Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/1528 K.2010/11260

Taraflar arasında görülen davada Düzce 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 06.05.2008 tarih ve 2001/42-2008/239 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalılar ... ve ...Tur. Ltd. Şti. ve davalı ...Tur.A.Ş. vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 02.11.2010 gününde davalılar ... ve ...Tur. Ltd.

Şti. vekili Avukat ... ile yine davalılardan ... duruşmaya geldi, davetiye tebliğine rağmen davacılar vekili ve diğer davalılar vekilleri duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ...

Biltekin tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, davacıların murisi ...'ın 19.11.2000 tarihinde davalılardan ...Seyahat firmasında çalışan ...'ın maliki bulunduğu ...'in kullandığı otobüste yolcu olarak seyahat ettiğini davalı ...

Nakliyat A.Ş. firmasında çalışan davalı ...'ın kullandığı araç ile murislerinin içinde bulunduğu araç peşpeşe giderlerken yolun sağında durarak kavgaya başladıklarını bu arada otobüsten inip yolda olayı izlemekte olan ...'ın olay yerinden kaçmak isteyen davalı ...'ın kullandığı aracın altında kalarak hayatını kaybettiğini, olayla ilgili olarak davalı ... hakkında Düzce Ağır Ceza Mahkemesinin 2000/307 esas sayılı dosyasında kasten adam öldürmekten dava açıldığını, davacıların müşterek murisi ...'ın 1976 doğumlu genç bir insan olduğunu, meslek sahibi olup, iyi bir gelirinin bulunduğunu,

müteveffanın kendi kazancı ile hem anne-babasına hem de eşi ile çocuğuna baktığını ve maddi destekte bulunduğunu, ölümü ile davacıların tümünün maddi desteklerinin ortadan kalktığını, davacıların derin acılar yaşadığını, ileri sürerek,

davacı ... için 10.000,00 YTL maddi, 10.000,00 YTL manevi, ... için 10.000,00 YTL maddi, 10.000,00 YTL manevi, ... için 10.000,00 YTL maddi, 25.000,00 YTL manevi, ... için 5.000,00 YTL maddi, 35.000,00 YTL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline (davalı ... şirketleri için sigorta sorumluluk sınırları içinde olmak üzere) karar verilmesini talep ve dava etmiş, 12.12.20007 tarihli ıslah dilekçesi ile davacılardan ...'ın maddi tazminatla ilgili talebini 35.000 YTL'na çıkarmıştır.

Davalı Toprak Sigorta A.Ş. vekili, ... plakalı aracın müvekkiline hem kasko ve hem de ihtiyari mali sorumluluk sigortası poliçesi ile sigortalı olduğunu, teminat limitinin şahıs başına bedeni 2.000,00 YTL olduğunu, ... plakalı aracın Akdeniz Sigorta A.Ş'ye trafik sigortası poliçesi ile sigortalı olduğunu, 19.11.2000 tarihinde meydana gelen ölümlü trafik kazası nedeniyle meydana gelen zarardan öncelikle mevcut trafik sigortası poliçesi nedeniyle Akdeniz Sigorta A.Ş.'nin poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere sorumlu olduğunu, Akdeniz Sigorta AŞ.nin poliçedeki teminat limitini aşan kısım için müvekkil şirketin sorumlu olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin geceleyin E-5 karayolu üzerinde aracının önünün kesilerek kalabalık bir grubun saldırısına maruz kalması üzerine kurtulmak maksadıyla aracını hareket ettirdiği sırada gayri iradi olarak ve istemeyerek davacıların murisinin ölümüne neden olduğunu, murisi görmediğini ve fark etmediğini, Düzce Ağır Ceza Mahkemesi kararının temyiz edildiğini, öncelikle ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, talep edilen manevi tazminat miktarının fazla olduğunu, 25 yaşındaki bir gencin anne ve babasına düzenli ve sürekli bir yardımda bulunabileceğinin kabulünün hayatın olağan akışına uygun olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, Düzce Ağır Ceza Mahkemesinin 2002/286 Esas sayılı dosyasında davalı ...’ın tedbirsizlik ve dikkatsizlik sonucu ölüme neden olma suçundan cezalandırıldığı, kararın onanarak kesinleştiği, olayda davalı sürücü ...'ın %75 oranında diğer davalı ...'in olayda %25 oranında kusurlu oldukları, murisin kusurunun bulunmadığı, ...'ın kendi ve ... adına ıslah dilekçesine karşı 04.01.2008 tarihinde zamanaşımı definde bulunduğu,

