Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2017/1988 K.2019/1205

Taraflar arasında görülen davada ... ... .... Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 01/03/2016 tarih ve 2015/68-2016/... sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davacı ... vekili tarafından istenmiş olduğu anlaşılmakla, duruşma için belirlenen ....02.2019 günü hazır bulunan davacılar vekili Av. ... ile davalı vekili Av....dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının düzenlediği yarışmaya “bıyık” çizimi ile katılan davacı ...'nin birinci seçildiğini, bu hususun davalı yanca internet sitelerinde ilan edildiğini, 22/07/2013 tarihi itibariyle müvekkilinin çizdiği şeklin kullanıldığı cipslerin üretimine başlanacağının duyurulduğunu, davalının müvekkilinin yaşının 18'den küçük olduğunu gerekçe göstererek mükafaatı vermediğini, ardından başka bir yarışmacının birinci seçildiğinin ilan edilmeye başlandığını, ancak facebook ve twitter gibi sosyal ağlarda, tüm TV ve gazete reklamlarında davacının çiziminin birinci gösterilmeye devam edildiğini,

hatta davalı tarafından davacı çiziminin cipslerde kullanılmaya başlandığını, şeklin haksız bir surette kullanılmaya devam edildiğini, davalının bu yolla ticari kazanç elde ettiğini, müvekkilinin maddi ve manevi haklarına zarar verdiğini ileri sürerek davacının “bıyık” şekline yapılan tecavüzün refi ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 68. maddesi kapsamında şimdilik 100.000.- TL maddi tazminatın, davalının davacının “bıyık” şeklini haksız olarak kullanması,

müvekkilinin şeklini başkaları çizmiş gibi kamuoyuna lanse etmesi nedeniyle ve FSEK'te düzenlenen diğer manevi hakların ihlali kapsamında 20.000.- TL manevi tazminatın tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının “bıyık” çiziminin önce birinci seçildiğini, ancak 18 yaş şartının gerçekleşmediğinin anlaşıldığını, bu andan sonra davacı çiziminin hiç bir şekilde kullanılmayıp ticarete sunulmadığını, müvekkilinin bıyık çizimini değil fikrini birinci seçtiğini, ilk bıyık çizimini gönderen davacı ile ikinci çizimi gönderen 18 yaşından küçük olduğundan, üçüncü çizimi gönderen kişinin birinci seçildiğini, davacının sahiplendiği bıyık şeklinin tamamen jenerik bir biçime sahip olduğunu, kampanya katılım koşullarının çizimi kullanmaya cevaz verdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamına göre; davacının çizdiği “bıyık” imgesinin eser olmadığı, davalının, davacıya ait görseli haksız olarak internet sitesinde kullandığı, TBK anlamında haksız rekabetin gerçekleşmesi halinde, ... m. 55 vd hükümlerinde düzenlenen

haksız rekabete ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanmasının mümkün olduğu, davacının FSEK'ten kaynaklanan haklarının ihlali nedeniyle dava açtığı, FSEK'in ilgili maddeleri gereğince tazminat talep ettiği, haksız rekabet hükümlerine dayanmadığı gibi maddi zararını ispatlayacak delil sunmadığı, mahkemenin görev alanının da eser niteliğine sahip olan şeylerin korunmasını kapsadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

...-Dava dilekçesiyle, davalının düzenlediği yarışmaya “bıyık” çizimi ile katılan davacı ...'nin birinci seçildiği ve bu hususun ilan edildiği, ancak davalının davacının yaşının 18'den küçük olduğunu gerekçe göstererek mükafaatı vermediği, buna rağmen müvekkilinin çizdiği şeklin davalı tarafça haksız olarak kullanıldığı, böylece davalının davacıya ait şekli haksız kullanımı nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulduğu belirtilmiştir.

Davada vakıaları açıklamak taraflara, hukuki nitelemeyi yapmak ise mahkemeye ait olup, iddianın ileri sürülüş biçimi itibariyle davacı tarafça söz konusu şeklin eser vasfında bulunduğu da bildirilmek suretiyle 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nu hükümlerine dayanılmakla birlikte haksız rekabete de dayanıldığı kabul edilmelidir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 83. maddesinde “Bir eserin ad ve alametleri ile çoğaltılmış nüshaların şekilleri, iltibasa meydan verebilecek surette diğer bir eserde veya çoğaltılmış nüshalarında kullanılamaz. 1'nci fıkra hükmü umumen kullanılan ve ayırt edici bir vasfı bulunmayan ad, alamet ve dış şekiller hakkında uygulanmaz. Bu maddenin uygulanması kanunun 1'nci, ...'nci ve ...'üncü bölümlerindeki şartların tahakkukuna bağlı değildir.

Tecavüz eden tacir olmasa bile, birinci fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksız rekabete mütaallik hükümler uygulanır.” hükmü; aynı Kanunun 84. maddesinde de “Bir işareti, resim veya sesi, bunları nakle yarayan bir alet üzerine tespit eden veya ticari maksatlarla haklı olarak çoğaltan yahut yayan kimse, aynı işaretin, resmin veya sesin ...'üncü bir kişi tarafından aynı vasıtadan faydalanılmak suretiyle çoğaltılmasını veya yayımlanmasını menedebilir.

Tevacüz eden tacir olmasa bile birinci fıkra hükmüne aykırı hareket edenler hakkında haksız rekabete mütaallik hükümler uygulanır. Eser mahiyetinde olmayan her nevi fotoğraflar, benzer usullerle tespit edilen resimler ve sinema mahsulleri hakkında da bu madde hükmü uygulanır.” hükmü düzenlenmiş olup, uyuşmazlıkta, açıklanan niteliği itibariyle 5846 sayılı FSEK'in 83 vd. maddelerinin uygulanma imkanı bulunmaktadır.

Mahkemece de davacının çizdiği “bıyık” imgesinin eser olmadığı, davalının, davacıya ait görseli haksız olarak internet sitesinde kullandığı, TBK anlamında haksız rekabetin gerçekleşmesi halinde, ... m. 55 vd hükümlerinde düzenlenen haksız rekabete ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanmasının mümkün olduğu kabul edildiğine göre FSEK'in 83. vd. maddeleri gereği değerlendirme yapılarak bir sonuca varılması gerekirken, davacının FSEK'ten kaynaklanan haklarının ihlali nedeniyle dava açtığı, haksız rekabet hükümlerine dayanmadığı,

mahkemenin görev alanının da eser niteliğine sahip olan şeylerin korunmasını kapsadığı kabulüyle yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün davacı yararına bozulması gerekmiştir.