Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/11049 K.2011/4038

Taraflar arasında görülen davada Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 10/07/2009 tarih ve 2005/630-2009/264 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 05.04.2011 gününde davacı avukatı.... ile davalı avukatı ..... gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ..... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı tarafından verilen vekaletnamelerde belirtilen yetki ve yükümlülükleri yerine getirdiğini, davalı adına müvekkilinin Toprak Mahsulleri Ofisinden değişik tarihlerde buğday aldığını ve davalıya teslim ettiğini, ancak davalının müvekkiline ton başına 2 YTL’den 4 YTL’ye kadar değişen oranlarda hesaplanarak ödenmesi gereken mutemetlik ve eksper ücretini ödemediğini, müvekkilinin davalı adına 26.846 ton 280 kg. buğdayı vekaletname doğrultusunda alarak davalıya teslim ettiğini,

bu durumda ton başına alınması gereken asgari miktar olan 2 YTL esas alındığında müvekkilinin davalıdan 53.692,00 YTL mutemetlik ve eksper alacağının bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla anılan miktarın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında yapılan ıslah ile 90.943,66 TL’nin davalıdan faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının sadece şirket adına sevk irsaliyelerini imzaladığını, bunun dışında herhangi bir işlem yapmadığını, sevk irsaliyelerinin tamamını boş olarak imzaladığını ve Toprak Mahsulleri Ofisi kantarına bıraktığını, davacının yaptığı işlemin sadece bu olmasına rağmen davacının istediği miktarın haksız olduğunu, davacıya verilen vekaletname dönemi içinde dahi Toprak Mahsulleri Ofisi ile müvekkili şirketin buğday alım sözleşmesi yaptığını, satın alınan buğdayların taşınmasının da müvekkili şirket tarafından yapılan sözleşmeler ile gerçekleştirildiğini, davacı ile müvekkili arasında yapılmış herhangi bir ücret sözleşmesinin de bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına, davacının Yerköy Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı “...” unvanlı şirketin sahibi olup, zahire ve oto komisyonculuğu işi ile uğraştığı ve vergi mükellefi tacir olduğunun anlaşıldığı, davalının iki adet vekaletname ile davacıyı TMO’nun Yerköy, Sarıkaya ve Sorgun ajanslarından buğday alımı, taşınması, yüklenmesi,

fatura ve irsaliye düzenlenmesi bedel ödeme ile KDV yatırması konusunda vekil tayin ettiği, bu yetkilendirme kapsamında davacının davalı adına TMO kayıtlarına göre toplam 4.547.183,00 TL lik buğday alımı yaptığı, bu konuda TMO tarafından davalı adına düzenlenmiş depo sicil memuru , tartı memuru ve davacının imzalarını taşıyan 108 adet kantar çeki pusulası bulunduğu, Yozgat Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen yazıda bölgede tüccar adına vekaleten buğday ve hububat alan tedarikçilere bedelin % 2 ila % 5’i oranında komisyon ücreti ödendiğinin bildirildiği,

olayımızda davacının tacir olması karşısında davalıya temin ettiği buğdaylardan dolayı TTK’nun 22. maddesi gereğince ücret istemeye hak kazandığı ve taraflar arasında sözleşme bulunmadığından ücret konusunda asgari oran üzerinden tedarik ettiği mal miktarına göre 90.943,66 TL talep edebileceği sonucuna varılarak, yapılan ıslah da gözetilmek suretiyle davanın kabulü ile 90.943,66 TL nin 53.692,00 TL’sinin dava tarihinden, kalan kısmın da ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. 1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, vekalet sözleşmesine dayalı olarak yapılan işler nedeniyle hak edilen alacağın tahsili istemine ilişkindir.Davalı tarafından davacıya verilen vekaletnameler ile davacının davalı adına alınan malların yükleme ve teslim işlemlerini yerine getirdiği anlaşılmış ise de taraflar arasında yazılı veya sözlü bir ücret anlaşması olmadığından davacı bu konudaki yerel uygulama ve teamüllere dayalı olarak davalıdan istemde bulunmuş, buna göre dava dilekçesinde açıkça davalı adına 26.846 ton 280 kg. buğdayı vekaletname doğrultusunda alarak davalıya teslim ettiğini,

ton başına alınması gereken asgari miktar olan 2 YTL esas alındığında davalıdan 53.692,00 YTL mutemetlik ve eksper alacağının bulunduğunu belirtmiştir.Bu durumda davacı davalıya teslim ettiği buğday miktarı ile bu miktar uyarınca hak ettiği ücretin hesaplama yöntemini açıkça göstermiş olmasına göre mahkemece davacının vekaletnameler kapsamında davalıya teslim ettiği buğday miktarının tespit edilerek,

ton başına 2 TL’den hesaplanacak ücretin hüküm altına alınması gerekirken hesaplamanın mal bedeli üzerinden % 2 oranındaki hesaplama sonucu bulunan ve ıslah ile artırılan 90.943,66 TL’nin hüküm altına alınması davacının dayandığı hesap yöntemi dışına çıkılarak yapılan hesaplamaya dayandığından talebin aşılması niteliğinde olup, HUMK’nun 74 ncü maddesine aykırı bulunduğundan kararın bu nedenle davalı yararına bozulması gerekmiştir.