Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/11071 K.2013/17411

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 3.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 24/11/2011 tarih ve 2007/78-2011/241 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı ve müdahiller vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin uluslararası bir Atatürk filminin yapımı fikrini temel alarak "Atatürk" filmi için bir proje oluşturduğunu, filmin senaryosunun hazırlanması için yazarlar Atilla İlhan ve ... ile "O Sarışın Kurt" adlı senaryoya ilişkin 11/09/1997 tarihinde sözleşme akdedildiğini, yazarların önce kısa sürede Fransa Cannes'de projenin tanıtımı amacıyla kısa bir synopsis hazırladıklarını ve 8 ay sonra da senaryoyu tamamlayarak müvekkiline teslim ettiklerini, anılan bu sözleşmenin konusu senaryonun kitap formunda "Gazi Mustafa Kemal Atatürk / O Sarışın Kurt" adı ile yayımlanarak,

yapıma ilişkin proje ile birlikte basına tanıtılıp kamuoyuna sunulduğunu, ancak Ağustos 1999'da meydana gelen deprem felaketi nedeniyle filmin yapım sürecinin ertelendiğini, bu döneme kadar "O Sarışın Kurt" film projesinin tanıtım ve yapım ön hazırlıkları için oldukça yüksek tutarda masraf ve harcama yapıldığını, müvekkilinin filmin yapımını gerçekleştirmek için ciddi çaba ve girişimlerde bulunduğunu, akdedilen sözleşme ile,

senaryo sinopsisi ve tredmanı için yazarlardan Attila İlhan'a 15.000 ABD Doları, ...'a 10.000 ABD Doları ödenmesinin, yazarlar Atilla İlhan ve ... tarafından hazırlanacak senaryo ile her türlü sinema, tv, çizgi film, internet, video, kitap ve çizgi roman gibi projeler yapma ve çoğaltma, dilediği şartlarla devretme ve satma hakkının müvekkiline ait olmasının taraflarca kararlaştırıldığını ve ayrıca hiçbir telif hakkı talebinde bulunamayacaklarını kabul ve beyan ettiklerini, O Sarışın Kurt'un bir edebi eser olarak özgün bir senaryo olduğunu, davalı İş Bankası Kültür yayını olarak yayımlanan "O Sarışın Kurt" adlı kitabın ise, birlikte eser

.../...

S.2

sahiplerinin yarattığı orijinal senaryonun birebir aynısı olduğunu, ancak bilindiği halde eserin Atilla İlhan ile birlikte sahibi ...'ın hiç anılmaması, eserden ... ve Arif Keskiner tarafından yazılan bölümün çıkarılmış olmasının manevi hakların ihlali olduğunu ve bu durumun müvekkili haklarına tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek, "O Sarışın Kurt" (Gazi Mustafa Kemal Atatürk) adlı senaryonun, birlikte eser sahiplerinin Atilla İlhan ile ... olduğunun, eserin üçüncü şahıslara devretme hakkı dahil olmak üzere, kitap formunda yayımlanması, sinema filmi olarak çekimi, yapımı, çoğaltılması, sinema, tv, internet ortamında yayma, gibi tüm kullanım haklarının müvekkiline ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının kitap üzerinde herhangi bir mali hakkının mevcut olmadığını, var olduğu söylenilen sözleşmenin yapıldığı tarihte, dava konusu eserin mevcut olmadığını, sözleşmenin batıl olduğunu ve kitap üzerinde davacıya geçerli bir hak devri sağlamadığını, bu eser üzerindeki mali hakların da, ...a ait diğer bütün eserlerin hakları gibi müvekkiline devredildiğini, davacının tespitini talep ettiği hususunun, eserin Atilla İlhan yanında ...'a ait olduğu hususu olduğunu, tamamen dava dışı olan üçüncü şahsın hukuki durumunu etkileyen bu talebin, davacı tarafından ileri sürülmesinin hukuken mümkün olmadığını ve davacının iddia ettiği gibi müşterek bir eser sahipliğinin de söz konusu olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, tüm dosya kapsamına, toplanan delillere ve kısmen yararlanılan bilirkişi raporlarına göre, davanın kabulü film ile ilgili kısımlarda davacı şirket yetkilisinin katkısıyla yönetmen olan ...'ın senaryolaştırma tekniği konusundaki katkıları ve kitabın yazarı olan ...ın da senaryo içeriğini yazmak suretiyle oluşturulan "O Sarışın Kurt" isimli film senaryosu eserinin sahiplerinin Atilla İlhan ile ... olduklarının tespitine ve bu senaryo eserinin kitap formunda yayınlanması, sinema filmi olarak çekilmesi, yapımı, çoğaltımı, sinema televizyon ve internet ortamında yayımı gibi mali haklarının söz konusu sözleşme ile davacı şirkete eser sahiplerince devredilmiş olması sebebiyle, bu hakların da davacıya ait olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Kararı, davalı ve müdahiller vekilleri temyiz etmişlerdir.