5 yıllık uzamış zamanaşımı süresinin geçtiği,aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı Akdeniz Sigorta A.Ş. aleyhine açılan davanın takip edilmemesi nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, diğer sigortacı Toprak Sigorta A.Ş. ise ... plakalı ...'a ait aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olduğu, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı Akdeniz A.Ş.'nin olay tarihini kapsayan poliçesine göre bedensel zararlardan dolayı sorumluluk limitinin 7.000,00 YTL olduğu, bu durumda Toprak Sigorta A.Ş.nin sorumluluk teminatının 2.000,00 YTL olduğu,

olayın oluş şekli, davacıların olay nedeniyle duymuş oldukları elem ve ızdırap gözönüne alınarak manevi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacı ... tarafından davalı ... aleyhine ıslah dilekçesiyle talep edilen 35.000,00 YTL maddi tazminatın zamanaşımı nedeniyle reddine, davacı ... için 60.000,00 YTL maddi tazminattan davalı ...'ın 25.000,00 YTL'den sorumlu olmak kaydıyla;

davacı ... için 8179,37 YTL maddi, ... için 9939,80 YTL maddi ve davacı ... için 17.238,95 YTL maddi olmak üzere toplam 95.358,12 YTL maddi tazminatın davalı ...'ın 60.358,12 YTL'den ve Toprak Sigorta A.Ş.'nin poliçe limiti olan 2.000,00YTL 'den sorumlu olmak üzere davalılardan faizi ile tahsiline, davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile davacılar ... için 8.000,00 YTL, ... için 4.000,00 YTL, ... için 9.000,00 YTL , ... için 9.000,00 YTL olmak üzere toplam 30.000,00 YTL manevi tazminatın davalılar ..., ...Tur.

Uluslararası Nak. Tic. Tur. A.Ş, ..., ..., ...Sey. Oto. Pet. Ürün. Taş. Temz. Turz. İt. İh. San. Tic. Ltd. Şirketinden tahsiline, davalı Toprak Sigorta A.Ş aleyhine açılan manevi tazminat davasının reddine, Akdeniz Sigorta A.Ş aleyhine açılan davanın HUMK. 409/5 maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararı, davalılar ... ve ...Tur. Ltd. Şti. ve davalı ...Tur. A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, haksız eyleme dayalı tazminat istemine ilişkindir. 1982 Anayasası'nın 36. ve HUMK’nun 73.maddelerine göre kural olarak; her davada duruşma yapılması ve tarafların bu duruşmaya usulüne uygun biçimde çağrılmaları zorunludur. Taraf teşkili sağlanmadan yargılama yapılıp hüküm verilmesi mümkün değildir.

Davalı ...Tur A.Ş.’ne dava dilekçesi tebliği edilmiş görünse de,aynı adrese yapılan karar tebliğinde yeni adres tesbit edilmiş ve o adrese tebligat yapılmıştır. Kararın tebliğ edildiği yeni adres, şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adres olup, bu durumda davalıya dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla, mahkemece,davalı ...Tur A.Ş.’ne dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilip, taraf teşkili sağlanmak suretiyle, davalı tarafın savunması yönündeki delilleri toplanarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2-Davalılar ... ve ...Tur Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarına gelince; dava dilekçesinde bu davalılar hakkındaki dava “...Firmasında çalışan ...’ın malik ve ...’in sürücüsü olduğu ... plakalı aracın neden olduğu kaza” şeklinde nitelendirilerek açılmış bulunmaktadır. Davalılar temyiz aşamasında malik yada işleten olmadıklarını savunarak, bir kısım belgeler ibraz etmişlerdir. Dosyaya sunulan araç ruhsatına göre malikin ...Turizm Ltd. Şti, olduğu, ...Turizm Şti. ile S.S.

Kangal ...Otobüsçüler Motorlu Taşıma Kooperatifi arasında yapılan 31.08.2000 tarihli kira sözleşmesine göre aracın taşıma kooperatifine kiraya verildiği, bu sözleşmeyi davalı ...’ın ...Turizm Ltd. Şti.'nin temsile yetkili müdürü olarak imzalamış bulunduğu anlaşılmaktadır. Taraf sıfatı yokluğu savunması karar kesinleşinceye kadar davanın taraflarınca ileri sürülebileceği gibi mahkemece de resen gözetilmesi gereken hususlardandır.

Dosya kapsamından 2918 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre kazayı yapan ... plakalı aracın neden olduğu zarar nedeniyle husumetin taşıma kooperatifine mi yoksa davalı şirkete mi düşeceği hususu olayda açıklığa kavuşturulmamıştır.

Bu itibarla mahkemece kararı temyiz eden mümeyyiz davalılar aleyhine hüküm kurulmuş ise de, davalıların hangi sıfat ile ve hangi hukuki nedene dayalı olarak sorumlu tutulduğu tesbit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.