Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/9855 K.2013/9727

Taraflar arasında görülen davada ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 01/12/2011 tarih ve 2008/348-2011/650 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili ve fer'i müdahil vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin ithal ettiği süs bitkilerinin 26/04/2007 tarihinde gümrük işlemlerinin bitimi sonrasında gümrük memuru ve Tarım İl Müdürü olduğu halde yapılan kontrollerde eşyanın hasara uğradığının tespit edildiğini, CMR 13/1 maddesi gereğince tutanak tutulduğunu, taşıyıcı tarafın taşıma belgesine hasar hususunun yazıldığını ancak hasarın karşılanması hususunda taleplerinin sonuçsuz kaldığını, ithal edilen süs bitkileri nedeniyle müvekkilinin 3.073,68 Euro zararının bulunduğunu, ayrıca taşıma ücreti, ithalat harç ve vergi giderleri ile KDV ödemesi yapması nedeniyle ayrıca zararının oluştuğunu,

CMR sözleşmesi ve TTK hükümleri gereğince davalı taşıyıcının zarardan sorumlu olduğunu ileri sürerek, toplam 9.629 TL'nin ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren reeskont faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, davacı tarafın dayanmış olduğu 26/04/2007 tarihli tutanağın aleyhlerine delil olarak değerlendirilemeyeceğini, zararın hatalı ambalajlama ve emtianın doğal özelliğinden kaynaklandığını, ayrıca sorumluluklarının CMR sözleşmesi 23/3 maddesi gereğince sınırlı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı şirketin ithal etmiş olduğu ürünlerin davalı şirket tarafından taşındığı, taşınan ürünlerin bulunduğu Yalova Gümrük Müdürlüğü'nün belirlediği alanda yapılan kontrolde envalde hasar bulunduğunun tespit edildiği, hasarın taşıma sırasında meydana geldiği, her ne kadar davalı taraf taşınan emtianın niteliği gereği özel koşullarda taşınması gereken bir emtia olduğunu belirterek CMR Konvansiyonu 14. maddesi gereğince kendi sorumluluğunun bulunmadığını iddia etmiş ise de konşimento belgesinin üzerinde emtianın +5 derece ısıda

taşınması hususunun yer aldığı ve davalının bu durumu kabul ederek her türlü ısı değişikliğine ve rutubete karşı koruyucu özel donanımlı araçlar ile taşımayı kabul ettiği, bu sebeple bu iddiasının kendisini sorumluluktan kurtarmayacağı, meydana gelen zararın davalının taşıma kusurundan kaynaklandığı, CMR Konvansiyonu 23/3 maddesi gereğince belirlenen limitlere göre zarar miktarının 9.629 TL olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile 9.629 TL'nin 04/07/2007 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili ile fer'i müdahil vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekili ile feri müdahil vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Dava, uluslararası kara taşıması sırasında taşınan yükte meydana gelen hasar nedeni ile alacak istemine ilişkindir.

Davaya konu zararın meydana geldiği taşıma, CMR’ye tabidir. Bu nedenle değerlendirmenin bu Konvansiyon hükümlerine göre yapılması zorunludur. Yükün hasara uğraması halinde tazminatın nasıl hesaplanacağı CMR 25. madde hükmünde düzenlenmiştir. Anılan madde ile eşyanın ziyaı durumunda tazminatın hesaplanmasını düzenleyen anlaşmanın 23. maddesine atıf yapılmıştır. Buna göre ilk olarak yine eşyanın değeri belirlenir.

Eşyanın değeri tespit edilirken öncelikle bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki borsa fiyatı, borsa fiyatı yoksa piyasa değeri, eşyanın bir piyasa değeri de bulunmuyorsa herkes için ifade ettiği objektif değere göre hesaplanır (11. HD, 30.03.2012 gün ve 2010/13835-5010 E.K. sayılı ilamı). Değer tespiti bakımından, zıya halinden farklı olarak, yalnızca hasara uğramış olan kısım değil, eşyanın tamamının değeri dikkate alınır.

Daha sonra, bu şekilde belirlenen değerle eşyanın hasarlı haldeki değeri arasındaki fark bulunur. Bu değer kaybına, CMR'nin 23/4 maddesi gereğince taşımayla ilgili ödentiler eklenir (11. HD, 19.03.2001 gün ve 2001/4- 2074 E.K. sayılı ilamı). Eklenecek bu ödenti miktarı, eşyanın hasarsız haldeki değeri, hasarlı haldeki değerine oranlanarak bulunur. Sonuçta tazmin olunabilir hasar miktarına ulaşılır.

Taşımacının eşyanın bütünündeki hasar dolayısıyla ödeyeceği tazminat eşyanın ziyaa uğramış olsa idi CMR'nin 23/3., 6. ve 9. maddeleri gereğince ödeyeceği tazminat miktarını aşamaz (11. HD, 22.02.2007 gün ve 2005/14441-3246 E. K. sayılı ilamı). Hasar, yükün bir kısmında vukua gelmiş ise, bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım ziyaa (kısmı zıya) maruz kalmış olsa idi, ödenecek tazminat miktarından fazla olmaz.

Bu hükmün uygulanabilmesi için eşyanın değerinde herhangi bir değişme olmaksızın parçalara bölünebilir olması gerekir. Aksi takdirde, hasar eşyanın tamamının değeri göz önünde bulundurularak hesaplanır.

Somut uyuşmazlıkta, hasarın, taşımaya konu süs bitkisi emtiasının tamamında değil sadece bir kısmında meydana geldiği anlaşılmakta olup yukarıda açıklanan ilkeler esas alınarak mahkemece sadece bilirkişilerce hesaplanan ve emtianın hasara uğradığı tespit edilen kısmına ilişkin hasar bedeline hükmedilmesi gerekirken hasara uğrayan emtiaya karşılık gelen navlun, vergi, harç ve diğer masrafların da davalıdan tazminine karar verilmesi doğru görülmeyip bozmayı gerektirmiştir.