Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/3429 K.2010/9603

Taraflar arasında görülen davada İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 27.11.2008 tarih ve 2008/588-2008/669 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, 10.000.000.000 TL bedelli ve 02.08.2004 tarihli çekin iptalinin istenildiğini, anılan çekin takibe konulduğunu, nama yazılı olan çekin çalınarak çek hamiline devredildiğini, müvekkilinin ciro imzasının sahte olduğunu ileri sürerek davalının elinde bulunan çekin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin yerleşim yeri ve icra takibinin başlatıldığı yerin İzmir' de bulunduğunu, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu savunarak, davanın yetki ve esas yönünden reddini istemiş, % 40 oranında tazminatın tahsilini talep etmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamına göre, İzmir l3.icra Hukuk Mahkemesi'nin 2004/588 esas sayılı dosyasının ilk oturumunda keşideci ... ın çeki kendisinin keşide ettiği, imzanın kendisine ait olduğunu belirttiği, davacıların çekin rızaları dışında elden çıktığını ispatlayamadıkları, davalının iyi niyetli hamil olduğu,davacının kötü niyetle hareket ettiği gerekçesiyle, davanın reddine, %40 kötü niyet tazminatı olan 4.000,00.YTL nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacılar vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Davacılar, rıza dışı elden çıktığını iddia ettikleri dava konusu çekin geri verilmesini istemişlerdir. Davacılardan ... davaya konu çekin keşidecisi, karar başlığında dahi gösterilemyen diğer davacı ise hamili olduğu iddiasındadır.

TTK’nun 730/1-20.madde ve bendi yollamasıyla aynı Kanun’un 669. vd maddeleri uyarınca, rızası dışında elinden çıktığı iddiasıyla çekin iptalini isteme hakkı hamile aittir. Böyle bir iddiaya sahip keşideci, aynı Kanun’un 711/son madde hükmü uyarınca muhatabı çeki ödemekten men edebileceği gibi, elinden rızası hilafına çıkan bir başka deyişle imzasını içeren ve fakat kaybettiği çekin bedelinin kendisinden istenmesi halinde, aynı Kanun’un 704. madde hükmüne dayanarak borçlu olmadığının tespiti yolunda dava açma imkanına sahiptir.

Keşideci olan anılan davacının, zayi nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı bulunmadığına göre, çeki ibraz eden davalıya karşı istirdat davası da açamayacağı gözetilmeden, hukuki tavsifin hakime ait olduğu da nazara alınıp, bu davacı yönünden davanın esasen menfi tespit davası olduğunun kabulü ile sonucuna göre davalının tazminat isteme koşullarının oluşup oluşmadığının mahkemece denetime elverişli bir şekilde ve yeterrince değerlendirilip tartışılmadan, bu davacı yönününden yanılgılı hukuki değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

Öte yandan, diğer davacının davası, rıza dışı elden çıktığını iddia ettiği dava konusu çekin istirdatı davası olup, bu tür bir davada davanın reddi halinde esasen davalı taraf lehine tazminata hükmedilmesinin yasal bir dayanağı bulunmadığı gibi bu davacının karar başlığında gösterilmemesi dahi doğru bulunmamıştır.