Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/14054 K.2012/1045

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 02.06.2011 tarih ve 2002/937 - 2011/109 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Berkant Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Polat İnşaat firmasının mimarı olduğunu, firmaya ait İstanbul Şişli' deki taşınmaz üzerinde inşaat yapılmasına karar verilmesi akabinde komşu taşınmaz maliki davalının inşaaat firmasına ve müvekkiline müracaat ederek kendi parseli için de mevzii imar planı yapılması, onaylanması, avan projenin yapılması, tahkimat projelerinin hazırlanması, tahkimat ruhsatının alınması,

uygulama projelerinin yapılması için müvekkili ile anlaştığını ve bu hizmetler için 300.000 USD ödemeyi şifahi olarak taahhüt ettiğini, bu hususta müvekkiline Beyoğlu 9. Noterliği' nin 14.06.1993 tarihli muvafakatnamesini ve 18.12.1997 tarihli vekaletnamesini verdiğini, müvekkilinin anlaşma gereği üzerine düşen edimleri yerine getirmesine rağmen davalının herhangi bir ödemede bulunmadığını, müvekkilinin vekillikten azlettiğini ve müvekkili tarafından hazırlanan ve tasdik edilen avan projeyi müvekkilinin muvafakatini almaksızın bir başka mimar vasıtasıyla değiştirdiğini,

müvekkilinin projesinden esinlenerek yapılmış olan yeni projeyi tasdik ettirildiğini, bu suretle müvekkilinin avan projedeki müelliflik ve telif haklarına tecavüz ettiğini belirterek şimdilik 25.000 USD tazminatın faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacıya mimar olarak değil, muameleci olarak vekaletname verildiğini, taraflar arasında proje yapılması hususunda bir mimarlık sözleşmesi ve ücret pazarlığının yapılmadığını, davacı projesi ile sonradan onaylatılan projenin benzerlik taşımadığını, davacının eser niteliğinde bir çalışmasının bulunmadığını ve talep edilen bedelin fahiş olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davacının hazırladığı avan projeye göre imar belgesi alınması dolayısıyla arsanın mütemmim cüzü haline gelen avan projeye aykırı olarak uygulama projesi hazırlanıp uygulanmak suretiyle davacının eser niteliğindeki haklarının ihlal edildiği, davacının 5846 sayılı yasanın 68. maddesi gereğince tazminat isteyebileceği, Şişli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2009/1150 Es. 2010/449 K. sayılı dosyasında avan proje rayiç bedelinin 1998 tarihi itibariyle 35.000,00 TL olarak belirlenmiş olduğu, davacının ıslah dilekçesinde bunun 3 katını talep ettiği gerekçesiyle 105.000,00 TL tazminatın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

.../...

-2-

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. Davacı tarafça, davalıya ait 55 parsel nolu taşınmaz üzerinde yapılacak bina için davacı tarafından meydana getirilen ve Şişli Belediye'since de onaylanan avan proje yerine, davalının bir başka mimara hazırlattığı yeni bir avan projenin tasdik ettirilerek inşaat ruhsatı alınması ve yeni avan projeye yapılırken de davacıya ait önceki avan projeden yararlanılması suretiyle telif hakların ihlal edildiği ileri sürülmüştür.

Mahkemece de benimsenen asıl ve ek bilirkişi raporlarında özet olarak, davacının 1997 ve 1998 yıllarında gerçekleştirdiği ve ilgili Belediye'ye tasdik ettirdiği iki adet avan projeden, 21.11.1997 tarihli olanının davalı tarafın imar planı tadilatı için Belediye'ye yaptığı başvuru dosyasının eki olarak kullanıldığından bu projenin yapının mütemmin cüzü haline geldiği ve 21.05.1998'de de taşınmazın imar durumunun alındığı,

davalının 2001 yılında bu kez başka bir mimarla anlaşarak aynı yer için 16.09.2002'de inşaat ruhsatı alındığı belirtilip, davacının çizdiği avan projeleri ile davalıya ait taşınmazda halihazırda mevcut yapı arasında bir benzerlik veya esinlenmenin söz konusu olmadığı, ancak davacının izni olmaksızın aynı taşınmaz için yeni bir proje yaptırılmakla davacının telif hakkının ihlal edildiği görüşü açıklanmıştır.

5846 Sayılı FSEK 2/3.maddesine göre "mimari proje" sahibinin hususiyetini taşıması koşuluyla ilim ve edebiyat eseri niteliğindedir. Söz konusu "mimari proje"nin bizzat kendisi ilim ve edebiyat eseri sayıldığından, eser sahipliği de bu proje üzerinde doğmakta olup, şayet projenin uygulandığı yapı(bina) aynı Kanun'un 4/3.maddesi anlamında güzel sanat eseri (mimari eser) vasfında değilse proje sahibi mimarın bu yapı üzerinde bir haksahipliği bulunmamaktadır.

Bu bakımdan, bilirkişi heyetinin davacı tarafından çizilen avan projenin Belediye'ce onaylanan imar planı eki olarak kullanıldığı, dolayısıyla davalıya ait taşınmaza inşa edilen binanın da mütemim cüzü haline geldiği ve bu proje yerine başka bir avan projenin binada kullanılmasının davacının eser sahipliğinden kaynaklanan telif haklarına tecavüz oluşturduğu yolundaki görüşlerine itibar edilemez.

Öte yandan, bilirkişi raporunda davalıya ait 55 parsel nolu taşınmaz üzerine inşa edilen bina ile davacı tarafından çizilen avan proje arasında benzerlik veya esinlemenin söz konusu olmadığı belirtilmiştir.

Ancak, raporda dava dışı başka bir mimar tarafından çizilen sonraki tarihli avan projenin davacıya ait 1997 veya 1998 tarihli avan projeler üzerinde bir takım değişiklikler yapılması yada benzetme yahut da davacıya ait projelerin kopya edilmesi suretiyle izinsiz olarak işlenmesi veya çoğaltılması sonucunda meydana getirilip getirilmediği hususunda bir açıklama bulunmamaktadır.

Oysa, yukarıdaki paragrafta da açıklandığı üzere, davacının eser sahipliği avan proje üzerinde gerçekleştiğinden, davacının avan projesi üzerindeki mali haklarına bir tecavüzün söz konusu olup olmadığının belirlenmesi ancak sözü edilen projelerin az önce açıklanan hususlar bakımından karşılaştırılması yapılmak suretiyle mümkün olabilecektir. Bu nedenle sadece davacıya ait avan proje ile taşınmaz üzerinde inşa edilen binanın mukayese edilmesi suretiyle bir sonuca varılamaz.

.../...

-3-

O halde, mahkemece dava dışı mimar tarfından hazırlanan ve inşaat ruhsatı alınarak davalıya ait taşınmaz üzerine inşa edilen binaya uygulanan avan projenin de ilgili belediyeden getirtilerek karşılaştırılması yapılmak suretiyle bir tecavüzün mevcut olup olmadığı hususunda yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması,

şayet sonraki avan projenin davacının çizdiğinden farklı bağımsız bir ilim edebiyat eseri vasfında olduğunun belirlenmesi halinde, Şişli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kesinleşen 16.09.2010 tarih ve 1150/449 sayılı kesinleşen kararıyla davacının 1997 ve 1998 tarihli avan projelerle ilgili olarak istisna akdine dayalı çizim ücretinin de davalıdan tahsiline karar verildiği dikkate alınmak suretiyle hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulü doğru görülmemiştir.

14/02/2012 S/E