Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2019/1168 K.2020/4173

Taraflar arasında görülen davada Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 20.02.2017 tarih ve 2015/879 E- 2017/192 K. sayılı kararın davacı vekili ve davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr.

Ltd. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin ayrı ayrı esastan reddine dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nce verilen 27.12.2018 tarih ve 2018/935 E- 2018/1738 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından duruşmalı, davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr.

Ltd. vekili tarafından duruşmasız olarak istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 13.10.2020 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd. vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı.

Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile Gökay Ulus. Taş. Tur. Gıda İnş. Pet. Ltd. Şti arasında İzmir/Irak arası su tankeri taşınması için anlaşma yapıldığını, davacının da yapılan taşıma sözleşmesi uyarınca işi davalı ... Nak. Gıda Tar. Pet. Ltd. Şti'ne verdiğini, davalı ... Nak. Gıda Tar. Pet. Ltd. Şti'nin de alt taşıma sözleşmesi ile taşımayı davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İhr. İth.

Ltd.'ne yaptırdığını, aracın davalı ...'nın sevk ve idaresinde iken tek taraflı olarak kaza yaptığını, emtianın hasar gördüğünü, asıl taşıyıcı Gökay Ulus. Taş. Tur. Gıda İnş. Pet.

Ltd'nin sigortacısı Aktiv Assekuranz Makler Gmbh firmasının haklarında İstanbul 22. İcra Müdürlüğü'nün 2013/9755 Esas sayılı dosyası ile takip yaptığını, 18.600 EURO'nun TL karşılığı olan 66.756,15 TL'nin müvekkilinden tahsil edildiğini, zarardan davalıların sorumlu olduğunu, yapılan takibe haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek, itirazın iptalini, icra inkar tazminatının tahsilini talep ve dava etmiş, sonradan davalı ... Bila yönünden davadan feragat edilmiştir.

Davalı ... Nak. Gıda Tar. Pet. Ltd Şti vekili, davacı ile müvekkili arasında taşıma sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin ise taşıma işini diğer davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İhr. İth. Ltd'ne yaptırdığını, CMR'nin 17. maddesine göre hasardan fiili taşıyıcının sorumlu olduğunu, alt taşıyıcının kazada tam kusurlu bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İhr. İth. Ltd. vekili, davacıya herhangi bir borçları bulunmadığını, davalının adresinin Mardin olduğunu, mahkemenin yetkisi bulunmadığını, zararın önce sigorta şirketinden istenmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İhr. İth. Ltd. Şti'nin asıl taşıyıcı olarak tazminattan sorumlu olduğu, davalı ... Nak. Gıda Tar. Pet. Ltd'nin CMR Konvansiyonunun 37/2. maddesine göre sorumluluğu bulunmadığı, alacağın likit olduğu, davalı ... Bila yönünden davadan feragat edildiği gerekçesiyle, davalı ... yönünden davanın feragattan reddine, davalı ... Nak. Gıda Tar. Pet. Ltd. yönünden itirazın iptali isteminin ve kötü niyet tazminatı talebinin reddine, davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İhr. İth. Ltd. yönünden davanın kabulüne, itirazın iptaline, icra inkar tazminatının tahsiline karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı ve davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince, CMR Konvansiyonunun 36. maddesine göre taşımacılardan bir kaçı aleyhine dava açılabileceği, aynı Konvansiyonun 37. maddesine göre tazminat ödeyen taşımacının ödediği tazminatı, taşımaya katılmış olanlardan talep edebileceği, ancak 37/2. maddeye göre zarar ve ziyandan sorumlu olan taşımacı ister kendisi ister başka bir taşımacı tarafından ödensin, tazminatı tek başına yüklenmek zorunda olduğu, bu nedenle davacının fiili taşıyıcı ve zarara neden olan Marsağ Ulus.

Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd'den talepte bulunabileceği, davalı Transder Nak. Gıda Tar. Pet. Ltd'nin tazminattan sorumlu olmadığı, 37/3. maddeye göre zararın birden fazla taşımacının eyleminden kaynaklanmadığı.

