Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/14241 K.2011/9034

Taraflar arasında görülen davada Beyoğlu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 14.07.2009 tarih ve 2008/99-2009/284 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, taraflar arasında imzalanan 24.04.2002 tarihli sözleşme gereği Avcılar İşletme Müdürlüğü hizmet alanındaki elektrik abonelerinin sayaç endekslerinin endeksörle okunması, periyodik sayaç değiştirme, borçtan dolayı cereyan kesme-açma, sayaç mühürleme hizmetlerini davacının üstlendiğini, sözleşmenin 31.12.2005 tarihine kadar yenilenerek devam ettiğini, davalının, 7010 koduna (alacaklı abone) ve 7019 koduna (Sıfır Tüketim) ait faturaları sözleşmenin başlangıcı olan 24.04.2002 tarihinden Ocak 2003 tarihine kadar ödediğini,

ancak 2003 yılı Ocak ayında müvekkiline hiçbir bildirimde bulunmadan iade faturaları düzenlemek suretiyle geriye dönük olarak bu kodlar dolayısıyla ödemiş bulunduğu rakamları aylık hak edişlerden resen kestiğini ileri sürerek, müvekkilinin 7010, 7012 ve 7019 kodlarına ilişkin olarak ne kadar okuma yaptığının tespitine, bu kodlara ilişkin şimdilik 123.000 TL'nın ödeme yapılması gerekli tarihlerden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, endeks okuma teknik şartnamesinin 3-3.1. maddesi gereği tahakkuka bağlanan fatura sayısı ile ana hizmet bedeli çarpımının bedeli kadar yükleniciye ödeme yapılacağını, ihale şartnamesinin taraflarca kabul edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında imzalanan 24.04.2002 tarihli sözleşme ile davacı tarafından Avcılar İşletme Müdürlüğü hizmet alanındaki abonelerin sayaç endekslerinin endeksörle okunması, periyodik sayaç değiştirme, borçtan dolayı cereyan kesme-açma, sayaç kaldırma ve sayaç mühürleme hizmetlerinin üstlenildiği, sözleşmenin 6. maddesi gereğince sözleşme süresinin işe başlama tarihinden itibaren bir yıl olduğu, davacının mühürleme, kesme, açma işine 20.05.2002, endeks okuma işine 03.06.2002 tarihinde başladığı, sözleşme süresinin uzatıldığı,

sözleşmenin eki niteliğindeki Teknik Şartname'nin 3.1.3. maddesinde, davacı/yüklenicinin yapacağı işler; elektrik abonelerine ait sayaçların endeks tespiti, tespit edilen endekslerin endeksöre kaydedilmesi, bildirim tanzimi ve aboneye bırakılması, durum kodu konmasına yönelik abone sayaçlarının ve mühürlerinin kontrolü, kaçak ve usulsüz elektrik kullananların tespiti, büroda fatura kontrolü, raporlama ile tespit edilmiş bilgilerin TEDAŞ'daki bilgisayara aktarılması olarak sayıldığı,

aynı maddede yükleniciye ödenecek bedelin "TEDAŞ tarafından okunmak üzere yönlendirilen abonelerden o emisyon dönemi içinde çıkan ve dönem faturası olarak bilinen, tahakkuka bağlanan fatura sayısı x ana hizmet bedeli yükleniciye ödeme yapılacaktır" şeklinde düzenlendiği, şartnamedeki hak edişlerin tahakkuk yöntemini değiştiren kararın BEDAŞ Yönetim Kurulu Kararı olup sözleşme üzerinde yapılmış bir değişiklik bulunmadığı, davacının önceki uygulamaya itibar ederek sözleşme imzaladığı ve sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiği,

