Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/10949 K.2013/10327

Taraflar arasında görülen davada Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 26.04.2012 tarih ve 2010/179-2012/200 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı-kaşı davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı/karşı davalı vekili, ... ili İnönü ilçesinde doğalgaz çevrimli elektrik üretim santrali kurmak ve işletmek amacıyla, İnönü sınırları içerisinde mevcut muhtelif parsellerin satın alınması, gerekli imar izinlerinin yerel ve idari kamu kurum ve kuruluşlarından alınmasını sağlamak amacıyla, müvekkili ile davalı arasında 26.08.2008 tarihli hizmet sözleşmesi imzaladıklarını, uygun parseller bulunmaması nedeniyle sözleşmenin amacını oluşturan nedenlerin konusuz ve sebepsiz kaldığını, bu nedenle sözleşmeyi iptal ettiklerini, sözleşmenin 1/g maddesine göre davalıya ödenen 150.000 USD avansın karşılıksız kaldığını ileri sürerek, anılan meblağın ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş, karşı davanın ise reddini savunmuştur.

Davalı/karşı davacı vekili, davacının talepleri doğrultusunda uygun gayrimenkullerin satın alınması hususunda gayrimenkul sahipleri ile harici satış sözleşmesi imzaladıklarını, bu nedenle kendilerine davacı tarafından aralarındaki hizmet sözleşmesi kapsamında ödenen 150.000 USD avansın 100.000 USD'sini gayrimenkul sahiplerine kaparo olarak ödediklerini, davacı ile aralarındaki sözleşmenin tellallık sözleşmesi olduğunu, 77.330 USD tellallık ücretine hak kazandıklarını, uhdelerinde kalan 50.000 USD'nin tellallık ücretine mahsuben kendilerinde bulunduğunu, bu bedel için BK’nun 122/1. maddesi uyarınca takas def’inde bulunduklarını savunarak,

davanın reddini istemiş, karşı davada ise, 77.330 USD tellallık ücretine hak kazandıklarını ve bu bedelin 50.000 USD'si uhdelerinde bulunduğundan bu bedel için cevap süresi içinde takas savunma talebinde bulunduklarını, bakiye 27.330 USD

karşılığı 40.585 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davacıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafın, EPDK'ya müracaat edip gerekli izinleri almaksızın davalı ile sözleşme yapıp avans ödemelerinde bulunarak basiretli bir tacir gibi hareket etmediği, akabinde tek taraflı olarak sözleşmeyi feshederek, kendilerinin yazılı onayı olmadan davalı tarafın avans ödemeleri yaptığını ileri sürdüğü,

davacı tarafından taşınmazların, sözleşmeye uygun taşınmazlar olmadığını belirtilmişse de, taraflar arasındaki yazışmalar, mailler, davalı tanıklarının beyanları, davalı tarafın yaptığı etüt çalışmaları, harici gayrimenkul satım sözleşmeleri ve davacı şirket tarafından davalı şirkete 150.000 USD avansın gönderilmiş olması birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirketin, davalı şirket tarafından bulunan ve maliki ile anlaşma sağlanan taşınmazlara ilişkin, taşınmaz sahibine avans ödenmesine onay verdiğinin anlaşıldığı,

taraflar arasında düzenlenen hizmet sözleşmesinin 1/g maddesi uyarınca, amaca uygun saha belirlendikten sonra ve davacı şirketin yazılı onayı akabinde davalı şirketin sahadaki her bir parsel için ilgili parsel malikine parselin satın alınmasına yönelik olarak avans ödemesi yapacağının kararlaştırıldığı,

tüm parseller için yapılacak avans ödemesinin toplamda 200.000 USD'yi geçmeyeceği, davacı şirket parsellerin tümü veya herhangi biri veya bazısını satın almak hakkını kullanmaktan imtina eder veya satın alma hakkını kullanmaktan vazgeçer ise ilgili parsel malikinin kendisine davalı tarafından yapılan avans ödemesini alıkoyma hakkına sahip olacağının belirtildiği, sözleşmenin bu hükmüne göre, davalı tarafından, arsa maliki Mer. İnş. Malz. ve Turizim İşletmeciliği San. ve Tic.

A.Ş'ne 09/09/2008 tarihinde ve 02/12/2008 tarihinde EFT yolu ile toplam 100.000 USD ödendiği, sözleşmenin 1/g maddesi uyarınca davacının bu bedelin iadesini isteme hakkının bulunmadığı, sözleşmenin 2/b maddesinde ise, davacı şirket tarafından herhangi bir nedenle herhangi bir parselin satın alınmaması durumunda davalının sözleşme kapsamında herhangi bir komisyon ödemesi veya ne ad altında olursa olsun herhangi bir bedel isteyemeyeceğinin düzenlendiği,

sözleşmenin tarafları ticari şirket olup, tacir oldukları, tüm eylem ve işlemlerinde basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda bulundukları, sözleşme serbestisi olup sözleşmeyi özgür iradeleri ile düzenleyip imzaladıkları, sözleşmenin hükümlerinin taraflar için bağlayıcı olduğu, bu durumda davacı tarafın sözleşmeyi feshederek taşınmazların satın alınmasından vazgeçmiş olması nedeniyle; davalının tellallık ücreti talep etmesi ve takas savunmasının sözleşmenin 2/b maddesi uyarınca yerinde bulunmadığı, dolayısıyla uhdesinde bulunan 50.000 USD'yi davacıya iade etmekle yükümlü olduğu,

bu bedel yönünden kendisine, ihtarnamenin tebliğ edildiği 22.02.2010 tarihinden itibaren 7 gün sonrası 02.03.2010 tarihinde davalı açısından temerrüdün gerçekleştiği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulü ile davalının uhdesinde bulunan 50.000 USD alacağın 02/03/2010 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca Devlet bankalarının USD cinsinden bir yıl vadeli mevduat hesabına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplanacak ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin ve yerinde olmayan 100,000 USD'nin iadesine yönelik talebin ve karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı/karşı davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı-karşı davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.