TBK'nın 166/1. maddesine göre, borçlulardan biri, ifa veya takasla borcun tamamını veya bir kısmını sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarmış olacağı, 166/2. maddeye göre, borçlulardan biri, alacaklıya ifada bulunmaksızın borçtan kurtulmuşsa, diğer borçlular bundan, ancak durumun veya borcun niteliğinin elverdiği ölçüde yararlanabileceği, dava konusu olayda, alacaklıya ödeme yapılması nedeniyle davalı sürücü Fikri Bila yönünden davadan feragat edilmediği, dava dilekçesi ile duruşma gününün tebliğ edilememesi, yargılamanın uzamaması için feragat dilekçesi verildiği,

bu durumda TBK'nın 166/2. maddesi uyarınca diğer müteselsil borçlu davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd.'ne feragatin sirayet etmeyeceği gerekçesi ile davacı vekili ve davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b/1. maddesine göre esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili ve davalı ... Ulus. Taş. Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti vekili temyiz etmiştir.

(1) Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde, İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre davacı ve davalı ... Uluslararası Taşımacılık Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti. vekilleri tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından mümeyyiz davacı vekili ile davalı vekilinin aşağıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

(2) Dava, CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan taşımadan kaynaklı rücu alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Taşımada meydana gelen zıya, hasar ve gecikme halinde CMR sözleşmesi hükümleri gereğince tazminat ödemek zorunda kalan taşıyıcı, gerekli koşulların bulunması halinde, diğer taşıyıcılara karşı rücu hakkını kullanabilecektir. CMR Konvansiyonu'un 37. maddesine göre, bu sözleşme hükümleri gereğince tazminat ödemiş olan taşımacı, ödediği faiz ve yaptığı sarflarla birlikte ödediği tazminatı taşımaya katılmış olanlardan geri alma hakkına sahiptir. Aynı maddenin (a) bendinde zıya ve hasardan sorumlu olan taşımacı ister kendisi ister başka bir taşımacı tarafından ödenmiş olsun tazminatı tek başına yüklenmek zorunda olduğu belirtilmiştir.

Bu kuralın istisnası ise Konvansiyon m.38 hükmü ile getirilmiştir. Bu hükme göre taşımacılardan biri borçlarını ödeyemeyecek durumda ise, ödenmesi gereken tazminat payı taşıma karşılığında alacakları ücretler oranında diğer taşımacılar arasında bölüştürülecektir.

Somut olayda, dava dışı Gökay Gıda.. Ltd Şti ile anlaşarak akdi taşıyıcı olan davacı, alt taşıyıcı davalı Transder..Ltd Şti ile fiili taşıyıcı olan davalı .....Ltd Şti'ye dava açmıştır. Davalı ... Uluslararası Taşımacılık Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd Şti'nin şoförü davalı ...'nın %100 kusurlu olduğu trafik kazası neticesinde taşınan emtia hasar görmüştür. Davacı, dava dışı Gökay Gıda...Ltd Şti'nin sigortacısına ödediği tazminatı davalılardan istemektedir. CMR 37/1-a) maddesi gereğince, davalı ... Uluslararası Taşımacılık Pet. İnş. Oto. Tur. İth. İhr. Ltd Şti zarardan sorumlu olup, bu taşıyıcının aczi halinde Konvansiyonun'un 38. maddesi gereği ödenmesi gereken tazminat payı taşıma karşılığında alacakları ücretler oranında diğer taşımacılar arasında paylaştırılacaktır.

Bu durumda mahkemece, davalı Transder...Ltd Şti hakkında açılan davanın zamansız açılması sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, esastan reddi doğru olmamış, hükmün bozulması gerekmiştir.

(3) CMR Konvansiyonu'nda sorumluluk kapsamı, esas itibariyle 23 ilâ 28. maddelerde düzenlenmiştir. Mahkemece, CMR Konvansiyonu’nun 23/2. maddesinde belirtildiği şekilde gerçek hasar (zarar) miktarının saptanması, daha sonra 23/3. maddesinde belirtildiği şekilde taşıyıcının sınırlı sorumluluğunun belirlenmesi, gerçek zararın belirlenecek sınırlı sorumluluk miktarının (limit) altında kalması halinde gerçek zarar tutarına, gerçek zararın limitten fazla olması halinde ise belirlenen limit üzerinden hüküm kurulması gerekmekte iken bu yönde herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın hüküm tesisi doğru olmamış, hükmün temyiz eden mümeyyiz davalı yararına bozulması gerekmiştir.