Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/15255 K.2014/17636

Taraflar arasında görülen davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 18/06/2013 tarih ve 2011/483-2013/140 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 14/11/2014 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ...., davacı Şirket temsilcisi ... ile davalı vekili Av.... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin işleteni olduğu Panama bayraklı Buket isimli geminin davalı tarafından tanzim olunan poliçeler tahtında ... risklerine karşı sigortalandığını, müvekkilinin işlettiği geminin İzmir Limanı’ndan yüklenmiş benzin ve motorin yükünü Abhayza’nın Sukhumi limanına boşaltmak üzere yola çıktığını, ancak gemideki AIS cihazından geminin uluslar arası sularda bulunduğu sırada sinyal alınmadığını, yani bir nevi geminin ortadan kaybolduğunu, gemiye iki gün sonra Gürcistan Sahil Güvenliği tarafından uluslar arası sularda silah zoruyla el konulduğunu, yükün Sukhimi limanına görüldüğünü, yükün boşaltılarak satıldığını,

daha sonra da geminin askeri limana götürülerek bağlandığını, geminin Gürcistan Devleti tarafından satışa çıkarıldığını, bu durumun tam ziya niteliğinde olduğunu, davalının ise sigorta tazminatı ödemeyi kabul etmediğini ileri sürerek, 100.000 USD’nin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında verdiği ıslah dilekçesi ile toplam talebini 1.000.000 USD’ye yükseltmiştir.

Davalı vekili, geminin ... Sigorta Poliçesi, Tekne Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, Enstitü Grev ve Savaş Klozunun 5.1.4 maddesi hükmü uyarınca her hangi bir gümrük veya ticari kurala uyulmamasından kaynaklanan durum nedeniyle gemiye el konulduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu tankerin İzmit Tütünçiftlik Limanından Abhazya-Sukhumi limanına benzin ve mazot taşıdığı sırada 15.08.2009 tarihinde Gürcistan makamları tarafından el konulduğu, el koymanın uluslararası sularda gerçekleştiği, Gürcistan yetkili makamlarının 28.05.2002 tarihli sirküler ve Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı Dış İlişkiler Daire Başkanlığı'nın 23.05.2002 tarihli yazısı ile Abhazya Özerk Cumhuriyeti Limanlarına gidecek gemiler için seyrüsefer uygulamalarının Gürcistan makamları tarafından önemsendiği, bu nedenle bölgeye sefer yapacak gemilerin bu uygulama hükümleri doğrultusunda hareket

etmeleri gerektiğinin bildirildiği, anılan sirküler ekinde yer alan seyrüsefer uygulamalarında.

Abhazya limanına gidecek gemilerin Gürcistan Dış İşleri Bakanlığı birimlerine bildirimde bulunulması gerektiği, Abhazya limanlarına gelen tanker denetimlerinin belirtilen koordinatlar arasında yapılacağı, bu uygulamalarının ihlali halinde Gürcistan'ın gemilere el koyma yaptırımı uyguladığı, somut olayda, davacı şirket tarafından seyrüsefer uygulamaları gereği Gürcistan makamlarına bildirimde bulunulmadığı, bu nedenle, Gürcistan makamları tarafından el koyma işlemi uygulandığı, davacının gerekli izni almış olması halinde el koyma işleminin yapılmayacağının anlaşıldığı,

dava konusu el koyma olgusunun, Enstitü Zaman Üzerine Tekne Savaş ve Grev Klozlarının 5.1.4 maddesinde öngörülen istisna kapsamında olup, davalı ... şirketinin tazminat ödemekle yükümlü tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

KARŞI OY YAZISI

Dava, tekne sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, sigortalı davacının işletmecisi olduğu Panama bandıralı gemiye Gürcistan makamları tarafından el konularak müsadere edilmesi suretiyle ortaya çıkan zararın, sigorta teminatı kapsamında olup olmadığının belirlenmesi ile çözülebilir.

Mahkemece, çoğunluk bilirkişi görüşüne itibar edilerek el koyma işlemine, Gürcistan Devleti tarafından yayımlanmış ve anlaşıldığı üzere Türk makamları tarafından da ilgililere duyurulmuş olan bir notam'a davacı tarafından aykırı davranılmasının sebebiyet verdiği, bu durumun da ilgili klozun 5.1.4. maddesi uyarınca sigorta teminatı dışında bulunduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın yeterli olmadığı görülmektedir.

Şöyle ki, davacı sigortalı tarafından, ilgili notam'a aykırı olarak Gürcistan makamlarına bildirimde bulunulmaksızın ... Limanı'ndan yola çıkılarak ... Limanı'na doğru seyredildigi sabit ise de sigortalı gemiye Karadeniz'de uluslararası sularda bulunduğu sırada Gürcistan güvenlik birimlerince el konulduğu dosya kapsamıyla belirgin olup bu olgu tarafların da kabulündedir.

Mahkemece, uluslararası sularda seyretmekte olan bir gemiye, sahildar bir devlet tarafından hangi hallerde el konulabileceği ve/veya el konulmasının mümkün olup olmadığı, Gürcistan tarafından yayımlanan notam'ın uluslararası sular bakımından bir geçerliliğinin bulunup bulunmadığı, geçerliliği söz konusu ise notam'a aykırı fiilin müeyyidesinin neler olabileceği, ilgili devlete gemiye el koyma ve müsadere etme hakkı bahşedip bahşetmediği hususları araştırılmış olmayıp teşekkül ettirilen bilirkişi heyetinde de bu konuda uzman bulunmamaktadır.

Bu biçimde yapılacak inceleme ile Gürcistan Devleti'nin somut olay bakımından yaptığı uygulamanın uluslararası hukuka, teamüllere uygun olmadığının yahut geminin müsaderesinin davacı tarafından yapılan ihlalin karşılığı olmadığının anlaşılması durumunda, ilgili klozun 5.1.4 maddesinde öngörülen teminat dışı halin varlığından da söz edilemeyecek, bu durumda da husule gelen rizikonun teminat kapsamında olmadığı davalı tarafından ispatlanamamış olmakla davacıya sigorta bedelinin ödenmesi gerekebilecektir.

Tüm bu nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hükmün bozulması gerektiği kanısında bulunduğumdan, Dairemiz çoğunluğunun onama kararına katılamıyorum.