Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/9067 K.2012/16791

Taraflar arasında görülen davada Kadıköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 05/10/2010 tarih ve 2008/723-2010/656 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı Ems Ekşioğlu Mermer ve Maden. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile İran Trans Uluslararası Taş. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkil antrepoya 24.07.2007 tarihinde davalılardan İran Trans Uluslararası Taşımacılık Tic. Ltd. Şti tarafından 21.460 kg emtianın teslim edildiğini, eşyanın da diğer davalı EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti'ne ait olduğunu, 24.07.2007 ila 15.06.2008 tarihleri arasında antrepoda kalan emtianın antrepo ücretinin 52.164,00 Euro olduğunu, EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti'nin eşya sahibi olduğundan, İran Trans Uluslararası Taşımacılık Tic. Ltd. Şti'nin de taşıyıcı olup emtiayı müvekkile teslim ettiğinden antrepo ücretinden sorumlu olduklarını, ücretin her iki davalı tarafından da ödenmediğini belirterek şimdilik 5.000,00 Euro antrepo ücretinin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalılardan EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti vekili, müvekkilinin emtianın alınmasına ve gönderilmesine dair bir anlaşma yapmadığını, defterlerinde bu yönde bir kaydın bulunmadığını, bilgileri dışında yurtdışından getirildiğini, emtianın müvekkilince kabul edilmediğini, kendilerinin antrepo ücretinden sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı İran Trans Uluslararası Taşımacılık Tic. Ltd. Şti vekili de, emtianın taşıyıcısı oldukları, sadece malları gönderen firmaya karşı sorumluluklarının bulunduğunu, istenen depo ücretini ve hesaplanış tarzını kabul etmediklerini belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, dava konusu emtianın EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti adına geldiği, taşıma işini İran Trans Uluslararası Taşımacılık Tic. Ltd. Şti'nin yaptığı, emtianın 328 gün davacının antreposunda kaldığı, antrepo ücretinden her iki davalının da sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 5.000,00 Euronun fiili ödeme tarihindeki efektif satış kuruna göre hesaplanacak TL karşılığı olarak ve 04.07.2008 temmerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca belirlenecek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı davalılar EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti ve İran Trans Uluslararası Taşımacılık Tic. Ltd. Şti vekili temyiz etmiştir.

1) Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı İran Trans Uluslararası Taşımacılık Tic. Ltd. Şti vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

2) Dava ardiye ücretinin tahsiline ilişkin olup mahkemece taşıyıcı ile gönderilenin ardiye ücretinden sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Gönderilen konumunda bulunanın aksine mukavele olmadığı takdirde emtiayı tesellüm edince taşıma ücreti ile ardiye vs. masraflarını ödemesi gerekir. Gönderilen, malı taşıyıcıdan tesellüm ederek hukuken ardiyeye tevdii etmediği ve bundan haberi olmadığı halde ardiye ücreti ile sorumlu tutulamaz.

Somut olayda gönderilen EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti davaya konu emtia ile hiçbir ilgisinin olmadığını, gönderenden mal talebinde bulunmadığını, malın kendisi tarafından kabul edilmediğini, kendisine bu konuda bir ihbar yapılmadığını bildirerek savunmada bulunmuştur. Bu konuda ispat külfeti davacıda olup davacı yanca davalı EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti'nin sorumluluğunu kanıtlayacak herhangi bir delil ibraz edilememiştir.

Bu durumda hayatın olağan akışı ve davalının mahreç yazısını yazmaması gerekçe gösterilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı EMS Ekşioğlu Mermer ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti yararına bozulması gerekmiştir.

KARŞI OY YAZISI

Gümrük Antrepoları 02.03.2000 tarih ve 23981 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan “Gümrük Antrepoları Açılması ve İşletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik'in ve maddelerine göre Müsteşarlıkça (Gümrükler Genel Müdürlüğü) tarafından verilen izinle faaliyet gösteren kuruluşlar olup ücret tarifelerini serbest piyasa ekonomisi kurallarına göre kendileri tarafından belirlenmektedir.

