Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2015/12749 K.2017/570

Taraflar arasında görülen davada Mahkemesi’nce verilen 18/12/2014 tarih ve 2011/63-2014/273 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili, asıl davada davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Asıl/birleşen davada davacı vekili, müvekkilinin promosyon ürün tasarım ve satışı yaptığını, davalılardan ...nin nedeniyle promosyon olarak dağıtmak için müvekkilinin daha önce şirketine yaptığı eskitme tip metal paralı anahtarlıklardan yaptırmak istediğini ve numune ürün ve fiyat talep ettiklerini, müvekkilinin davalıya numune ürün gönderip fiyat bildirdiğini, taraflar arasında bir süre yazışma yapıldığını, bir ay zaman geçtikten sonra davalının numuneleri iade ettiğini, ancak davalının numune olarak aldığı ürünleri kopyalayarak birleşen davada davalıya yaptırdığının anlaşıldığını,

müvekkili tarafından daha önce yapılmış olan eczacılık ambleminin davalı tarafça tıp amblemine uyarlanmak suretiyle eskitme madeni para şeklindeki orjinal konsept ve tasarımın davalı tarafça taklit edildiğini, müvekkilinin eser sahipliğinden doğan maddi ve manevi haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek asıl davada eser hakkına vaki tecavüzün tespitini, men' ini ve ref' ini,.

68 gereğince 3 kat hesabıyla 10.000 TL tazminatın en yüksek ticari avans ile birlikte davalı taraftan tahsilini, 1.000 TL maddi tazminat ile 20.000 TL manevi tazminata hükmolunmasını ve verilecek kararın gazetede ilanını; birleşen davada eser hakkına vaki tecavüzün tespitini, ref' ini ve men' ini,m.

68 gereğince 3 kat kanuni ceza hesabıyla 1.000 TL'nin, ayrıca 70’e göre 1.000 TL maddi tazminatın ve 20.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, verilecek kararın gazetede ilanını talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili ıslah dilekçesiyle davalılardan asıl davada davalı hakkında 68’e göre rayiç bedelin 3 katı olan 15.985,50 TL' nin tahsilini ve 7.500 TL maddi tazminatın tahsilini; birleşen davada davalıdan, 2.500 TL' nin 3 katı olan 7.500 TL' nin tahsilini ve 2.500 TL maddi tazminat talep etmiştir.

Asıl davada davalı vekili, husumet itirazında bulunmuş, davanın usul ve esastan reddini istemiştir. ./.. Birleşen davada davalı vekili, davacının dava konusu yaptığı ürünlerin harcıalem olduğunu, eser niteliğinde olmadığını, alenileşmiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, davalıların eyleminin, davacının eser sahipliğinden doğan mali hakları ihlal ettiği, dava tarihi itibariyle davacı ile davalı arasında sözleşme yapılsaydı, davacının talep edebileceği farazi lisans bedelinin 5.328,50 TL olabileceği, davacı tarafın 3 kat bedel talebinin yerinde olduğu, 68 gereğince toplam telif tazminatının 15.985,50 TL olduğu,

maddesi kapsamında ayrıca tazminat talep edemeyeceği, her iki davalının eylemlerinin bütünlük arz ettiği, davalılar yönünden tazminat taleplerinin ayrıştırılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulü ile tecavüzün tespitine ve tekrarının men' ine, 68 gereğince takdiren 8.485,50 TL telif tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının tecavüzünün bu şekilde ref' ine, fazlaya ilişkin telif tazminatı talebinin reddine, 70’e dayalı tazminat talebinin reddine; birleşen davanın kısmen kabulü ile tecavüzün tespitine ve tekrarının men' ine.

68 gereğince takdiren 7.500 TL telif tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının tecavüzünün bu şekilde ref' ine, .70’e dayalı tazminat talebinin reddine, asıl dava ve birleşen davada davalıların eylemleri davacının eser sahipliğinden kaynaklanan manevi haklarına da tecavüz oluşturduğundan ve yapılan izinsiz işleme nedeniyle davacının eseri değiştirilerek kullanıldığından,

ihlalin gerçekleşme biçimi ve tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal konumları dikkate alınarak asıl dava ve birleşen davada 2.500' er TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline fazlaya dair manevi tazminat taleplerinin reddine, karar özetinin hüküm fıkrasında gösterilen şekilde ilanına karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili, asıl davada davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Asıl ve birleşen dava, davacı tarafa ait olduğu ileri sürülen eskitme tipi metal paralı anahtarlıkların taklit edilmek suretiyle davalılarca kullanıldığı iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece benimsenen bilirkişi raporunda dava konusu anahtarlıkların görünüm ve üzerindeki resim, çizim, kabartma ve benzeri tüm görsel unsurların bir araya getirilen biçimi itibariyle sahibinin hususiyetini taşıyan, estetik bir düşünce ve yaklaşımla oluşturulduğu bu bakımdan da maddeleri kapsamında güzel sanat eseri tasarım olarak korunabileceği görüşü açıklanmıştır.

Uyuşmazlık konusu anahtarlık tasarımının . maddeleri uyarınca sahibinin hususiyetini taşıyan güzel sanat eseri olarak kabul edilebilmesi için meydana getirilen ürünün basit yaratımlardan uzak, günlük ve normal kullanımın da ötesinde, işlevsel bir amaçtan ziyade, sanatsal bir faaliyet sonucu estetik duygusuna hitap etmek amacıyla yaratılan ve sanatsal özelliği yüksek bir ürün olması gerekir.

Oysa, mahkemece görüşüne başvurulan bilirkişi heyetince düzenlenen raporda dava konusu anahtarlık tasarımının haiz olduğu özellikler tarif edilmekle birlikte yukarıda açıklanan hususları içermediğinden rapor hüküm tesisine yeterli kabul edilemez.

O halde, dava konusu anahtarlık tasarımının. 5846 sayılı FSEK 1/B ve 4 madddeleri anlamında seri üretim yoluyla ticari kullanım amacını aşan ve işlevsel özelliğinin çok ötesinde, seyir hissi yaratmak üzere meydana getirilmiş yüksek düzeyde estetik ve sanatsal vasfa sahip bir tasarım olarak güzel sanat eseri sayılıp sayılamayacağı hususunda içlerinde tasarım bölümünden bir öğretim üyesi ile, hediyelik eşya sektöründen bir bilirkişinin de bulunduğu yeni bir heyetten görüş alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi görüşü benimsenmek suretiyle 5846 sayılı maddesine dayalı telif tazminatına hükmedilmesi doğru görülmediğinden asıl davada kararın mümeyyiz davalı vekili yararına bozulması gerekmiştir.

2- Bozma sebep ve şekline göre, asıl/birleşen davada davacı vekilinin tüm ve asıl davada davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

./..