Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/4613 K.2013/9478

Taraflar arasında görülen davada ... 12. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 01/02/2011 gün ve 2009/103-2011/28 sayılı kararı bozan Daire’nin 14/11/2012 gün ve 2011/9687-2012/18176 sayılı kararı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin kardeşinin içinde bulunduğu yolcu otobüsünün kaza yapması nedeniyle vefat ettiğini, kazaya sebebiyet veren otobüsün Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası bulunmadığını, ... Yönetmeliği’nin 9 (1)/b maddesine göre Güvence Hesabının mezkur sigorta bedelinin ödenmesinden sorumlu olduğunu, alacağının tahsili için giriştiği ilamsız takibe davalının itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek; icra dosyasına yapılan itirazın iptalini ve takibin devamını, İİK'nun 67. maddesine göre takibe konu alacağın %40’ı oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, trafik kazasına sebebiyet veren ... plakalı aracın yabancı plakalı olması nedeniyle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası ve Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma zorunluluğunun bulunmadığını, iş bu sigortaların Türkiye’de faaliyet gösteren ve Kanunun 5. maddesine göre yetki belgesi almış taşımacıların yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullandıkları araçlar için yaptırılması zorunlu sigortalar olduğunu, müvekkili kurumun herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacının murisinin içinde bulunduğu aracın İran plakalı olduğu, İran ile Türkiye arasında 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 12/c-d ve 13.maddeleri uyarınca Uluslararası Karayolu Taşıma Antlaşması'nın bulunduğu, bu antlaşmanın 20/b maddesi uyarınca yolcuların tescilli olduğu ülkenin Kanun ve nizamlarına göre sigortaya tabi tutulacağının ifade edildiği, böylece ... plaka sayılı araç İran'da tescilli olduğundan yolculara koruma getiren zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk ve yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma zorunluluğunun bulunmadığı, davalı ...

Hesabının 5864 Sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca sorumluluğunun doğmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair verilen kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine karar Dairemizin 14.11.2012 günlü ilamında açıklanan nedenlerle davacı yararına bozulmuştur.

Davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dava, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası kapsamında tazminat istemine ilişkindir.

Davacı, 08.09.2008 tarihinde kardeşinin içinde bulunduğu yolcu otobüsünün yaptığı kaza sonucu kardeşinin öldüğünü, kazaya sebebiyet veren otobüsün Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasının bulunmadığını, bu nedenle davalı Hesap'ın söz konusu sigorta bedelinden sorumlu olduğunu ileri sürmüştür.Davaya konu kazaya karışan araç İran plakalı bir yolcu otobüsüdür.

10.07.2003 tarihinde kabul edilerek 19.07.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 18. maddesinde taşımacıların yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanunun 17.maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorunda oldukları belirtilmiştir. Aynı kanunun tanımlara ilişkin 3. maddesinde taşımacı, taşımacı yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabına taşımayı bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanmıştır.

Yine aynı kanunun 5. maddesinde taşımacılık yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunlu tutulmuştur.

Davalı ...'nın sorumluluğuna ilişkin 5684 sayılı Kanun'un 14. maddesinde ise bu Kanun'un 13. maddesi, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile ihdas edilen zorunlu sorumluluk sigortaları ile bu Kanunla mülga 21/12/1959 tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu çerçevesinde ihdas edilmiş olan zorunlu sigortalara ilişkin olarak aşağıdaki koşulların oluşması halinde ortaya çıkan zararların bu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanması amacıyla Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde ... oluşturulacağı belirtilerek

Hesaba, sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar için, rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için, sigorta şirketinin malî bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası halinde ödemekle yükümlü olduğu maddî ve bedensel zararlar için, çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hallerde kişiye gelen bedensel zararlar için,

Yeşil Kart Sigortası uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunca yapılacak ödemeler için başvurulabileceği düzenlenmiştir.Türkiye ile İran arasında yapılmış olan Uluslar arası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının 20/b maddesinde açıkça yolcular, bagaj ve/veya eşyaya taşıtın tescil edildiği akit taraf topraklarında yürürlükte olan kanun ve nizamlara uygun olan herhangi bir sigortanın uygulanacağı belirtilmiştir.

Buna göre, davalı ...'nın sorumlu tutulabilmesi için öncelikle araç işletenin meydana gelen zararı teminat altına alan sigorta poliçesini yaptırmakla yasal olarak yükümlü olması gerekmektedir.

İşletenin böyle bir yasal yükümlülüğünün bulunmaması halinde ...'nın sorumluluğu da doğmaz.Bu durumda, gerek ülkemizde kaza tarihinde ve halen yürürlükte bulunup yukarıda bahsedilen yasal hükümler ile İran ile Türkiye arasındaki ikili anlaşma hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, kazaya karışan aracın İran plakalı yolcu otobüsü olup, tek taraflı olarak meydana gelen kazada araç içinde bulunan İran vatandaşı ...'ın vefat ettiği, aracın İran plakalı olup, yolcular için aracın tescilli olduğu İran'da yürürlükte olan kanun ve nizamlara uygun herhangi bir sigortanın uygulanacağının açıkça kararlaştırıldığı,

davaya konu istemin zarar sigortası değil, can sigortası kapsamındaki zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından kaynaklanıp, yolcunun bu konuda kendi ülke kanunlarına tabi olduğu, yabancı plakalı araçların gümrükte sadece

zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü olup, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma yükümlülüklerinin bulunmadığı hususları nazara alındığında davalı ...'nın davaya konu istemden sorumlu olmadığı anlaşılmakla mahkemece usul ve yasaya uygun olarak verilen davanın reddine ilişkin kararın onanması gerektiğinden davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 14.11.2012 günlü bozma ilamının kaldırılarak mahkemece verilen kararın onanması gerekmiştir.