Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/10466 K.2011/5105

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 27.10.2008 tarih ve 2006/71-2008/252 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı-karşı davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı-karşı davalı vekili, müvekkilinin Felix Körling’in bestecisi olduğu "The Trallende Jantör (Dağ Başını Duman Almış)" isimli bestenin, eser sahibi tarafından haklarının SK-Gehrmans Musikforlag AB isimli şirkete devredildiğini, davacının da anılan şirketten hakları devraldığını, davalıların söz konusu eseri Bosch-Bayrak isimli reklam filminde kendilerinden izin almadan kullandıklarını ileri sürerek, 1000 USD karşılığı 1.649,62 TL’nın FSEK’na göre 3 katı tutarının en yüksek banka mevduat faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı-karşı davacı vekili, eseri reklamda kullanmadan önce telif hakkı olup olmadığı konusunda araştırma yaptıklarını, telif hakkının olmadığına kanaat getirince Bosch-Bayrak isimli reklam filminde kullandıklarını, davacının ihtarı üzerine reklamı durdurduklarını, davacı-karşı davalının hak sahibi olduğunu ispatlaması gerektiğini savunarak asıl davanın reddini istemiş, karşı davada ise davacı-karşı davalının reklam yayını sırasında 06.05.2002 tarihli izinsiz eser kullanımı başlıklı faks mesajı gönderdiğini, bunun üzerine 08.05.2002 tarihinden itibaren reklamın yayınını durdurduklarını,

davacı-karşı davalının eser hak sahibi olduğunu belgeleyemediğini, olay nedeniyle Bosch firmasına karşı akdi yükümlülüklerini yerine getiremediklerini, zarara uğradıklarını ileri sürerek, 5.000 TL maddi ve 1.000 TL manevi tazminatın reeskont faiziyle davacı-karşı davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu “The Trallende Jantör” isimli eserin sahibinin Felix Körling’in olduğu, bu kişinin mirasçılarının esere yönelik hakları SK-Gehrmans Musikforlag AB isimli şirkete devrettikleri konusunun ve eserin koruma süresinin tereddütlü olduğu, 14.03.2003 çeviri tarihli belgenin tek taraflı beyana dayanması nedeniyle sözleşme niteliğinde olmadığı, yetki devrine ilişkin hukuki belge olarak kabul edilemeyeceği, STIM(İsveç Bestecileri Uluslar arası Müzik Bürosu ) tarafından verilen belge nin ise bilgi ve duyumlara dayandığı,

anılan eserin ülkemizde “Dağ Başını Duman Almış” ismiyle bilindiğini, 50 yıla aşkın süredir çeşitli yerlerde kullanıldığı ve anonim niteliğine dönüştüğü, davacının dava açma yetkisi olduğunu ispatlayamadığı, karşı davada ise davalı-karşı davacının kullandığı eserle ilgili olarak yeterli araştırma yapmadığı, eyleme kendi kusurlu hareketiyle neden olduğu gerekçesiyle, asıl ve karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı-karşı davalı vekili temyiz etmiştir.

Ülkemizde “Dağ Başını Duman Almış-Gençlik Marşı” olarak bilinen dava konusu “The Trallende Jantör” adlı musiki eserinin bestecisinin İsveç vatandaşı olan Felix Körling olduğu mahkemenin de kabulündedir.

Dosyada bir örneği mevcut İsveç Halmstad Adliye Mahkemesi’nin noter onaylı 10.05.1937 tarih ve 86 sayılı kararına göre besteci Felix Körling’in 08.01.1937 tarihinde vefat ettiği belirtilmiştir. Bu durumda, 5846 Sayılı FSEK 26/son ve 27. maddeleri uyarınca bestecinin eseri üzerindeki mali haklarına ilişkin koruma süresi 31.12.2007 (bu tarih dahil ) tarihinde sona ereceğinden, dava tarihi olan 11.10.2002 tarihi itibariyle eserin koruma altında olduğunun kanıtlanamadığına ilişkin mahkeme görüşü isabetsizdir.

Davacı, besteci Felix Körling tarafından dava konusu eser üzerindeki hakkının dava dışı Carl Gehrmans Müzik Yayın Evine devrine dair adı geçenin imzasını taşıyan 21 Aralık 1904 tarihli devir belgesi ve ölümünden sonra da mirasçıları ile SK-Gehrmans Musikförlag AB ile yapılan mali hakların devri sözleşmeleri ve dava dışı SK-Gehrmans Musikförlag AB ile davacı arasındaki dava konusu eserin mali haklarını Türkiye’ de lisans yoluyla davacıya devredildiğine dair 12.04.2002 ve 30.04.2002 tarihli sözleşmelere dayanmıştır.

Mahkemece, besteci muris Felix Körling tarafından 1904 tarihinde yapılan devrin tek taraflı devir niteliğinde olduğu, sunulan devir belgelerinin tereddütlü olup, davacının hak sahipliğini kanıtlayamadığı görüşü benimsenerek dava reddedilmiş ise de, İsveç Meslek Birliği olan “İsveç Bestecileri Uluslar arası Müzik Bürosu, İsveç Temsil Hakları Bürosu (STIM)” tarafından düzenlenen 08.02.2006 tarihli yazıda da söz konusu devir belgeleri uyarınca,

dava konusu eserin besteci-hak sahibi Felix Körling tarafından mali haklarının devredildiği 1904 tarihinden itibaren mali hak sahibinin çekişmesiz bir şekilde davacının akidi SK-Gehrmans Musikförlag AB olduğu, bu durumun STIM’in kayıtlarında yer aldığı ve bir başkasının da hak sahipliği iddiasında bulunmadığı bildirildiğine göre, aksi kanıtlanamayan devir belgeleri itibariyle dava konusu eserin Türkiye’deki mali haklarını davacı şirkete geçerli bir şekilde devrolunduğu ve davacı şirketin dava açma hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Nitekim, aynı konuda davalı şirketin yönetici ve çalışanları aleyhine açılan ceza davasında İstanbul 1. FSCHM’nin 2007/575 Esas sayılı dosyasında verilen ilk kararın Yargıtay 7. Ceza Dairesi tarafından bozulması üzerine yapılan inceleme sonucunda mahkemenin kesinleşen 01.11.2007 tarih 575/1547 sayılı kararında da davacının dava ve şikayet hakkının bulunduğu tespit edilmiştir.

Öte yandan bir eser üzerindeki mutlak nitelikli mali haklar 5846 Sayılı FSEK hükümleri uyarınca eser sahibine tanınan koruma süresi boyunca devam edeceğinden, eserin “Dağ Başını Duman Almış-Gençlik Marşı” adıyla ülkemiz kültürüne malolması eserin anonim hale geldiği ve koruma altında olamayacağı sonucunu doğurmaz. Bu bakımdan, mahkemenin eserin anonim niteliğe dönüştüğünden bahisle davanın reddine dair bir diğer gerekçesi de doğru görülmediğinden açıklanan sebeplerle davacı-karşı davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın bozulması gerekmiştir.