Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2016/14497 K.2018/5594

Taraflar arasında görülen davada ... .... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 03/05/2016 tarih ve 2014/626-2016/254 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davalılar vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin uzunca bir süre üzerinde çalıştığı ve yıllardır üretim ve satışını gerçekleştirdiği uzaktan sayaç okuma çözümleri konusundaki tasarımın gerçek sahibi olduğunu, davalıların ise sadece müvekkilinin satışını yaptığı tasarımın geliştirilmesi için davacıya hizmet sunduklarını, davacı şirket bünyesinde çalışmalar yürüttüklerini, yenilik doğurucu bir değişiklik yapılmadığını, bu hizmetleri karşılığında davalılara bedel ödendiğini, davalıların söz konusu tasarımı sanki kendi tasarımlarıymış gibi tescil ettirdiklerini ileri sürerek,

dava konusu tasarımın davalılar adına yapılan tescilinin müvekkilinin tasarım hakkının gaspı niteliğinde olduğunun tespitini, tasarım hakkının müvekkiline devrini, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasını ve bu taleplerinin kabul görmemesi durumunda davalılar adına tescil edilen tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, endüstriyel tasarım hakkına sahip olduğunu iddia eden davacının uzun süre bu hakkını kullanmadığını, basiretli bir tacir gibi davranmadığını, uzaktan sayaç okuma elektronik elektrik sayaçlarının Türkiye'de kullanılmaya başlanmadan önce çeşitli ülkelerde kullanıldığını, müvekkillerinin üzerinde hak iddia ettiği hususun ... modelin içerisinde yer alan modül değişikliğini içeren cihaz tasarımı olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu tasarım belgesinde ana kart ve kutuya ait toplam 6 adet resim ve yazılı açıklama olduğu, belgeye konu modem ve bunlara ait ana kartların jenerik ürünler olup başka amaçlarla kullanılan değişik çeşitleri ve modellerinin ... yılı aşkın süredir üretildiği, tasarımın işlevsel bütünlüğünü ortaya koyması açısından gerekli olan PCB ve devre şeması gibi detayların belgede yer almadığı, davacı tarafından dava harici üçüncü

kişilere yaptırılan tasarım ile davalılar adına 2009/06130 sayılı tescilli tasarım arasında ayırt edicilik özelliği bulunmadığı gerekçesiyle, davalılar adına tescil edilen tasarım hakkının davacıya devrine yönelik talebin reddine, terditli talebin kabulü ile davalılara ait tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmiştir.

Kararı, davalılar vekili temyiz etmiştir.

Dava, tescilli tasarımın gaspı nedeniyle tasarımın kendi adına tescili veya hükümsüzlük istemine ilişkindir. 554 sayılı KHK'nın 5. maddesi uyarınca yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımlar belge verilerek korunur. Bir tasarımın yeni olduğunun kabul edilmesi için tasarımın aynısının, başvuru tarihinden önce Türkiye'de veya dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekir.

Bir tasarımın ayırt edici olduğundan söz edebilmek için de, KHK'nın 7. maddesi uyarınca, koruma talep edilen tasarımın, önceden bilinen tasarıma karşı, bilgilenmiş kullanıcı nazarında genel izlenim yönünden belirgin bir faklılık oluşturacak özellikte olması gerekir.

Ayırt edici nitelik belirlemesi yapılırken, koruma talep edilen tasarımın, önceki tasarımlarla karşılaştırması sırasında, tasarımcının bu sınıftaki ürünler yönünden sahip olduğu seçenek özgürlüğü de dikkate alınarak, tasarımlar arasında farklılıklardan çok ortak özelliklerinin belirlenmesi ve bilgilenmiş kullanıcının genel izlenimi itibariyle, ortaya çıkan farklılıkların, tasarımı önceki tasarımlara nazaran ayırt edici kılıp kılmadığının belirlenmesi gerekir ve karşılaştırılan ürünlerin teknik ve işlevsel özellikleri dikkate alınmaz.

KHK'nın 7. maddesinde bahsedilen bilgilenmiş kullanıcı olarak, tasarım konusu ürünü bizzat kendi işlerinde veya ortamında kullanan, genel kullanıcılara göre nispeten daha dikkatli, ancak tasarıma konu ürünün de uzmanı olmayan kişiler ölçüt olarak dikkate alınmalıdır.

Somut uyuşmazlıkta, mahkemece bozma ilamına uyulmuş, alınan bilirkişi heyet raporunda, davacı tarafça delil olarak sunulan CD’lerde tasarımla ilgili gerekli öğelere rastlanmadığı belirtilmiş, davalılara ait tasarıma konu modem ve anakartların jenerik ürünler olduğu, bu ürünlerin onbeş yılı aşkın süredir üretildiği, tasarımın işlevsel bütünlüğünü ortaya koyacak detayların belgede yer almadığı, davacı tarafça dava dışı şahıslara yaptırılan tasarım ile davalılara ait tasarım arasında ayırt edicilik bulunmadığı mütalaa edilmiştir.

Alınan rapor yukarda açıklanan ilkelere uygun düşmeyip hüküm kurmaya elverişli değildir. Bu durumda, aralarında tasarım uzmanı bilirkişinin de olduğu yeni bir heyetten rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar vermek gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir. Ayrıca, davacı tarafça dava dışı şahıslara yaptırılan ürünlere ait görseller dosyada mevcut olmadığı halde davalılara ait tasarımların ayırt edici olmadığı sonucuna varılmıştır.

Tasarım konusu ürünün, son kullanım sırasında görülen kısma ilişkin olup olmadığı değerlendirilmeden karar verilmesi de doğru görülmeyip bozmayı gerektirmiştir