kişiye teslim etmelerinin sorumlulukların gerektirdiği gerekçesiyle davalı ... hakkındaki davadan feragat edildiğinden bu davalı hakkında açılan davanın reddine, diğer davalılar yönünden ise davanın kısmen kabulü ile 3.053.134 Belçika Frangının ve 3.289.583.117 TL’nın faizleri ile tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalılar ..., ..., ... ve ... vekili temyiz etmiştir.

Dava, davacı tarafından Türkiye’de pazarlamak üzere Belçika Agis and Delfurge N.VIS.A şirketinden ithal edilen sanayi tipi temizlik makinelerinin yine davacı tarafından sınırlı konuda vekil tayin edilen davalılarca, ithal edilen ilk parti ve ikinci parti malları gümrükten çektikten sonra malları davacıya teslim etmeyip, Belçika firmasının Türkiye’deki distribütörüne teslim etmeleri nedeniyle açılan alacak istemine ilişkindir.

Davalılar vekili, gerçek kişi müvekkilleri ile davacı arasında da sözleşme olmasına rağmen onların müvekkili şirket adına hareket etmesi nedeniyle yalnızca müvekkili şirkete karşı sorumlu olacağını, yurtdışındaki firmanın Türkiye temsilcisinin Anadolu Makine Ltd. Şti. olduğunu, davacı ile bu şirket arasındaki ilişkinin akreditiflerin davacı tarafından açılıp, malların gelmesini müteakiben pazarlama ve satışının Anadolu Makine Ltd.

Şti. tarafından yapılması şeklinde olduğunu, bu nedenle gümrükten çekilen malların Anadolu Makine Ltd. Şti.ne teslim edildiğini, taraflar arasında ihtilaf çıktığından davacı tarafından müvekkillerine yöneldiğini, davacının iyiniyetli olmadığını, ithalatla ilgili akreditif hariç tüm giderlerin Anadolu Makine Ltd. Şti. tarafından ödenmesi nedeniyle davacının bu giderleri talep edemeyeceğini, kaldı ki davacının alacağını Anadolu Makine Ltd.

Şti.den tahsil ettiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, davalıların davacı tarafından verilen vekalete dayanarak çektikleri malları üçüncü kişiye teslim etmelerinin doğru olmadığı gerekçesiyle davalı ... hakkındaki davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden ise davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dava dışı Anadolu Makine Ltd. Şti., Belçika firmasının 14.07.1999 tarihli yazısından anlaşıldığı üzere Ağustos 1997’den Ocak 1999 tarihine kadar Belçika firmasının distribütörüdür. Anadolu Makine Ltd. Şti. tarafından davacıya çekilen 24.11.1998 tarihli ihtarnamede ise, taraflar arasında iş ortaklığının yapıldığı ve bu anlaşmaya göre davacı tarafından akreditiflerin açılarak 3 parti malın ithal edildiği, Anadolu Mak. Ltd.

Şti. tarafından akreditiflerin teminatı olarak da davacı ... Tic. A.Ş.ne ipotekler verildiği, davacı tarafından gümrük komisyoncusuna ihtar çekilerek son ithalata ait malların tarafına iadesini sağlayarak Anadolu Mak. Ltd. Şti.ni zarara uğrattığından bahisle taraflar arasındaki sözleşmenin sona erdiğinin ihtar edildiği anlaşılmaktadır. Yine dosya içerisinde bulunan İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 1999/711 esas sayılı dosyasında davacı ... Tic.

A.Ş. tarafından Anadolu Mak. Ltd. Şti., ... ve Türkan Bacaksızlar aleyhine davaya konu ithalat nedeniyle davacı tarafından açılan akreditiflerin (kredilerin) Anadolu Mak. Ltd.

Şti. tarafından ödenmemesi nedeniyle, davalılar tarafından teminat olarak verilen ipoteklerin paraya çevrilmesi için takip yapıldığı, takibin itiraz üzerine durduğu gerekçesiyle itirazın iptali davası açıldığı, mahkemece 27.01.2002 tarihli karar ile davanın reddine karar verildiği ve kararın kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacı ile dava dışı Anadolu Mak. Ltd.

Şti. arasındaki ilişki ve bu ilişki nedeniyle doğan alacak ve borç yeterince incelenmemiş, davacı tarafından açılan akreditiflerin bedelinin dava dışı Anadolu Mak. A.Ş. den tahsil edilmesinin işbu davaya etkisi üzerinde yeterince durulmamıştır. Zira, davacı alacağını dava dışı şirketten tahsil ettiğinde işbu dava konusuz kalacaktır.

Ayrıca, davacı tarafından Çalış Gümrükleme A.Ş. ile ..., ..., ..., ... ve ...'e verilen 11.05.1998 tarihli vekaletnamede adı geçenleri birlikte veya ayrı ayrı vekil tayin ettim.” İbaresi bulunmakta olup, davalılar bu duruma göre münferiden gümrük işlemlerini yapmaya yetkilidirler. Bu durumda mahkemece, usulsüz teslimin hangi davalı tarafından yapıldığının yada davalılar arasında müteselsil sorumluluğun bulunup bulunmadığının da tesbiti gerekmektedir.

O halde mahkemece, davacı şirket ile dava dışı Anadolu Mak. Ltd. arasında görülen dava ve takiplere ilişkin dosyalar celbedilerek, bu dosyalarda alınan kararların işbu dava konusu alacağın varlığını etkileyip etkilemediğinin tesbiti, daha sonra vekâletname kapsamına göre hatalı teslimden kimlerin ne şekilde sorumlu olduklarının belirlenmesi ile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.