Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2013/7116 K.2013/21807

Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 20.11.2012 tarih ve 2007/136-2012/228 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı ... vekili ile davalı ... tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 1996 yılından bu yana Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde araştırmacı mühendis olarak görev yaptığını, yetiştirme (agronomi) bölümü bünyesinde proje lideri ve yardımcı araştırmacı olarak çalışmakta olduğunu, bu araştırma enstütüsünde projelerin hazırlandığını, bir kişinin yöneticiliğinde bölümdeki çalışanların projeyi yürütüp sonuçlandırdığını, projelerin sonuçlarının yayınlandığını,

ayrıca projelerden elde edilen verilere dayanarak bilimsel yayınların yapıldığını ancak bu durumda projede emeği olan herkesin isminin yazılması gerektiğini; davalı ... 'ın, bölümde hiç çalışmadığı halde, yürütülen çalışmaları yurt dışında kendi adına yayınladığını, diğer davalı ...'nın da ortak ürün olan bu çalışmaları, kendi ismi ile yayınladığı ve doçentlik başvurusunda kendi eseri olarak sunduğunu; davalı ...'ın projelerde hiç bir şekilde katkısının olmadığını; buna rağmen projede yer alan davalı ... tarafından adının makalelere ilave edildiğini;

davalılar tarafından yayınlanan üç makale ve yayında projelerde emeği geçen tüm görevlilerin isminin yer alması gerektiğini, intihal ve haksız yazarlık nedeni ile müvekkilinin zarara uğradığını, söz konusu projeleri yayınlama ve doçentlik başvurusunda kullanma imkanının da kalmadığını, ileri sürerek dava konusu çalışmaların kimlere ait olduğunun tespitine, davalılarca yapılan yayınlardan ...'ın isminin çıkarılmasına;

çalışmaların davacı ... ve diğer emeği geçenlerce yeniden yayınlanabileceğine, davalılarca yapılan yayının iptaline, intihal ve haksız yazarlık nedeniyle uğranılan mağduriyeti gidermek için 10.000 TL tazminatın yasal faizi ile tahsilini talep ve dava etmiş,

Davalı ..., 1979 yılından bu yana Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde araştırmacı yüksek mühendis olarak görev yaptığını, dava konusu (1). projenin teklifini 1999 yılında kendisinin verdiğini; kabul edilen projeye liderliğinde 2000 yılında başlandığını ve 2003 yılında tamamlandığını, davacı ...'un projenin başlangıç ve inceleme aşamasında olmadığını, projenin bitim safhasında (2002) bölüme geldiğini, bu sebeple projede hiçbir katkısı bulunmadığını, Enstitü dergisinde yayınlanan proje sonuç raporunda davacının isminin yer almasının, projeye katkısı olduğu anlamına gelmediğini, bu yöndeki yayında,

bölümde olan herkesin (katkısı olsun olmasın) isminin yayınlandığını, dava konusu makalenin araştırma sonuçlarının bilimsel değerlendirilmesi ve yorumlanmasına dayalı şahsına ait bir çalışma olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., 1991 yılından bu yana Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde araştırmacı yüksek mühendis olarak görev yaptığını, davacının iyi niyetli olmadığını ve dava açmakta hukuki menfaati olmadığını, dava konusu ilk projeye dayalı makalenin fikri alt yapısı; analizi, İngilizce yazımı, yorumlanması ve düzeltilmesine katkıda bulunduğunu bu nedenle de adına yer verildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalılar ... ve ... adını taşıyan "Ecological production of dryland vetch by mechanical cotrol", Agronomy for sustaniable development (Agronomie) 26 (2006), p.29-34, şeklinde yayınlanan makalenin dayanağı oluşturan (1). projenin "Tarm Beyazı-98 ve Munzur -98 Macar Fiği ile Tüylü Fiğ Çeşitlerinin Tohumluk Üretiminde, Değişik Ekim Sıklıklarının ve Bazı Kültürel Tedbirlerin Yabancı Ot Kotrolünde Etkinliğinin Araştırılması".

(TAGEM/IY/01/04/006) projesi olduğu; davacı ...'un Ekim 2002'de Yetiştirme Tekniği (Argonomi) Bölümüne geçmesinden dolayı yürütücü teknik eleman olarak projeye dahil edildiği. 2002 ve 2003 ara raporları ile 2004 sonuç raporunda adına yer veirldiği. 2000 yılında başlamış olan projenin teklif ve yürütülmesinde, sonuçlandırılmasında, proje lideri olarak davalı ...'nın görev aldığında kuşku bulunmadığı.

1 nolu proje sonuç raporu proje kapsamında elde edilen teknik sonuçların (verilerin) bir dökümündan ibaret olmadığı.

FSEK m. 2 anlamında "bilimsel eser" niteliğinde bulunduğu, FSEK m. 11 uyarınca davacının eser sahipleri arasında yer alması ve lehinde eser sahipliği karinesinin bulunduğu, diğer taraftan FSEK 18/II. hükmü uyarınca eser niteliğindeki 2004-Aralık tarihli sonuç raporunun üzerindeki mali hakların sahibi kanun gereği Enstitü ve bağlı bulunduğu Bakanlık olduğu, bu nedenle davacının mali haklarının ihlali iddiasıyla maddi tazminat isteyemeyeceği; bununla birlikte manevi hakların eser sahipleri davacı ve 2004-Aralık tarihli (1). proje sonuç raporunda adı geçen diğer araştırmacılara ait olduğu,

ihlale konu makalenin proje sonuç raporunun kısaltılmış farklı olarak path analizi ilave edilmiş İngilizce bir özetinden ibaret olduğu; makalenin son sayfasındaki "TBMAE Argonomi Bölümü Şefi Dr. Kader Meyveci ve onun kıdemli ve genç çalışma arkadaşlarına bu metine bilimsel katkılarından dolayı teşekkür ederiz" ibaresinin önceki araştırmaya bir gönderme niteliğinde dahi olmadığı, oysa bilimsel eserlere yapılan alıntılarda FSEK 35/son uyarınca yararlanılan kaynağın adı, eser sahiplerinin adı ve alıntı yapılan bölümlerin açık ve net olması gerektiği;

bu durumun davacının Aralık-2004 tarihli eser niteliğindeki sonuç raporu üzerindeki adın belirtilmesi (FSEK m. 15) ve eserin bütünlüğünün korunması (FSEK m. 16) eserin kamuya arz şeklini tayin (FSEK m.14) hakkının ihlali niteliğinde olduğu gibi; eserden eser sahibinin adına yer verilmeden iktibas sınırlarını aşar şekilde yararlanma ve FSEK m. 35 hükmüne aykırılık teşkil ettiği, iktibas kurallarına uymak ve atıf yapmak koşuluyla sadece davacı değil herkesin proje sonuç raporundan yararlanıp bir makale hazırlayıp yayınlayabileceği; dava konusu 2 ve 3 nolu yayınlarda ise hak ihlali bulunmadığı,

gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davalılar tarafından 1. yayının (makalenin) iktibas kurallarına uyulmaksızın maksadın haklı göstereceği miktar aşılmak suretiyle ve davacı adına yer verilmeden oluşturulduğunun tespitine, 2.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılarda müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazla istemlerin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davalı ... vekili, davalı ... temyiz etmiştir. Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ... vekilinin ve davalı ...'ın tüm temyiz itirazları yerinde değildir.