Alelade ardiyecilikte ücret miktarı ya tarafların serbest iradeleri sonucu karalaştırılır veya teamüllere göre mevcut ücret miktarına riayet edilir. (BK 476) Eğer ardiye ücretinin miktarı kararlaştırılmamışsa, mevcut teamüllere göre hesaplanır. Ücret miktarı karalaştırılmamış ve teamüllerde de bir uygulama yoksa, bizzat ardiyeci kendisinin tesbit edeceği miktarı ücret olarak isteyebilir.Ardiyeci ücret miktarını tesbit ederken depolama süresini ve kullanılan hacmi dikkate almalıdır. Ardiyeci tarafından tesbit edilen miktar fahiş olduğu takdirde hakim bu keyfi tesbit edilen miktarı indirebilir. (...2) (Ardiye sözleşmesi Dr. İhsan Erdoğan 1990 sahife 83. Selçuk Üniversitesi Yayınları)

Somut olayda davalı taşıyıcı İrfan Trans Uluslararası Taşımacılık ve Tic. Ltd. Şti'nin taşıdığı ve alıcısı diğer davalı olan 21.460 Kg ağırlığındaki granit türü emtiayı 24.07.2007 günlü özet beyan ile davacı antreposuna teslim ettiği anlaşılmaktadır.

4458 Sayılı Gümrük Kanunu'nun 39.maddesine göre “Müsteşarlıkça belirlenen esaslara uygun olark serbest bölgelere konulan eşya hariç olmak üzere gümrük idaresine veya gümrük idarelerinin belirlediği veya uygun gördüğü diğer bir yere gelen eşya, bunu Türkiye Gümrük Bölgesi'ne getiren kişi veya yerine göre eşyanın gelindikten sonra taşımasını üstlenen kişi tarafından gümrüğe sunulur.” Aynı yasanın 42.maddesine göre de “ 39.madde uyarınca gümrüğe sunulan eşya için, eşyanın gümrüğe sunulmasını takib eden ilk iş günü mesai bitimine kadar ilgili gümrük idaresine bir özet beyanı verilir. Benzer düzenleme eski 1615 Sayılı Yasa'nın 51/1.maddesinde de yapılmıştır.

Görüldüğü gibi taşımacı firma işbu yasal mecburiyet nedeniyle zorunlu olarak, naklettiği emtiayı davacı antreposuna teslim etmiştir.Bu durumda taraflar arasında da yazılı bir antrepo sözleşmesi yoktur. Hukuki ilişki yasal mecburiyet nedeniyle özet beyan verilmesinden ibarettir. Sayın çoğunluk bozma kararında davacı antrepocunun ücret tarifeleri esas alınmak suretiyle depo ücretinin belirlenmesini kabul etmiştir.

Yukarıda izah edildiği gibi taraflar arasında hukuki ilişki özet beyan verilmek suretiyle eşyanın depoya yasal zorunluluk nedeniyle bırakılmasından ibaret olup arada yazılı bir ardiye sözleşmesi bulunmamaktadır. Davalı taraf ücretin fahiş olduğunu savunmuştur. Bu durumda ücretin emsal depo tarifeleri araştırılıp ortalama bir ücret takdiri gerekir.

Dairemizin 14.02.2005 tarih 2004/0879 E, 2005/94 K sayılı ilamı ile 17.09.2007 tarih ve 2006/8451 E – 2007/11334 K sayılı ilamında aynı doğrultudadır. Antrepocu kâr gayesiyle tarifesini yüksek tutabilir. Bu nedenle davacı tarifesinin esas alınması doğru değildir. Bu durumda davalı İrfan Trans Uluslararası Taşımacılık ve Tic. Ltd. Şti'nin temyiz itirazlarının bu bölümünün kabulü gerekirken tümden reddi doğru olmamaktadır. Bu nedenle kararın bu bölümüne muhalifim.