Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2014/1648 K.2014/10297

Hasımsız olarak görülen davada Mahkemesi’nce verilen 17/09/2013 tarih ve 2013/174-2013/169 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili şirketin merkez binasında 31/07/2010 tarihinde meydana gelen hırsızlık olayı nedeniyle 64 adet çekin çalındığını, çeklerin müvekkili şirketin yedinde iken çalınmakla müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek, asıl davada 5 adet çekin, birleşen davada 3 adet çekin iptalini ve ödeme yasağı kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, davacı tarafa gider avansını yatırmak üzere kesin süre verildiği, buna ilişkin ihtarın davacı vekiline PTT'den cevaplı telgraf bonosu ile 24/05/2013 tarihinde bildirildiği, buna rağmen süresi içerisinde dava şartı olan gider avansının yatırılmamış olduğu gerekçesiyle, davanın gider avansı eksikliği nedeni ile dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup mahkemece kesin süre içerisinde gider avansı yatırılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

01.10.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun harç ve avans ödenmesi başlıklı 120. maddesine göre, “Davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığı'nca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.” Anılan Kanun'un 114. maddesinin “g” bendinde, gider avansının dava şartlarından olduğu belirtilmiştir. Dava şartlarının incelenmesini düzenleyen 115. maddesinde “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.

Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez.” denilmiştir. Kanun'un 448. maddesinde ise, kanun hükümlerinin, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanacağı belirtilmiştir.

Adalet Bakanlığı tarafından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 120. maddesi gereğince hazırlanan gider avansı tarifesi ile buna ilişkin tebliğ, 30.9.2011 tarih ve 28070 sayılı Resmi Gazete'de yayınlamıştır. 01.10.2011 tarihinden itibaren yürürlüğe giren tarifenin 3. maddesinde, gider avansının, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderleri kapsadığı belirtilmiş.

4. maddesinde, taraf sayısı, tanık sayısı, başvurulan deliller (keşif gideri, bilirkişi ücreti vs.) gözetilerek belirlenen tahmini yargılama giderinin, gider avansı olarak önceden yatırılması amaçlanmıştır. Tarifenin 6. maddesinde de, tarifenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan davalarda, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 120. maddesinin ikinci fıkrasına göre gider avansının ikmal ettirileceği belirtilmiştir.

Kanun'un 120/2 ve 448. maddeleri ile tarifenin 6. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yürürlüğünden önce açılan davalarda da, gerektiğinde, dava şartı olan gider avansının ödenmesinin istenilebileceği, gider avansının kesin sürede ödenmemesi durumunda ise, Kanun'un 115. maddesi gereğince, davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedileceği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yürürlüğünden önce açılan temyize konu davada; kesin mehlin verildiği 23.05.2013 tarihli celsede davacı vekili duruşmada bulunmayıp mazeret bildirmiş, mahkemece de mazeretin kabulüne karar verilmiştir. Ancak kesin mehle ilişkin ara kararın davacı vekiline tebliğ edilmeyip ara kararın UYAP üzeriden öğrenilmesine karar verilmiştir. Kararın verildiği tarih itibariyle taraflara ne şekilde tebligat yapılacağı 6100 sayılı HMK ve Tebligat Kanununda düzenlenmiş olup, tebligatların UYAP üzerinden öğrenilmesine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, mahkemece gider avansının, verilen kesin sürede ödenmemesi nedeniyle, dava şartı yokluğundan usulden davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.