1- Dava konusu Türkiye İş Bankası Kültür Yayınlarından "O Sarışın Kurt" adlı 555 sayfalık kitabın ilk baskısı Şubat 2007 tarihinde olmak üzere davalı yayıncı şirket tarafından çoğaltılarak piyasaya sunulmuş olup, kitap üzerinde yazarının Atilla İlhan oluğu belirtilmiştir.

Davalı yanında davaya katılan Atilla İlhan mirasçıları Cengiz İlhan ve Çolpan İlhan ile davalı arasındaki 04.12.2006 tarihli sözleşmeyle; murisleri ...ın daha önce yine davalı ile yaptığı 17.10.2001 tarihli yayın sözleşmesinde belirtilen kitap listesine dava konusu "O Sarışın Kurt" adlı eserin sadece çoğaltma ve yayma haklarının devrinin de dahil edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı yayıncı şirketin eylemi dava konusu kitabın çoğaltılarak yayınlanmasından ibaret olduğundan, huzurdaki davada çoğaltma ve yayma hakları dışında kalan.

"O Sarışın Kurt adlı senaryo eserin sinema filmi olarak çekimi ve yapımı (işleme), sinema, TV, internet ortamında yayma (temsil ve umuma arz) gibi mali haklarının davacıya aidiyetine" ilişkin diğer talepler bakımından esasen yayıncı olan davalı şirkete husumet yöneltilmesi mümkün değilse de, somut uyuşmazlıkta davacı ile davalı ve yine davalı yanında davaya katılan Atilla İlhan Bilim Kültür ve Sanat Vakfı ve Atilla İlhan

.../...

S.3

mirasçıları arasında dava konusu eser üzerindeki yukarıda sayılan haklara ilişkin olarak da muaraza yaratılmış olduğundan, mahkemece eser üzerindeki çoğaltma ve yayma hakları dışındaki bahsi geçen diğer mali haklar bakımından da işin esasının incelenmesi isabetlidir.

Davacı şirket ile Atilla İlhan ve dava dışı ... arasında düzenlenen 11.09.1997 tarihli sözleşme 5846 Sayılı FSEK 50. maddesi uyarınca ileride meydana getirilecek eserle ilgili taahhüt sözleşmesi niteliğinde olup, bu sözleşmenin 1 ve 4. maddeleri gereği "O Sarışın Kurt" adlı Atatürk filmi senaryosunun tamamının bulunduğu 544 sayfalık ve söz konusu senaryonun özeti ile tanıtımına ilişkin aynı adlı 62 sayfalık iki adet kitabın meydana getirildikten sonra çoğaltılarak yayınlanması sonucunda; 11.09.1997 taahhüt sözleşmesinin taraflarınca ifa edildiği ve neticede sözleşmede belirtilen mali hakların devrine dair tasarrufi işlemin gerçekleştirildiğinin de kabulü gerekir.

Bu bakımdan, dava dışı Ege Seramik firmasının katkısı ile basılarak davacı tarafından yayınlanan "O Sarışın Kurt" adlı 544 sayfalık kitabın konusunu oluşturan senaryonun film haline getirilmesi ve sözleşmede kararlaştırılan şekilde temsili ile umuma arz yetkilerinden oluşan mali haklarının 5846 Sayılı FSEK 6/3, 21, 24 ve 25. maddeleri uyarınca davacı şirkete devredildiği ve bahsi geçen haklar bakımından aynı Kanun'nun 58. maddesi kapsamında herhangi bir cayma hakkının da kullanılmadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenle, mahkemece taraflar arasında bu hususta yaratılan muarazaya ilişkin olarak, dava konusu "O Sarışın Kurt" adlı eserin "sinema filmi olarak çekimi, yapımı, çoğaltılması, sinema TV ve internet ortamında yayma haklarının" davacı şirkete ait olduğunun tespitine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davalı ve davaya katılanlar vekilinin aşağıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Ancak, dava dosyasında Atatürk film ve senaryosu ile ilgili olarak ilim ve edebiyat eseri vasfında (3) adet kitap mevcuttur.

Bunlardan ilki, yukarıda (1) nolu bentte belirtildiği şekilde davacı ile yazarlar muris Atilla İlhan ve ... arasında düzenlenen 11.09.1997 tarihli sözleşmeye dayalı olarak meydana getirilen ve 1998 yılında dava dışı Ege Seramik firmasının da katkısıyla davacı şirket tarafından çoğaltılıp yayınlanan, eser sahibi olarak da Atilla İlhan isminin yazılı olduğu ve Atatürk film senaryosunun tamamının yer aldığı "O Sarışın Kurt" adlı 544 sayfalık kitaptır.

İkincisi, yine aynı sözleşmeye dayalı olarak hazırlanan ve ilk kitaptaki senaryonun özeti (synopsis) ile örnek sahnelerin anlatıldığı, ayrıca film hakkında bilgi ve belgelerin bulunduğu ve davacı tarafça Ocak 2007'de aynı adla yayınlanan 62 sayfalık kitap olup, bu kitapta eser sahibi olarak muris Atilla İlhan ve dava dışı ...'ın isimleri bulunmaktadır.

