Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/15316 K.2013/492

Taraflar arasında görülen davada ... (Yenihisar) 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 28/09/2011 tarih ve 2010/164-2011/449 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile dava dışı ...

Okulu arasında öğrenci taşıma sözleşmesi bulunduğunu, müvekkili ile davalı arasında da servis hizmeti-taşıma sözleşmesi imzalandığını, davalı servis hizmeti sözleşmesini 05.01.2010'da feshettiğini, davalı sözleşmeyi kendisi feshettiği halde sözleşmenin 4. maddesindeki rekabet yasağını ihlal ettiğini, sözleşmenin 21. maddesi uyarınca da rekabet yasağını ihlal ettiğinden 5.000 EURO cezai şart ödemekle yükümlü olduğunu ileri sürerek, davalının gerek kendi nam ve hesabına gerek başka bir şirket bünyesinde, 30.06.2010 tarihine kadar ...

Okulu öğrencilerine servis hizmeti sunmaktan men'ine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 3.600 EURO karşılığı 7.454,52 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, sözleşme karşılıklı olarak feshedildiğinden herhangi bir tazminat istenemeyeceğini, davacının ... Okulu'nun servis hizmetini yapmak üzere ... Belediye Başkanlığı'ndan güzergah izni alamadığını, dolayısıyla yok hükmünde olan ve fiilen ve hukuken geçerli olmayan bir sözleşmeye dayandığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki sözleşmenin gerek davacı vekilinin iddia ettiği şekilde karşı tarafın sözleşmeyi kendiliğinden feshetmesi, gerekse davalı tarafın iddia ettiği şekilde sözleşmenin karşılıklı olarak feshedilmesi halinde, taraflar arasında düzenlenen 24.09.2009 tarihli sözleşmenin 4 ve 21. maddelerine göre taraflardan birinin bu sözleşmedeki maddelerden birinin ihlal etmesi halinde sözleşme sona erse dahi cezai şart tazminatı öngörüldüğü, taraflar arasındaki sözleşme sona ermesine rağmen davalının dosyada mevcut 26.02.2010 tarihinde diye başlayan tutanaktan da anlaşılacağı üzere ...

Okulu'na öğrenci taşıma işine devam ettiği, gerekçesiyle davacı tarafın davalının 30.06.2010 tarihine kadar ... Okulu öğrencilerine servis hizmeti sunmaktan men'ine ilişkin talebin konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davacının cezai şart tazminatı talebinin kabülü ile 7.454,52 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. Dava, taşıma sözleşmesine aykırılık iddiasına dayalı cezai şart istemine ilişkindir.

Somut olayda, taraflar arasında imzalanan 24.09.2009 tarihli sözleşmenin 4. maddesinde "firmanın servis ve taşıma işi ile alakalı olarak anlaşmalı olduğu resmi ve gayriresmi kurum ve kuruluşlarla adı geçen servis ve taşıma işinin her ne sebeple olursa olsun bırakması halinde yüklenici kendi adına veya her nam ve hesap adı altında olursa olsun bir başka firma adı altında servis ve taşıma işini asla yapmayacağını, teklif vermeyeceğini kabul,

beyan ve taahhüt eder." hükmüne sözleşmenin 21. maddesinde de "iş bu sözleşme şartlarından birisini ihlal eden yüklenici veya araç şoförü veya ruhsat sahibi firmaya 5.000 EURO cezai tazminat ödemeyi peşinen kabul ve taahhüt eder" şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

Davalı tarafından daha önce davacının servis hizmeti sunduğu bir kısım öğrencileri sözleşmenin feshinden sonra da kendi nam ve hesabına taşımaya devam edildiği ileri sürülerek cezai şartın tahsili talep edilmiş ve mahkemece yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş ise de, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Çalışma ve Sözleşme Hürriyet başlığı altında düzenlenen 48 ve devamı maddelerinde herkesin dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetin sahip olduğu ve 818 sayılı BK.'nun 19. maddesinin ilk fıkrasında, bir akdin mevzuu, kanunun gösterdiği sınır dairesinde serbestçe tayin olunacağı,

2. fıkrasında ise bu serbestinin sınırları gösterilmiş ve 20. maddede de, bir akdin mevzuu gayrimümkün veya gayrimukik yahut ahlaka (adaba) mugayir olursa o akit batıldır hükmü getirilmiştir.

Sözleşmenin tarafları, sözleşme serbestisi ilkesi çerçevesinde sözleşmenin konusunu ve cezai şartın miktarını belirlemede özgür iseler de, bu özgürlüğün sınırsız ve sonsuz olduğu söylenemez. BK'nun 19, 20, 161 maddeleri anılan özgürlüğün sınırını çizmiştir. Cezai şart borçlunun iktisaden mahvına sebep olacak derecede ağır ve yüksek ise, adap ve ahlaka aykırı sayılarak tamamen veya kısmen iptal edilmesi gerekir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya dönülecek olursa, davalının imzaladığı sözleşmede düzenlenen cezai şart yukarıda belirtilen yasal düzenleme ve ilkelere aykırı olduğundan geçersiz olup, buna göre mahkemece, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.