Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/7696 K.2010/10845

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 19.09.2008 tarih ve 2007/226-2008/293 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 26.10.2010 gününde davacı Avukatı ... gelip, davetiya tebliğine rağmen davalı avukatı duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, müvekkillerinin davalı kooperatif ortağı iken istifa ettiklerini, anasözleşme ve protokoller uyarınca aidat ödemelerin döviz üzerinden yapıldığını ileri sürerek, müvekkili ...için (28.55.) USD, ... için (25.885) USD alacağın, her bir müvekkil için ayrı ayrı (907,47)TL genel gider payı düşüldükten sonra temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacıların ödemelerini döviz üzerinden yapmadıklarını, geri ödemelerin döviz olarak yapılacağına dair bir genel kurul kararının da bulunmadığını, davacı ... için 18.341,50) TL davacı ... için (21.912,27) TL. alacağa dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasını kabul ettiklerini bildirmiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacıların döviz üzerinden ödeme yaptığı, davacıların istifa ettikleri 2003 yılının bilançosunun görüşüldüğü 12.06.2004 tarihli genel kurul toplantısında ortakları geri ödemelerin 3 yıl ertelenmesi kararı alındığı, ancak bu kararın temerrüt tarihini etkilemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü ile davacı ... için (28.552) USD’nın davacı ... için (25.885) USD’nın her bir davacı yönünden ayrı ayrı (908,07) TL. genel gider payı düşülerek, 12.07.2007 tarihinden itibaren temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve kooperatifçe 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 17/2 nci maddesine dayalı erteleme kararı alınsa da, bu kararın davalı kooperatife sadece yapacağı geri ödemeleri üç yıla kadar erteleme hakkı verip, bu sürenin sonunda davacı ortağın, yine aynı yasa maddesi ile anasözleşmenin 15/1 nci maddesi uyarınca yaptığı ödemelerin iadesini, ayrıldığı yılın bilanço tarihinden itibaren bir ay geçtikten sonra geri isteyebilecek olmasına,

bu durumda mahkemece dava konusu olayda temerrüt tarihinin 12.07.2004 olarak belirlenmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Ancak dava, kooperatiften çıkma payı alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Davacılar yabancı para olarak ödedikleri aidatın, yine yabancı para olarak kendilerine iadesini istemiş, davalı kooperatif ise davacıların TL. alacağının bulunduğunu savunmuş olup, mahkemece yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, yabancı para cinsinden ödenen aidatın yine yabancı para cinsinden iadesinin olanaklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Kooperatif ortaklığından çıkma sonrası aidat iadesinin yabancı para cinsinden istenebilmesi için ya bu hususun anasözleşmede belirtilmiş olması ya da bu konuda alınmış bir genel kurul kararının bulunması gereklidir. Somut uyuşmazlıkta anasözleşmede böyle bir hüküm olmadığına göre mahkemece, ödenen aidat ister yabancı para, ister TL. cinsinden muhasebeleştirilmiş olsun, yabacı para cinsinden iade edilmesine ilişkin alınmış bir genel kurul kararının bulunup bulunmadığının araştırılması, böyle bir karar varsa buna göre hüküm kurulması, yok ise savunmada belirtildiği gibi iadenin de TL. üzerinden yapılması gereklidir.

Somut uyuşmazlıkta mahkemece böyle bir araştırma yapılmamıştır. Davalı kooperatifin dosyaya sunulan 22.06.2002 tarihli genel kurul toplantısının 7 nci gündem maddesinde ise kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortaklara yapılacak geri ödemelerin, ortakların kooperatife ödeme yapıldığı gündeki kur üzerinden TL.’na çevrilerek yasal sürelerinde iade edilmesine karar verilmiştir. Bu kararın da geri ödemelerin döviz cinsinden yapılacağı anlamında olmadığı açıktır.

O halde mahkemece uyuşmazlığın yukarıda açıklanan şekilde incelenip değerlendirilmesi ve sonucuna göre davacıların döviz cinsinden talepte bulunmalarının mümkün olup olmadığı konusunda bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

3- Ayrıca davacılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı yoktur. Dolayısıyla her bir davacının ayrı dava açması gerekir. Buna rağmen birlikte dava açılmışsa başvuru harcı da her bir davacıdan ayrı ayrı tahsil edilmelidir. Bu durum karşısında mahkemece, davacılardan tek bir başvuru harcının tahsiline karar verilmesi dahi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir.