Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/10291 K.2012/20449

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 30/06/2010 tarih ve 2007/272-2010/306 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili ile davalılardan ... vekili ve S.S. Yeşil Bağlıca Konut Yapı Koopeatifi Başkanlığı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 11/12/2012 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalılar ... (arsa sahibi), S.S. Yeşil Bağlıca Konut Yapı Kooperatifi Başkanlığı (müteahhit) ve Tuğra İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. (müşterek ve müteselsil kefil) ile müvekkilinin "Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Bağlıca Köyünde kain 47306 ada 13 sayılı parsel üzerinde düşünülen apartman inşaatı" için gerekli projelerin hazırlanması konusunda anlaşmaya vardıklarını ve müvekkilinin bu konuda yetkili kılındığını, bunun akabinde masrafları kendisi karşılayarak, proje öncesi; imar durumu, çap, aplikasyon krokisi vb. çalışmalarını gerçekleştirdiğini, iki blok halinde tasarlanan binalara ait mimari uygulama projeleri, yangın algılama projesi vs. hesaplarının hazırlanıp ilgili Belediyeye sunulduğunu, bu aşamadan sonra,

ortada haklı bir neden yokken davalı kooperatifin kendisinden işlerin şimdilik durdurulmasını istediğini, daha sonra müvekkiline ait projelerin diğer davalı ... tarafından projenin özü ve esasını etkilemeksizin ufak tefek değişiklikler yapılmak suretiyle Etimesgut Belediyesine verildiğini ve yapı ruhsatı alındığını, müvekkilinin sözleşmenin tarafı olarak üzerine düşen tüm edimleri yerine getirmiş olmasına rağmen davalıların herhangi bir ödeme yapmadıklarını, bu amaçla gönderdiği ihtarnamelerden de sonuç alınamadığını ileri sürerek,

haksız rekabet ile mali ve manevi haklara tecavüzün tespitine, tecavüz fiillerinin kaldırılması ve durdurulmasına, müvekkilinin eserin hazırlanmasıyla ilgili yapmış olduğu masraflara karşılığı şimdilik 1.000,00 TL, mali haklara tecavüz nedeniyle, Mimarlar Odası Asgari Tarife fiyatları üzerinden hesaplanacak

bedelin 3 katı oranında tazminattan şimdilik 20.000,00 TL'nın 31.05.2006 tarihinden itibaren avans faizi ile, manevi hak ihlali sebebiyle 50.000,00 TL'nın faizi ile tahsiline, hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Tuğra Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili, müvekkili ile davacı mimar arasında her hangi bir sözleşme bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı SS.Yeşil Bağlıca Konut Yapı Kooperatifi Başkanlığı vekili, müvekkili kooperatif tarafından davaya konu yer için araştırma ve inceleme yapmak üzere davacıya ve diğer davalı ...'e ve ayrıca bir başka mimara ayrı ayrı olmak üzere vekaletname verildiğini, vekaletnamenin amacının "ilgili belediye ve tapu kayıtlarının incelenebilmesi ve kooperatife teklif verebilmelerini sağlamak" olduğunu, davacı ile müvekkili arasında mimari proje işinin yapılmasına ilişkin sözleşme yapılmadığını,

arsa sahipleriyle yapılan anlaşma gereği arsa sahiplerinin isteği doğrultusunda proje yapma işinin davalı mimar ...'e verildiğini ve onunla sözleşme imzalandığını, davacının kendisine verilen vekalete ve aradan uzun süre geçmesine rağmen hiçbir iş yapmadığını, sadece 24.07.2007 tarihinde Etimesgut Belediyesi'ne bir dilekçe verdiğini, savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, davalı kooperatif tarafından müvekkiline önce vekaletname verildiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından kooperatife proje tasarımı ve teklif sunulduğunu ve sözleşme imzalandığını, müvekkilin kooperatifin teklif ve tavsiyesi ile birkaç mimarla çok sıkı bir çalışma ve istişare ile projeyi hazırlayarak Etimesgut Belediyesine teslim ettiğini, işin almasına hiçbir kanuni engelin bulunmadığını, proje ve eklerinin ilgili makamlarca onanması sonucu müvekkilinin müelliflik haklarının tescil edildiğini, bu proje üzerinde hak iddia eden davacının, diğer davalılarla mimari proje hazırlama sözleşmesini kanıtlayamadığını,

ayrıca kendisiyle sözleşme yapılmadığını, sadece vekaletname verildiğini, uygulanan projelerin standart projeler olması nedeniyle birbirlerine benzemesinin normal olduğunu savunarak, davanın reddini savunmuştur.

Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna göre, davalı kooperatifle davacı mimar arasında,içerisinde "eser sözleşmesi (BK 355 vd.)", "eser sipariş sözleşmesi (FSEK 18/2 m.)" ve "vekalet sözleşmesi (BK 386 vd.)" hükümlerini içeren "karma bir sözleşme" yapıldığı, bu sözleşme uyarınca davacının, davalı arsa sahibini temsilen hareket eden diğer davalı kooperatifin, arsa üzerine yapılacak inşaatın projesinin hazırlanması ve her türlü resmi işlemlerinin takip edilmesi konusunda davacıya yetki verdiği, bu sözleşme ile her iki tarafın da yükümlülük altına girdiği, sözleşme uyarınca davacının Etimesgut Belediyesi'ne başvurarak "çap" aldığı,

528,00 YTL ücret yatırarak "aplikasyon" yaptırdığı, "m2 cetveli" ve "mimari proje" sunduğu, Belediye tarafından projedeki eksiklerin düzeltilmesinin istenildiği, yani sözleşme gereği üstlendiği tüm yükümlülükleri yerine getirdiği, mimari projenin bilgisayar üzerinde çizilmiş sanal bir kopyasını da davalı kooperatif yetkililerine verdiği, işin tamamlanma noktasında davalı kooperatifin diğer davalı mimar Aysun'a da vekaletname verdiği, ancak davalı ...'un yeni bir proje çizmek yerine kooperatife bırakılan davacının çizdiği mimari proje üzerinde çok küçük değişiklikler yaparak,

projeyi yetkili mimar ve müellif sıfatıyla Etimesgut Belediyesi'ne sunduğu, "projenin Aysun tarafından çizildiği" iddiasının inandırıcı olmadığı,davacı vekilinin 18.05.2009 havale tarihli yazılı beyanıyla isteyebileceği tazminat miktarını 39.700,00 TL ile sınırlandırdığı, artık bu aşamadan sonra davacının 3 katı tazminattalep edip edemeyeceğinin tartışılmasına gerek bulunmadığı,

davacının FSEK.'nun 15 ve 16'ncı maddesindeki manevi haklarının ihlal edildiği, davalılardan Tuğra İnşaat Ltd'nin, davacıyla yapılan sözleşmede imzasının bulunmadığı, mimari projede değişiklik yapılmasında da bir dahline rastlanılmadığı, vekil işin niteliği icabı yapmak zorunda olduğu masrafları BK.'nun 394 ncü maddesi hükmü uyarınca müvekkilinden talep edebileceği, hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminat istemleri ile yeterli tatmin sağlandığı düşünüldüğünden hüküm özetinin ilanına ilişkin istem yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın davalı şirket dışındaki davalılar yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ile davalılardan ... vekili ve SS.Yeşil Bağlıca Konut Yapı Kooperatifi Başkanlığı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılardan Aysun vekili ile kooperatif vekilinin tüm, davacı vekilinin ise aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, 5846 sayılı FSEK.'na dayalı maddi ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Davacı kendisi tarafından meydana getirilen mimari projenin davalılardan kooperatife teslim edildiğini, ancak kendisinden izin alınmaksızın projenin değiştirildikten sonra davalılardan mimar olan Aysun tarafından adı da konularak ilgili Belediyede onaylattırıldığını iddia etmiş, FSEK.'nun 68 ve 70 nci madde hükümlerine dayalı mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek tazminat isteminde bulunmuştur.

Mahkemece, görüşüne başvurulan bilirkişi kurulundan ayrık görüş bildiren bilirkişinin belirlediği telif ücretine ilişkin bedelin davacı vekilinin 18.05.2009 tarihli dilekçesiyle ayrık ek raporun doğru olduğuna ilişkin beyanından hareketle FSEK.'nun 68 ncı madde hükmüne uygun üç kat tazminat isteminin tartışılmasına gerek kalmadığı, zira davaci tarafın bu beyanı ile kendisini miktar itibariyle sınırlandırdığı kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Oysa kabulün aksine davacı tarafın anılan tarihli beyanı ayrık bilirkişi raporunun teknik ve hukuki açıdan doğru olduğuna ilişkin olup, anılan dilekçede mali ve manevi hakla ilgili yeniden bilirkişi incelemesi dahi talep edildiğine göre, mahkemece anılan bu açıklamanın niteliği itibariyle FSEK.'nun 68 nci madde hükmündeki üç kat isteminden artık vazgeçtiği şeklindeki değerlendirmesi yanılgıya dayalı olup doğru görülmemiş hükmün öncelikle bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Öte yandan, davacıya ait bulunduğu sabit olan ve bir eser sipariş sözleşmesi kapsamında meydana getirilen mimari projenin davalılardan kooperatife teslim edildikten sonra izinsiz bir şekilde değiştirilip tahrif edilmiş bir vaziyette davalı ...'un proje müellifi olarak gösterilip ilgili Belediye'nin onayına sunulduğu sabit olduğuna göre, mahkemece bu aşamada davalı kooperatif, arsa sahibi ve mimar ...'in eylemlerinin davacıya ait mimari projenin izinsiz olarak işlenmesi ve çoğaltma hakkının ihlali niteliğinde olup olmadığının, bu bağlamda davalı ...'un davacı tarafın mali hak isteminden sorumlu tutulup tutulamayacağının yeterince ve denetime elverişli bir şekilde tartışılmaması da keza doğru bulunmamıştır.