Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/7518 K.2010/7514

Taraflar arasında görülen davada Kadıköy Asliye 2.Ticaret Mahkemesi’nce verilen 17.12.2008 tarih ve 2005/300-2008/736 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin yapımını üstlendiği BTC boru hattı projesi uyarınca imal edilecek petrol boru hattının uluslararası standartlar ve kalite sertifikası taşıması şartının bulunduğunu, bunun için de EYS (entegre yönetim sistemi) kurulması ve uluslararası standart kalite belgelerine sahip olunmasını temin için 10.10.2000 tarihinde müvekkili ile davalı TÜV Anlagetechnic GmbH Unternehmensgruppe TÜV Rheinland/Türkiye Temsilciliği ISAC/Uluslararası Sistem Danışmanlığı Denetim A.Ş. arasında anlaşma akdedildiğini,

bu anlaşmaya göre Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol boru hattı anahtar teslim yapım anlaşmasına göre projede görev yapacak tüm müteahhitlerin sertifikalarının bulunması veya yönetim sistemlerinin bu standartlara göre olması gerektiğini, 18.5.2001 tarihinde müvekkili ile sözü geçen anlaşmanın tarafları arasında bahse konu projelerin ileriki aşamalarını ve bölgedeki diğer hidrokarbon projelerini de kapsayacak ek anlaşmanın imzalandığını,

yine müvekkili ile 10.10.2000 tarihli anlaşmanın tarafı olan firmalar arasında akdedilen 08.10.2001 tarihli ek anlaşmayla BTC Ham Petrol Boru Hattı Projesi Proje Grubu bünyesinde oluşturulan entegre yönetim sisteminin oluşturulmasına yönelik olarak müvekkili kuruluşun genel müdürlük ve tüm taşra teşkilatlarını ve terminallerini kapsayacak şekilde yaygınlaştırılmış olduğunu, ancak bu süreç içinde iki şirket arasında yaşanan sorunların müvekkiline yansıtılması sonucunda 29.11.2002 tarihi itibariyle ICC-ISAC-BOTAŞ arasındaki danışmanlık ve denetim anlaşmalarının feshine karar verildiğini,

entegre yönetim sistemi kapsamında olmayan çalışmalar için müvekkili kuruluşun bilgisi dışında harcamalar yapıldığını, entegre kurumsal kaynak planlaması ve insan kaynakları norm kadro oluşumu gibi proje dışında çalışmalar için de müvekkili kuruluşun üst yönetiminin bilgisi dışında ödemeler yapıldığını, davalı şirketin sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirmediği halde bedelini aldığını, böylelikle hem haksız hem de sebepsiz zenginleşmiş olduğunu, bu davaya konu olan bedellerin, davalı ile yapılan sözleşme ve ek sözleşmelerin dışında kalan ödemeler olduğunu,

ödemelerin müvekkili kuruluş yanıltılarak ve bu edimleri ifaya mükellefmiş gibi gösterilerek yapılmasının sağlanarak davalının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek, davalıya ödenen 1.581.860 USD ile 12.924,61 TL'nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili, zamanaşımı def’inde bulunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, uyuşmazlığın sebepsiz zenginleşme olgusuna dayalı olduğu, sebepsiz zenginleşmeyi öğrenme tarihinden itibaren 1 yıllık süre içinde davanın açılmasının gerektiği, tüzel kişiliği haiz bir anonim ortaklık olan ve tacir sıfatını taşıyan davacı şirketin işbu davanın açılması için olur verecek yetkili organı ile söz konusu ödemeleri yapan organın aynı olduğu, davacının bu ödemeleri yaptığı sırada davalı bakımından bir sebepsiz zenginleşmenin oluşup oluşmadığını bilecek durumda olduğunu kabul etmek gerektiğinden 2003 yılı öncesinde yapılan ödemeler için bir yıllık zamanaşımı süresinin dava tarihi itibariyle dolduğu gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, yanlar arasındaki sözleşme ilişkisinden kaynaklanmakta olup, dava dilekçesinin içeriğinden de anlaşılacağı üzere davacı, davalıya mükerrer ödemeler yapıldığını, sözleşmenin kapsamı dışında kalıp yapılması gerekmeyen hizmetlerin verildiğini ve ayrıca da sözleşme gereğince yerine getirilmesi gereken yükümlülükler yerine getirilmediği halde bedelinin alındığını ileri sürerek işbu davayı açtığına göre, uyuşmazlığın yanlar arasındaki sözleşmenin tabi bulunduğu zamanaşımı süresinin uygulanması gerekir. Mahkemece bu husus nazara alınmadan yazılı gerekçeyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi yerinde görülmediğinden kararın bu nedenle davacıyararına bozulması gerekmiştir.

Öte yandan, bir an için mahkemenin kabul şekline göre davada sebepsiz zenginleşmeye ilişkin zamanaşımı süresinin uygulanması kabul edilse dahi, bu sürenin davacı iddiasında olduğu gibi Botaş Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 12.01.2005 tarihinde olur verilen raporu ile öğrenildiğinin kabulü gerekir. Bu hususta kanıt yükü kendisinde olan davalı taraf, davacının sebepsiz ödeme olduğunu öğrendiğini iddia ettiği tarihten önce davacının bu durumu bildiğini kanıtlamış olmadığına göre mahkeme kararı bu nedenle de yerinde görülmemiş ve taraf delileri toplanarak sonucuna göre bir karar verilmesi için hükmün bozulması gerekmiştir.