Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/9385 K.2011/12386

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 3.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 15.04.2009 tarih ve 2006/703 - 2009/73 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin Türkiye’de perakende sektörünün önde gelen şirketlerinden biri olduğunu ve bu doğrultuda 2005-2006 yılı ve daha önceki yıllarda olmak üzere, Soysal Türkiye Perakende Kataloğunu yayınladığını, söz konusu kataloğun baskı ve dizayn formatı, içerik ve düzenlemesi ile davalı tarafça yayınlanan “Türkiye Marketler ve Tedarikçiler Kataloğu 2006” kataloguyla birebir taklit edildiğini, davalı tarafından yaratılan bu iltibas sonucu haksız rekabet oluştuğunu ileri sürerek tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, durdurulmasını ve men’ini, maddi durumun ortadan kaldırılmasını,

davalı tarafın iltibas yaratacak şekilde katalog ve benzeri nitelikte eserler yayınlamasının durdurulmasını ve yasaklanmasını, yayınlanan kataloglara el konularak imhasını ve hükmün ilanını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili tarafından çıkarılan kataloğun tamamen gıda perakendecileri ve tedarikçileri için hazırlandığını, müvekkilinin 13 yıllık bilgi ve deneyim birikiminin sonucu olduğunu, katalog içeriğinin müvekkili şirket çalışanlarının emek ve çalışmaları sonucu oluşturulduğunu, davacının iddia ve taleplerinin yersiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının Perakende 2006 kataloğu başlıklı grafik tasarımından oluşan ve FSEK anlamında güzel sanat eseri olan eserine davalının, biçimsel açıdan önemsiz bir kaç ayrıntı dışında ve farklılıklar ayırtedici nitelik taşımaksızın Market 2006 kataloğu adlı tasarımı ile davacıya ait yapıttaki "ad ve alametleri" kendi yayınında iltibasa meydan verebilecek surette çoğaltılmış nüshalarında kullanması, yine davacıya ve davalıya ait her iki kataloğun eşit boyutta oluşu, zemin renklerinin beyaz olması,

kağıt cinsi, kağıt gramajının benzerliğinin varlığı, ön kapak, arka kapak ve sırt tasarımı kalınlıklarının, metinlerde kullanılan yazı karakterlerinin, metin düzenleme biçimlerinin, iç sayfa tasarımları ve genel olarak sayfaların renk tonunun aynı hedef Kitle açısından çağrışım olarak benzerlik yaratacak şekilde düzenlenmesinin tüketiciler nezdinde oluşturacağı iltibas nedeniyle haksız rekabeteyol açacağı gerekçesiyle davanın kabulüne davalının Market 2006 adlı kataloğu ile davacının perakende 2006 kataloğu isimli eserinden kaynaklanan haklarına vaki tecavüzün, haksız rekabetin tespitine,

davalının iltibas yaratacak nitelikte ve şekilde katalog yayınlamasının önlenmesine, iltibas yaratacak katalog var ise piyasadan toplatılarak imhasına, karar kesinleştiğinde özetinin masrafı davalıdan tahsil edilmek suretiyle ülke genelinde yayınlanan tirajı yüksek gazetelerden birinde bir kez ilanına karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1-Davacı vekili, müvekkili şirket tarafından yayımlanan "Perakende 2006" adlı katalogun 5846 sayılı FSEK hükümlerine göre eser ve müvekkili şirketin de eser sahibi olduğunu, davalı tarafça yayınlanan "Market 2006" adlı katalog ile yaratılan benzerlikler nedeniyle müvekkilinin eser hakkına tecavüzün ve 5846 sayılı FSEK'nun 83 ve TTK'nun 57/5. maddesi uyarınca haksız rekabetin önlenmesini, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını istemiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin yayınladığı kataloğun özgün bir başvuru kaynağı olduğunu, her iki katalog arasında iltibas veya haksız rekabet yaratabilecek benzerlikler bulunmadığını savunmuş, ayrıca davacının dayandığı "Perakende 2006" adlı katalog üzerindeki hak sahipliğine ilişkin olarak da husumet itirazında bulunmuştur.

Davacı tarafça dosyaya ibraz edilen "Perakende 2006" adlı katalogda "Yayına Hazırlayanın Soysal Eğitim Danışmanlık", "Yönetmeninin Suat Soysal" ve telif haklarının adı geçen Soysal Eğitim Danışmanlığa ait olduğu belirtilmekte olup, anılan katalogda hak sahibi veya yayımcı olarak ya da herhangi bir şekilde davacı şirket unvanı yer almamaktadır. O halde, davacıdan "Perakende 2006" adlı katalog üzerindeki hak sahipliğini gösterir delillerinin sorularak, aktif dava ehliyeti bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2-Mahkemenin kabul şekline göre de, yargılamada görüşüne başvurulan (1).bilirkişi heyetince düzenlenen raporda, davacı tarafından yayınlandığı belirtilen "Perakende 2006" adlı katalogdaki düzenlemenin grafik eser olmadığı, diğer düzenlemelerin de özgünlük içermediği, taraflarca yayınlanan kataloglar arasında iltibas ve haksız rekabet yaratacak benzerlik bulunmadığı belirtilmiştir.

