Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/11226 K.2013/2594

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 09/02/2012 tarih ve 2011/5-2012/35 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen ....2013 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av.... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi Mutlu Pınar Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin ...'da zahirecilik yapmakta olup, Varnalı Karacalar Un San. ve Tic. A.Ş.'ye buğday sattığını, anılan şirketin bu ilişkiden dolayı müvekkiline 230.000,00 TL borçlu olduğunu, borçlu şirketin ... ili, ... ilçesindeki taşınmaz üzerinde kurulu bulunan işletmesini ... Un San.ve Tic. Ltd.

Şti.'ne satıp devrettiğini, Borçlar Kanunu'nun 179. maddesi çerçevesinde borçlu şirket ile işletmeyi devralan şirket aleyhine açtıkları davada 230.000,00 TL'nın müteselsilen tahsilini istediklerini, mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini ve kararın Yargıtay .... Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleştiğini, ancak ... ....

Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen davada davaya konu taşınmazın tapu kaydının iptal edilerek davalı ... adına tesciline karar verildiğini, bu kararın da kesinleşerek infaz edildiğini, borçlu şirkete ait devre konu işletmenin davalıya devredilmiş olduğunu, davalı adına tescil edilen taşınmazın bir ticari işletme devri niteliğinde bulunduğunu, bu nedenle davalının devraldığı işletmenin devirden önceki borçlarından dolayı müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek, 230.000,00 TL alacağın 31.05.2006 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ..., ...'te ikamet ettiğini, bu nedenle davada ... Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, kendisinin mevcut bir ticari işletmeyi aktif ve pasifiyle birlikte devralmadığını, sadece şirketin bir taşınmazını satın aldığını, olayda ticari işletme devrinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, BK'nun 73. maddesi gereğince davalının yetkisizlik iddiası ile BK'nun 179. maddesi uyarınca ihbar ve ilan tarihinden itibaren ... yıllık zamanaşımı süresi içinde hak sahiplerinin talep hakkı olup, bu hususta davalının ilan ve ihbar yaptırdığına ilişkin bir kayıt sunulmadığından zamanaşımı itirazının yerinde olmadığı, davalı ile yapılan satış vaadi sözleşmesi incelendiğinde özellikle "un fabrikası" şeklinde ifadenin bulunması ve bu işletmenin tali unsurları sayılacak "depo, ev ve binası" şeklinde ibareler olmasının devrin işletme devri niteliğinde olduğunu ortaya koyduğu,

bu durumda dava konusu 230.000,00 TL'den davalının Varnalı Karacalar Un San.ve Tic. A.Ş. ile ... Un San. ve Tic. Ltd. Şti. ile birlikte sorumlu olduğu sonucuna varılarak, davanın kabulü ile, 230.000,00 TL'nın 31.05.2006 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınmasına, (... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/576 E- 2008/218 K sayılı kararı gereğince Varnalı Karacalar Un Sanayi ve Ticaret AŞ ve ... Un Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. ile birlikte müteselsilen olmak üzere) karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. 1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

...-Dava, davalının ticari işletme devraldığı iddiasına dayalı olarak devralınan ticari işletmenin borcundan sorumlu tutulması istemine ilişkindir.Davacı, dava dışı Varnalı Karacalar Un San. A.Ş.'ye sattığı buğdaydan dolayı bu şirketten alacaklı olup, bu borç ödenmeden şirkete ait işletmenin dava dışı ... Ltd.Şti.'ne devredildiği, bu hususun kesinleşen mahkeme kararı ile de tespit edilerek davacıya karşı dava dışı Varnalı Un San.A.Ş. İle ...

Un San.Ltd.Şti.'nin mülga BK'nun 179. maddesi uyarınca sorumlu tutulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.Davalı ... ise dava dışı Varnalı A....ve ... Ltd.Şti.'ne karşı açtığı tapu iptal ve tescil davasında ...

Noterliği tarafından düzenlenen 20.04.2004 tarihli “Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Mal Satış Vaadi Sözleşmesi”ne dayalı olarak Varnalı A.Ş.'ye ait taşınmazın adına tescilini istemiş, mahkemece anılan satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak şirkete ait taşınmazın ... adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

Mahkemece, davalı ile yapılan satış vaadi sözleşmesinde "un fabrikası" şeklinde ifadenin bulunması ve bu işletmenin tali unsurları sayılacak "depo, ev ve binası" şeklinde ibareler olmasının devrin işletme devri niteliğinde olduğunu ortaya koyduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Satış vaadi sözleşmesinde satışı vaadedilen taşınmazın un fabrikası, ev, idare binası,

depolar ve bahçeden müteşekkil olduğu belirtilmiştir.İşletme devrine ilişkin yasal düzenlemeyi içeren mülga BK'nun 179. maddesinde bir mameleki veya bir işletmeyi aktif ve pasifleriyle birlikte devralan kimsenin bunu alacaklılara ihbar veya gazetelerde ilan ettiği tarihten itibaren onlara karşı mamelekin veya işletmenin borçlarından mesul olacağı düzenlenmiştir.Buna göre, bir işletmenin devrinden bahsedilebilmesi için mamelekin veya işletmenin aktif ve pasifiyle birlikte devredilmesi gerekmekte olup, taraflar arasında yapılan sözleşmenin içeriği,

tarafların iradelerinin yöneldiği sonuç ve sözleşmenin ifa ediliş şekline göre yapılacak değerlendirmeden devralanın işletmeyi tüm faaliyeti ile bu faaliyetten doğmuş alacak, borç, hak ve malvarlığı ile devraldığı sonucuna varılması halinde yapılan işlemin işletme devri niteliğinde olduğunun kabulü gerekmektedir.

Somut olayda, davalı taşınmaz mal satış vaadi sözleşmesine dayalı olarak açtığı tapu iptal ve tescil davası sonucu dava dışı şirkete ait taşınmazın tapuya kendi adına tescilini sağlamıştır.Satış vaadine konu olan taşınmazın üzerinde fabrika, depo ve tesislerin olması işletme devrinin varlığının kabulü için yeterli değildir.İşletme devri, bir işletmenin veya üzerinde bulunduğu taşınmazın satın alınmasından farklı bir işlem olup, bu nedenle yasa koyucunun bu işleme bağladığı hukuki sonuçlar da farklıdır.Taraflar arasında taşınmaz mal satış vaadi sözleşmesinin dışında işletmenin de faaliyet, hak,

borç ve alacaklarıyla birlikte davalıya geçişini düzenleyen başka bir sözleşme, protokol veya anlaşmanın varlığının da iddia edilmeyip, sadece davalı adına yapılan taşınmaz tesciline dayalı olarak davalının işletmeyi devraldığının ileri sürülmüş olmasına göre, yasanın aradığı aktif ve pasifiyle birlikte devir koşulunu yerine getirmeyen bu tescil işleminin işletmenin devri niteliğinde olduğunun kabulü doğru görülmemiştir.Öte yandan,

davalı taşınmaz malikliğine dayalı olarak taşınmazda bulunan dava dışı şirketlere karşı açtığı müdahalenin men'i davasında taşınmazın kendisine boş olarak teslimini istemiş olmasına göre de davalının amacının işletmeyi devralmaya yönelik olmayıp, taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkını kurmaya yönelik olduğunun anlaşılması karşısında davalıya karşı işletme devrine dayalı olarak açılan işbu alacak davasının reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.