bir süre uygulandıktan sonra sözleşmenin yönetim kurulu kararı ile değiştirilerek ödenen hizmet bedelinin hak edişten kesilmesinin MK'nun 2. maddesi ve TTK'nun 20. maddesine aykırı olduğu, sözleşme süresinin iki kere uzatıldığı, davacının ödemeye ilişkin yönetim kurulu kararından sonra, yapılan sözleşmeyi bilerek sözleşme süresinin uzatılmasını kabul ettiğinden, sözleşmenin uzatıldığı tarihten itibaren eski uygulamaya göre ödeme yapılmasını isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 13.205,97 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir. 1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Davacı tarafın temyizine gelince, taraflar arasındaki 24.4.2002 tarihli sözleşmenin ayrılmaz parçası ve tamamlayıcı belge niteliğindeki “Endeks Okuma İşinin 3.Şahıslara Endeksörle Yaptırılmasıyla İlgili Teknik Şartname”nin 3.1. maddesinde, davacı yüklenicinin yapacağı işler (ana hizmet); elektrik abonelerine ait sayaçların, endeks tespiti, tespit edilen endekslerin endeksöre kaydedilmesi, bildirim tanzimi ve aboneye bırakılması,

durum kodu konmasına yönelik abone sayaçlarının ve mühürlerinin kontrolü, kaçak ve usulsüz elektrik kullananların tespiti, büroda fatura kontrolü, raporlama ile tespit edilmiş bilgilerin TEDAŞ’taki bilgisayara aktarılması olarak sayılmış, aynı maddede yükleniciye ödenecek bedel “TEDAŞ tarafından okunmak üzere yönlendirilen abonelerden o emisyon dönemi içinde çıkan ve dönem faturası olarak bilinen, tahakkuka bağlanan fatura sayısı x ana hizmet bedeli yükleniciye ödeme yapılacaktır” şeklinde belirlenmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının sayaç okuma işine başlamasından önce davalının tahmine dayalı fatura düzenlemesi ve abonelerin bir kısmının bu şekilde davalıdan alacaklı konuma gelmesi, tüketimin az oluşu ve dairenin boş olması nedeniyle yapılan okumalarda fatura tanzim edilememesi, bu durumda yükleniciye ödenecek bedelin fatura tanzimine bağlı olup olmadığı hususundadır.

Sözleşmenin başlangıcında anılan okumalar için ücret tahakkuk ettirildiği halde, Müesseseler Tahakkuk ve Tahsilat Dairesi Başkanlığı’nın 20.12.2002 tarihli yazısında bildirildiği üzere 07.07.2002 tarihli yönetim kurulu kararı ile şartnamenin yeniden düzenlendiği, yüklenicilere yapılacak ödemelerin (hak edişlerin) tahakkuk yönteminin değiştirildiği, uygulamada birlik sağlamak amacıyla teknik şartnamenin açıklama ve uygulamasının;

endeksöre indirilen abone sayısına göre değil, okuma sonucu endeksör kayıtlarında alınan bilgilere göre tahakkuk ettirilen fatura adedi x ana hizmet bedeline göre ödeme yapılacağı, fatura tahakkuk ettirilmemesi halinde ödeme yapılmayacağı şeklinde olduğu belirtilmiş, davalı bu yazıya istinaden daha önce davacıya ödediği hizmet bedelini davacının hak edişinden kesmiş, daha sonra bu tür durumlar için yükleniciye ödeme yapmamıştır.

Sözleşme tarihinde tahakkuka bağlanan fatura sayısı ödeme için esas alınmış, daha sonra TEDAŞ Yönetim Kurulu kararıyla şartnamenin ilgili maddesindeki tahakkuka bağlanan fatura adedi, tahakkuk ettirilen fatura adedi olarak değiştirilmiştir.

Sözleşme bütün olarak esas alındığında, önceki uygulamaya itibar ederek sözleşme imzalayan davacının emeği gözardı edilerek, davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen (endeks okuma, bilgisayar kayıtlarına geçme gibi) fatura düzenlenmediği için kendisine ödeme yapılmaması, bir süre uygulandıktan sonra sözleşmede tek taraflı değişiklik yapılması ve ödenen hizmet bedelinin hak edişten kesilmesi MK’nun 2. maddesi ve TTK’nun 20.maddesine aykırılık teşkil ettiği gibi Teknik Şartnamenin 3.1.3. maddesi de ücret ödenmesi için tahakkuk ettirilen fatura sayısının esas alınacağı şeklinde yorumlanamaz.

Tüm bu hususlar mahkemenin de kabulünde olmasına rağmen, davacının sözleşme süresinin tamamı için söz konusu hizmet bedellerini isteyebileceği gözden kaçırılarak, sözleşme süresinin uzatıldığı dönemler için davacının eski uygulamaya göre ücret talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.