Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/9379 K.2012/11020

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 4.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 12/03/2010 tarih ve 2009/76-2010/38 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 26/06/2012 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalılardan Yıldız Holding A.Ş. ve Della Gıda San.Tic.A.Ş. vekili ... ve davalı ...vekilleri Av.....m ve Av. .... ve davalı ... vekili Av. ...dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı.

Tetkik Hakimi Berant Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin “Yüzbaşı Albırt” ve “Tırt Star” karikatür /resimli roman şeklindeki güzel sanat eserlerinin yaratıcısı-çizeri olduğunu, her iki karakterin de müvekkilinin mizahın çıkış noktası olduğuna inandığı yabancılaşmadan hareketle yarattığı ve yaklaşık iki yıl yaşadığı Amerika izlenimleri ile zenginleştirdiği tipler bulunduğunu, Türk gibi yaşayıp konuşan Amerikalılar temasının ilk kez 1990’ların başlarında müvekkilinin yazdığı ve çeşitli dergilerde yayınlanan mizah yazıları ile filizlenmeye başladığını, ne var ki 2004 yılı başlarında basın yayın organlarında “New York’ta Bir Morning” sloganı ile bir tanıtım başladığını,

ardından da televizyonda reklam şeklinde gösterildiğini, bu şekilde müvekkilinin manevi ve mali haklarının ihlal edildiğini, davalıların “Cola Turka” isimli ürünün tüm televizyonlarda müvekkiline ait ana teması Türkleşen Amerikalılar olan güzel sanat eserlerinden FSEK 48 ve 52 nci maddeleri anlamında yazılı bir sözleşme yapmadan faydalandıklarını, müvekkilinin FSEK’den kaynaklanan haklarına tecavüz ettiklerini, davalılara çekilen ihtarların sonuçsuz kaldığını, davalı ...’in de reklamı çeken ajansın yaratıcı ekibinin başında olduğunu, müvekkilinin karakterlerini reklamda kullandığını ileri sürerek,

fazlaya ait haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik FSEK'nun 68/1 nci maddesi uyarınca eser sahibi ile sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedele karşılık olmak üzere 50.000.000.000.-TL.nın faizi ile davalılardan tahsiline, müvekkilinin gerek FSEK’dan doğan haklarına, gerekse MK.'dan doğan kişilik haklarına vaki tecavüzün ağırlığı nedeni ile FSEK.nun 70/1 ve BK.nun 49 ncu madde gereğince 50.000.000.000.-TL manevi tazminatın faizi ile davalılardan tahsiline, hüküm fıkrasının ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Young&Rubicam Reklamcılık Ltd.Şti. vekili, FSEK hükümleri gereğince korunacak olanın sahibinin hususiyetini taşıyan düşüncenin ifade edilmiş fiziki unsuru olduğunu, salt düşünce ve temanın korunmayacağını, davacının düşüncesini aktarmış olduğu karikatürler ile müvekkili şirketin yapmış olduğu reklamlar arasında benzerliğin bulunmadığını, davacının karikatürlerinin sahibinin hususiyetini taşımadığını, davacının kötü niyetli olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davacının eserinin “Yüzbaşı Albırt ve Tırt Star “ tiplemeleri olduğunu, “Türkleşmiş Amerikalılar” fikrinin hiçbir şekilde FSEK kapsamında bir eser niteliği taşımadığını, “Cola Turka” reklamında bu iki karakterin kullanılmadığını, reklamın bütününe bakıldığını, işlenen temanın esasında bir Amerikan içeceği olan kolanın Türkler tarafından o denli iyi şekilde imal edilmektedir ki bizzat içeceğin kaynağı olan Amerikalılar bu içeceği kullanmakla aynı zamanda bir kültür değişimine uğramakta bundan sonra bir Türk gibi davranmakta ve yaşamaya başlamakta olduğunu, davacının FSEK’ten doğan haklarının ihlal edilmediğini savunarak,davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ...Ş. ve Della Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili, müvekkilinin reklam yaptıran ve dava konusu reklamdaki markayı kullanan da olmadığını, markanın diğer davalı ... Tic.A.Ş. tarafından lisans hakkı ile kullanıldığını, davacının iddialarının yasal dayanağının bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda iki bilirkişi tarafından dava konusu reklam filminin davacının ‘Yüzbaşı Albırt’ karakteri yer alan karikatürlerden intihal yoluyla oluşturulmayıp, özgün bir eser niteliğinde olduğu, kullanılan temanın, Türkleşen Amerikalılar teması ile ‘Cola Turca’ içince Amerikalılar üzerinde meydana gelen Türkleşme etkisi görüşünün açıklandığı, diğer bilirkişinin ise, davacı karikatüründe kullandığı Türkleşen Amerikalılar düşüncesi ve sahnelerinden yararlanıldığı, izinsiz kullanımın bulunduğu yönünde görüş beyan ettiği, her iki tarafın ürünün eser niteliğinde olduğu,

Türkleşen Amerikalılar soyut fikri bakımından her iki eserin özellik içermediği, esasen, TRİPS ve BERN sözleşmelerinde telif haklarının konusunun soyut fikirler değil, bu fikirlerin ifade ediliş biçiminin korunduğu, ‘Türkleşen Amerikalılar’ soyut fikrinin için herkesçe dilediği gibi doldurulabileceği, soyut fikrin eser sayılamayacağı, davaya konu reklamın her birinin ‘Türkleşen Amerikalılar’ konseptinin değişik yansımaları olduğu, ayrı eser niteliğinde bulunduğu, her ne kadar bazı esprilerin benzediği ek raporda açıklanmış ise de kullanılan cümleler ve davranışların Türklere özgü olan ve 20 sosyal davranışa ilişkin olduğu,

çoğunun daha önce sinema ve parodilerde de kullanıldığı, esasen bu davranış kalıpları ile kullanılan ifadelerde genişlik olmadığı, sınırlı bulunduğu, davacı eserinin işlenmesinden de bahsedilemeyeceği, haksız rekabet koşullarının oluşmadığı, taleplerin yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz edilmiştir. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, her ne kadar dava konusu reklam niteliğindeki eserin ortaya çıkarılmasında davacıya ait karikatür-resimli roman niteliğindeki eserden esinlenme mevcut ise de, bu etkilenmenin eserin bütününe hakim olacak nitelikte olmamasına, taraf eserlerinin kendilerine özgü bulunmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.