Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/1126 K.2010/11928

Taraflar arasında görülen davada İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 06.11.2008 tarih ve 2007/841 - 2008/606 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 23.11.2010 gününde davacı avukatı ... ile davalı avukatı ...gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacı şirket ile Fransa'da mukim alıcının 18840 kg taze kirazın 52.368.EURO bedelle satışı ve emtia bedelinin alıcı tarafından mal mukabili olarak ödenmesi hususunda anlaştıklarını, emtianın davacı şirket tarafından tanzim edilen 2l.7.2007 tarihli hamule senedi tahtında Fransa'ya nakledilmek üzere davalıya ait TIR'a tam ve hasarsız olarak yüklenmek suretiyle ihraç edildiğini hamule senedinde açıkça aracın ısı derecesinin +2 olacağının belirtildiğini,

ısının yanlış ayarlanmasından veya bozulmasından dolayı mallarda oluşacak zarar ve ziyandan davalı taşıyıcının sorumlu olacağının belirtildiğini ve araca ısı kayıt cihazı takıldığını, malların 26.7.2007 tarihinde alıcıya ulaştığında boşaltma sırasında kirazın görsel renginin matlaştığı kahverengi lekelerin oluştuğu, nemli olduğu,

sapların kuruduğu ve yumuşadığının görüldüğünü, alıcı firma yetkililerince şoför huzurunda yapılan ekspertiz incelemesinde, ısı durumunun +2,5 dan +26.7 ye kadar değiştiğinin tespit olunduğunu, taşımanın hiçbir safhasında +2 derece sıcaklık şartına uyulmadığını ve kirazların yüksek ısıya maruz kalarak bozulduğunu, sağlam olarak satılmasının mümkün olmadığının tespit edildiğini, malların tamamının davacı şirket nam ve hesabına alıcı tarafından 8882,30.EURO karşılığında üçüncü kişiye satıldığını, bu sovtaj değerinin düşmesinden sonraki davacı zararının 44.085,70 EURO olduğunu ileri sürerek,

44.085,70.EURO alacağının 3095 sayılı kanun uyarınca devlet bankalarının euro ya açılmış bir yıl vadeli mevduatına uygulanan en yüksek faiz oranına göre 36.7.2007 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki TL karşılığının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu hasarda taşıması ve göndericinin kusur durumlarının tespiti için öncelikle taşıma şartlarının incelenmesi gerektiğini, CMR belgesinin 15 nolu hanesinde nakliyecinin şart ve mülahazalarının şerh edildiğini, dava konusu taşımada ambalaj, yükleme ve istiflemede davalıya kusur yüklenemeyeceğini, davalı aracındaki soğutma sisteminin herhangi bir arızaya maruz kalmadığını, taze kiraz emtiasının mevsim sonunda toplanıp bekletilmiş olmasının nazara alınması gerektiğini, kirazın araca sıcak yüklendiğini, ısı ölçer cihazında araç içinde çok kısa bir süre için sıcaklık değer artışı görüldüğünü,

mal tesliminde yaptırılan ekspertiz raporunda hasarın %30 ve zararın 13.353,84 EURO olarak tespit edildiğini, dava konusu malların davacı hesabına 8.282,30 EURO bedelli satışının davalıyı bağlayamayacağını, sıcaklık ısı ölçek cihazındaki verilen rakamların sıcaklığı yansıtamayacağını, ambalaj yükleme ve istifleme işlerinin davacı tarafça yapıldığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacı ile Fransa'da mukim alıcı arasındaki sözleşmeye istinaden l8.300 kg taze kirazın davalı aracı tarafından taşınması hususunda tarafların anlaştığı, mal bedelinin 52.530,00 EURO olduğu, malın davalı aracına yüklendiği, araçtaki ısının +2 derece olması gerektiği, taşımadaki doğabilecek zararlardan taşıyıcının sorumlu olacağının sözleşmede belirtildiği, yüklemenin davacı tarafça yapıldığı, aksi yönde davalı tarafın herhangi bir itirazı kaydına rastlanmadığı,

hasar muafiyetinin sigorta bedeli üzerinden %1 olacağı, emtianın 2l.7.2007 de sevk edilip 26.7.2007 tarihinde gecikmeli olarak alıcıya ulaştığı, araca ısı kayıt cihazının takıldığı, cihazda herhangi bir problemle karşılaşılmadığı, ısı derecelerinin nakliye sırasında çok farklılık arz ettiği, bunun insan yada mekanik başka bir etki sonucu artarak emtiada bozulmaya yol açtığı, bozulmanın yüksek ısıdan kaynaklandığı CMR konvansiyonuna göre taşıyıcının hasardan sorumlu tutulabilmesi için eşyaya özen borcunu ihlal etmesi, kusurunun bulunması, hasar ve ziyaya uğraması, hasar ve ziyanın sorumluluğun olduğu süre içerisinde gerçekleşmesi,

kusur ile zarar arasında illiyet bağının olması gerektiği, dava konusu malların da davalıya hasarsız teslim edildiği, nakliye sırasında ısı yüksekliğinden zararın meydana geldiği, bu yönü ile taşıyıcının eşyaya özen borcunu yerine getirmediği, hasarın taşıma sırasında gerçekleştiği ve taşıyıcının sorumluluğunun bulunduğu, yine araçtaki ısı derecesindeki artışların insan yada mekanik başka bir etki sonucu emtiada hasara sebep olmasından davalı taşıyıcının sorumlu olması gerektiği, bu durumda taşıyıcının hiçbir suretle taşıttaki muhtemel bir arızaya dayanamayacağı, gerekli özeni göstermiş olmasının herhangi bir öneminin bulunmadığı,