Üçüncü kitap ise, davalı yayıncı şirketçe Türkiye İş Bankası Kültür Yayınlarından ilk baskısı Şubat 2007'de ve yine "O Sarışın Kurt" adıyla yayınlanan dava konusu 555 sayfalık kitap olup, bu kitapta da eser sahibi Atilla İlhan olarak yazılı bulunmaktadır.

Mahkemece de kısmen benimsenen bilirkişi raporunda davalı tarafça yayınlanan 555 sayfalık kitabın konusunu oluşturan senaryonun davacının yayınladığı 544 sayfalık ilk kitabın konusu ile bire bir aynı olduğu görüşü açıklanmıştır.

Öncelikle, yukarıda açıklanan 62 sayfalık "O Sarışın Kurt" adlı kitapta eser sahibi olarak Atilla İlhan ve ...'ın isimleri yazılıdır. Bu bakımdan, bu kitap üzerindeki eser sahipliğine yönelik olarak davacı tarafın bir iddiası ve çekişme bulunduğundan söz edilemez. Aynı zamanda, bizzat davacı tarafından çoğaltılıp yayınlanan 544 sayfalık kitapta eser sahibinin Atilla İlhan olduğu belirtildiği gibi, 5846 Sayılı FSEK.

15/3 maddesi uyarınca kitap üzerinde müşterek eser sahibi olduğunun tespitini istemek hakkı; öncelikle eserin hakiki sahibi olduğunu iddia eden gerçek kişiye yani dava dışı ...'a ait olup, davacı şirket eser üzerindeki mali hak sahipliği iddiasıyla ancak aynı Kanun'un 19/3. maddesine göre adı geçenin bu salahiyetini kullanmadığı taktirde 15. maddenin üçüncü fıkrasındaki yetkiyi kendi namına kullanabilecektir.

Bunun için de, kendisine ihbarda bulunulduğu halde dava dışı ...'ın hareketsiz kaldığının yani "O Sarışın Kurt" adlı dava konusu eserin muris ...la birlikte ya da iştirak halinde eser sahibi olduğunun tespitini isteme salahiyetini kullanmadığının belirlenmesi ve davacının böyle bir davayı açmakta meşru menfaati bulunduğunun ispat edilmesi gereklidir. Ayrıca da, mali hak sahibi bu yetkiyi ancak edindiği mali hak süresi ile sınırlı olarak kullanabilir.

Oysa, somut uyuşmazlıkta birebir aynı oldukları belirlenen dava konusu 544 ve 555 sayfalık kitaplarda Atilla İlhan ile birlikte eser sahibi olduğu iddia edilen dava dışı ...'nın haberdar edildiği halde bu salahiyetini kullanmadığı ve 5846 Sayılı FSEK 19/3. maddesindeki koşulların davacı yararına gerçekleştiği hususları davacı tarafça kanıtlanamadığından, aynı Kanun'nun 15/3. fıkrasına dayalı eser sahipliğinin tespiti davasının davacının aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle reddi gerekirken mahkemece dava dışı ...'nın eser sahibi olduğunun tespitine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

3- Mahkemece dava konusu "O Sarışın Kurt" adlı eserin kitap formunda yayınlanması hakkının da davacı şirkete ait olduğunun tespitine de karar verilmiştir.

Yukarıda (2) nolu bentte de belirtildiği üzere, bilirkişilerce düzenlenen raporda davalı tarafından ilk baskısı Şubat 2007'de yayınlanan Türkiye İş Bankası Yayınlarından "O Sarışın Kurt" adlı 555 sayfalık kitap ile davacının 1998 tarihinde yayınladığı 544 sayfalık aynı adlı kitabın birebir aynı oldukları belirtilmiştir.

Davacının dayandığı 11.09.1997 tarihli sözleşme ile dava konusu "O Sarışın Kurt " eserin kitap olarak çoğaltma ve yayma haklarının eser sahibi Atilla İlhan tarafından davacıya devredildiği anlaşılmakta ise de, 11.09.1997 tarihli sözleşmede meydana getirilecek olan eserin bası adedi belirtilmediğinden 818 Sayılı BK 375 maddesi uyarınca davacı hakkının bir bası ile sınırlı olduğu davacının piyasaya sunduğu 544 sayfalık kitabın 1998 yılında yapılan tek baskısında 2500 adet olarak çoğaltılıp,

yayınlandığı ve böylece de 1998'de 2500 nüsha olarak gerçekleştirilen baskı sonucunda davacının anılan eser üzerindeki çoğaltma ve yayma hakkının kanunen sona erdiği davalı tarafça savunulmuştur.

Mahkemece, davalının bu yöne ilişen savunması tartışılıp değerlendirilmeksizin eksik inceleme sonucu davacının dava konusu eser üzerinde çoğaltma ve yayma haklarına sahip olduğunun tespitine karar verilmesi de isabetsiz olup, kararın davalı ve katılanlar yararına bozulması gerekmiştir.