Mahkemece de benimsenen (2). bilirkişi heyeti raporunda ise, özet olarak davacı tarafından yayınlanan katalogda yer alan tasarımların 5846 sayılı FSEK'nun 4/6. maddesi anlamında güzel sanat eseri olduğu, davalı kataloğunun davacıya ait katalogla iltibas oluşturacak şekilde düzenlendiği, katalogdaki bilgilerin derecelendirme biçimlerinin haksız rekabete yol açabileceği ve davalıya ait katalogdaki ad ve alametlerin aynı Kanun'un 83. maddesine göre iltibasa meydan verebilecek surette kullanıldığı mütalaa edilmiştir.

Davalı vekilinin ikinci bilirkişi raporuna karşı itirazda bulunduğu da dikkate alınarak, her iki bilirkişi raporu arasındaki çelişki giderilmeksizin davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığı gibi, esasen benimsenen ikinci bilirkişi raporu da hüküm vermeye yeterli değerlendirmeleri içermemektedir.

Şöyleki; ikinci bilirkişi raporunda davacının hak sahipliği iddia ettiği katalogda güzel sanat eseri olduğu mütalaa edilen grafik tasarımların ayrı ayrı ya da bir bütün olarak nelerden oluştuğu ve 5846 sayılı FSEK'nun 1/B ve 4/6. maddeleri uyarınca hangi bakımlardan sahibinin hususiyetini taşıyan ve bedii vasfa sahip tasarımlar oldukları hususlarında yeterli ve denetime elverişli bir açıklama yer almadığından, grafik tasarımların güzel sanat eseri ve davacının da eser sahibi olduğuna hükmedilmesi isabetli değildir.

Kaldi ki, davacı şirket tüzel kişilik olduğundan, esasen tüzel kişilerin eser sahibi olmaları da mümkün değildir. Çünkü, eser sahipliği yaratıcı bir faaliyet sonucu meydana getirilmekte olup, gerçek kişilerin fikri çabaları sonucu ortaya çıkan ürünlerin gerekli koşulları da taşıması halinde 5846 sayılı FSEK hükümlerine göre eser olarak nitelendirilmesi sözkonusu olabilecektir.

Oysa, tüzel kişilerin bu anlamda bir yaratıcı faaliyette bulunmaları mümkün olamayacağından, ancak 5846 sayılı FSEK'nun 18. maddesi uyarınca ya da aynı Kanun'un 48 vd. maddeleri uyarınca devir veya ruhsat yoluyla mali haklar üzerinde tasarrufta bulunabileceklerinin dikkate alınmaması da doğru görülmemiştir.

Öte yandan, dava konusu her iki katalogunda içerik olarak 2006 yılı Türkiye perakende sektöründe faaliyet gösteren firma ve kuruluşlarla ilgili bilgi kaynağı olarak meydana getirildikleri ve sektörde yer alan kuruluşlara ait isim, adres, yönetici adları, iletişim vb. bilgilerin belirli sistematik içinde sunuldukları anlaşılmaktadır.

Davacı tarafça sözkonusu bilgilerin içerik ve planı açısından da büyük benzerlikler bulunduğu iddia edildiğine ve her iki tarafça da yayınladıkları katalogların eser niteliğinde oldukları ileri sürüldüğüne göre, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulabilmesi için dava konusu katalogların genel olarak düzenleniş biçimlerinin haksız rekabet ve davalıya ait katalogdaki ad ve alametlerin FSEK'nun 83. maddesine aykırılık oluşturup oluşturmadığı hususları ile birlikte, söz konusu katalogların 5846 sayılı FSEK'nun 6/11. maddesi anlamında birer veri tabanı niteliğinde bulunup bulunmadığı,

bu kapsamda davacı tarafından yayınlandığı belirtilen "Perakende 2006" katalogunda yer alan veri ve bilgilerin derlenme biçimine hakim olan ve derleme eserlerde hususiyet unsurundan anlaşılması gereken düşünce yaratıcılığını taşıyıp taşımadığı, davalı tarafça yayınlanan "Market 2006" adlı katalogda sözkonusu düşünce yaratıcılığının izinsiz iktibas oluşturacak şekilde kullanılıp kullanılmadığının ya da bağımsız bir veri tabanı mahiyetinde olup olmadığının da tespiti gereklidir.

Bu nedenle de, mahkemece eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayalı olarak hüküm tesisi isabetli değildir.

3-Yine, kabule göre, mahkemece haksız rekabetin sonuçlarının ortadan kaldırılmasına dair oluşturulan hüküm fıkrasının her somut uyuşmazlığın özellikleri dikkate alınarak açık ve infazda tereddüt yaratmayacak biçimde oluşturulması gereklidir. Mahkemece, hüküm fıkrasında "davalının iltibas yaratacak nitelikte ve şekilde katalog yayınlanmasının önlenmesine, iltibas yaratacak katalog var ise piyasadan toplatılarak imhasına" denilmek suretiyle genel nitelikte ve infazda tereddüt yaratacak şekilde karar verilmesi de kabul şekline göre yerinde görülmemiştir.