CMR 17/3 maddeye göre eşyaların özenle taşınması durumunda bile ortaya çıkan zarardan taşıyıcının sorumlu olduğu, bundan taşıyıcının kurtulamayacağı, dava konusu emtianın tamamına yakınının zarara uğradığı, davacının ispat yükünün CMR senedi ve ekspertiz raporu ile yerine getirildiği, CMR 25.maddeye göre dava konusu alacağın taşıma sırasındaki araçtaki ısı değişikliğinden kaynaklandığından,

tazminat bedelinin bu çerçevede çözümlenmesi gerektiği, sovtaj bedeli düşüldükten sonraki davacı zararının 47.918,22 EURO olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile 44.085,70 EURO' nun 27/07/2007 tarihinden itibaren CMR nin 27 maddesine öngörülen 5 yıllık faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki TC.Merkez Bankasının euro bazında efektif satış kuru bazında YTL olarak davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. 1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2-Dava, yurtdışı karayolu ile taşıma sözleşmesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

Davacının (satışı-gönderen-taşıtanın) gönderdiği taze kiraz yükünün 26.07.2007 günü varma yerindeki boşaltma sırasında dava dışı alıcının CMR taşıma senedine % 30'nun hasarlı olduğuna yönelik şerh koyup, teslim aldığı ve alıcının soğukhava deposuna götürüldüğü, dosya kapsamı ile sabittir.

Alıcının ve davalının seçtiği eksperlerin ve sürücünün katılımı ile 27.07.2007 günü alıcının deposunda yapılan incelemede, kirazların yaklaşık % 30'unun yumuşak bazılarının saplarının kuru, kabuklarının büzüşük, renklerinin ise normal olduğu, marketlerde normal müşterilere satılmasının mümkün olmadığı, zararın % 30'dan yüksek olmayacağı, % 30'unun değerinin 15.710.40 Euro olduğu, davalı eksperinin,alıcı eksperinin enfazla bu kanaatine itiraz ettiği, hasarın % 30'dan daha yüksek olması gerektiğine ilişkin inandırıcı argüman sunamadığı yada sunmak istemediği,

+2 derecede sabit sıcaklıkta taşınmamasının bozulmanın nedeni olduğu hususlarına yer verilerek rapor düzenlenmiştir. Davacı yan, 07.08.2007 tarihli ihtarname ile kirazların tamamının kullanılamaz hale geldiğini, hasar bedelinin rücu edileceğini, davalıya gönderilen 27-28.07.2007 tarihli fakslarda ise, malın % 30'unun hasarlandığını bildirmiştir.

52.368 Euro değerindeki 3648 koliden 3601 kolinin alıcı tarafından davacı adına 3.kişilere 8.282,30 Euro'ya 20.8.2007 tarihli fatura ile satıldığı, geri kalan 47 kolunun 8.282,30 değeri bulunmadığı için imha edildiği, satış bedelinden geriye kalan bedelin tazmini gerektiği bilirkişi raporunda bildirilmiş mahkemece de buna hükmedilmiştir.

Bilirkişi raporuna itirazında davalı vekili, teslim anındaki yükün fiziki durumu ile taşıyanın sorumlu olduğunu, alıcının teslim alırken koyduğu şerh ile sınırlı olarak davalıdan tazminat istenebileceğini, CMR Konvansiyonunun 30 ncu maddesinde yazılı sürelerin geçirilmesinden sonra 07.08.2007 tarihli davacı bildiriminin davalıyı bağlamaycağını bildirdiği halde mahkemece ek rapor alınmamıştır.Gerçekten de davalının sorumluluğu teslim anındaki yükün durumu ile sınırlı olup, alıcı yükü % 30 hasarlı şekilde teslim almakla, davalının % 70'ini sağlam teslim ettiğinin kabulü gerekir.

Teslimden sonraki günlerde bozulmanın artması, diğer ürünlere de sirayet etmesi davalı taşıyıcıyı ilgilendirmemekte olup, zararın artmasından dolayı davacı satıcının, koşulları oluştuğunda alıcıdan tazminat istemesi olanaklıdır. Bilirkişi raporuna yapılan itirazın bu yönü üzerinde mahkemece durulup zarar miktarının teslim anındaki hasar miktarı çerçevesinde belirlenmesi gerekirken, yazılı miktar üzerinden hüküm tesisi doğru olmamıştır.