Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/4480 K.2010/4775

Taraflar arasında görülen davada Manavgat 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 24.06.2008 tarih ve 2006/380-2008/374 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalıların yöneticisi olduğu kooperatifin ortağı olup, yönetim kurulunun 08.06.2006 tarih 2006/4 sayılı kararı ile anasözleşmenin 10.maddesinde sayılan taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olmak, kooperatifin amacına uygun aracı olmak ve aynı amaçlı başka bir kooperatife ortak olmamak şartlarını taşımadığı gerekçesiyle ortaklıktan çıkartılmasına karar verildiğini, müvekkiline ortaklık için gerekli olan şartları yerine getirmesi için ihtar gönderilip süre verilmediğini, müvekkilinin kooperatifin kuruluşundan beri ortak olduğunu, bu süreçte hiçbir ihtar gönderilmediğini, 10 yıl gibi uzun bir süre geçtikten sonra ihtar göndermeden ihraç kararı alınmasının iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu ileri sürerek, ihraç kararının iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili kooperatifin ilk kuruluşta otobüs, minibüs, taksi sahiplerinin oluşturduğu bir kooperatif iken 23.02.2000 tarihli İlçe Emniyet Müdürlüğü ve Kaymakamlık yazıları doğrultusunda tahditli plaka uygulamasına geçildiğini, o tarihte gerekli uyarı ve ilanlar yapıldığı, bu süreçte davacının kooperatifle ilişkisini kestiğini, davacının tercihini başka bir kooperatiften yana kullandığını, S.S. 213 nolu Kooperatifin ortağı olduğunu, ihtarın akçalı yükümlülüklerini yerine getirmeyen ortak için geçerli olduğunu, davacının uzun zamandır müvekkili kooperatif ile bağlantısı kalmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, 1163 sayılı Yasa’nın ortaklıktan çıkarılmayı düzenleyen 27. maddesinde ortağın sermaye ve sair ödemelerle ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde süre verilmesi öngörülmüş olup, ortaklıktan çıkarılmayı düzenleyen 16. maddesinde süre verilmesi yönünde emredici hukuk kuralı olmadığı, anasözleşmenin ortaklıktan çıkarılmayı düzenleyen 14. maddesinde de bu yönde bir hüküm bulunmadığı, davacının 213 nolu Kooperatifin ortağı olduğunun sabit olduğu, davacının talebi doğrultusunda ticari aracı olup olmadığı konusunda araştırma yapılmasına yönelik ara karardan vazgeçildiği,

davacının anasözleşmenin 10/5-6 maddeleri uyarınca ortaklık şartlarını taşımadığı, davacının kooperatif anasözleşmesinin 10. maddesinde düzenlenen şartları biliyor olmasına rağmen 10 yıl boyunca durumunu şartlara uygun hale getirmeyip ihraç kararı üzerine dava açmasının MK’nun 2. maddesi karşısında yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir. 1-Dava, ihraç kararının iptali istemine ilişkin olup, yukarıdaki özettenden de anlaşılacağı üzere, davalı kooperatif yönetim kurulunca anasözleşmenin 10/3,5 ve 6nci maddelerine dayalı olarak davacının, "taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olmak" ve " kooperatifin amacına uygun motorlu araç bulunmak" ve "aynı amaçlı başka bir motorlu taşıyıcılar kooperatifine ortak olmamak" şeklindeki ortaklık koşullarını taşımadığından dolayı üç ayrı nedenle ortaklıktan ihracına karar verilmiş, mahkemece, yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Oysa, mahkemenin kabulünün aksine kooperatif anasözleşmesinin ortaklık şartlarını belirten 10’ucu maddesinde, kooperatife ortak olabilme şartları arasında araç sahibi olma koşulu da gösterilmiş ise de, araç sahibi olunmaması, hemen üyenin ortaklık sıfatını yitirmesi sonucunu doğuracak bir neden olarak kabul edilemez.

Ortağın yeniden araç sahibi olma veya ortaklığı devir etme ihtimali mümkün bulunduğundan, bu konuda ortağa uygun bir süre içerisinde araç sahibi olması yönünden bir ihtar yapılması ve bundan sonra bu şartı yerine getirmediği takdirde, ihraç edilmesi, hayatın olağan akışına, iyiniyet kurallarına ve kooperatifin amacına uygun olacağından, bu husus gözetilmeksizin davacının ihracına karar verilmesi doğru değildir. Dairemiz’in yerleşik uygulaması bu yöndedir.

(11.Hukuk Dairesinin 2001/8407-2002/516 Karar, 2004/5114-2005/1744 Karar).

Öte yandan, anasözleşmede hernekadar ikinci bir kooperatife ortak olma yasağı öngörülmüş ise de, davacının anasözleşmenin "aynı amaçlı başka bir motorlu taşıyıcılar kooperatifine ortak olmamak" hükmüne aykırı davranması halinde, anasözleşmede böyle bir hüküm bulunmasa dahi ihraç kararından önce, davalı kooperatif tarafından başka bir kooperatife ortak olunmasının ortaklık koşullarına aykırı olduğu, başka bir kooperatife ortaklıktan verilecek münasip süre içerisinde çıkması, aksi halde ihraç edileceğinin bir uyarı ile davacı ortak açıkça uyarılmalıdır.Aksi halin kabulünün iyiniyet kuralları ile bağdaşmayacağı kuşkusuzdur.

Bu durumda, mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, davacının anılan nedenlerle yapılan ihracının belirtilen bu ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesi yerine yanlış ilkelere dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru bulunmamıştır.

2-Diğer yandan, davalı kooperatif anasözleşmesinde öngörülen "taşıyıcılığı bilfiil meslek edinmiş esnaf olmak" ile ilgili ihraç nedeni ile " kooperatifin amacına uygun motorlu araç bulunmak" şeklinde düzenlenen ihraç nedeni arasında çok sıkı bir bağlantı bulunması nedeniyle esasen bu iki ihraç nedeninin bir arada değerlendirilmesi gereğinin ve zorunluğunun mahkemece nazara alınmaması da doğru görülmemiştir.