Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2019/4576 K.2020/980

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 16/07/2019 tarih ve 2018/106-2019/345 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, Eti Alüminyum A.Ş.'nin China Nuclear Energy İnd.Cor. şirketinden ithal ettiği buhar türbin, jeneratör ve ilgili aksamı müvekkili sigorta şirketi nezdinde 45355652 nolu nakliyat poliçesi ile nakliyat rizikolarına karşı sigorta ettirildiğini, ilgili emtianın Shanghai-Çin'den İstanbul-Türkiye nakliyesini 14.09.2009 tarihli ve B101 nolu konşimento tahtında davalı taşıyanın "LE TAI 76" isimli gemi ile üstlendiğini, taşıma konusu bir takım kapların gemiden hasarlı ve dağınık şekilde tahliye edildiğini, bu durumun 26.10.2009 tarihli TCDD Ambar Zabıt Varakası ile tespit edilerek taşıyanın acentesinin huzurunda imza altına alındığını,

davalının muhtemel bir savunmasını peşinen bertaraf etmek bakımından konşimentoda şerh düşülen "three wooden cases broken" (3 adet kap kırıktır) ibaresinin işbu dava kapsamındaki talebe konu olan hasarlı aksamlara ait olmadığının ekspertiz raporunda belirlendiğini, Sigortacılık Kanunu 22.maddesine göre hasarlı olarak nakliye edilen malların onarımı ve zararının tespiti için tayin olunan sigorta eksperinin yaptığı çalışmalar sonucunda düzenlenen 30.12.2009 tarihli Nakliyat Ekspertiz Raporu ile taşıma sırasında taşıma konusu emtiada hasıl olan hasar tutarının 47.404,96 USD karşılığı 69.112 TL olduğunun tespit edildiğini,

nakliyat hasarı olan 69.112 TL'nin sigortalı... A.Ş.'ye ödediğini ve TTK'nun 1361.maddesi uyarınca haklarına halef olduğunu ileri sürerek, 69.112,00 TL'nin 15.03.2010 tarihinden itibaren avans faizi ve yargılama giderleri ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, usule ilişkin olarak; davanın kaydı olarak gösterilen Cosco Tianjan Cosco Shipping Co. Ltd. şirketine açıldığını, şirketin adresinin "Ocean Plaza, 158 Fuxingmennei Street Beijing 100031 China (Çin)" olduğunu, bu sebeple HMK'nun 9.maddesi ve konişmento şartları gereğince Beijing/Çin Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, davanın yetkisizlik sebebiyle reddedilmesi gerektiğini, esas bakımdan ise; davacının, bahsi geçen sigorta poliçesinin numarasını, bir örneğini, eki klozları ve bunların tercümeleri ile ödemeye ilişkin belgeleri sunmadığını, bu sebeple halefiyetin gerçekleşip gerçekleşmediğinin belli olmadığını, taşımayı yapan "LE TAI 76" isimli geminin denize, yola ve yüke elverişli olmadığını kanıtlayacak bir delilin bulunmadığını,

konşimentonun "clean on board/temiz kaydı" taşımayan bir konşimento olduğunu, konteynere

malların yükleyicinin sorumluluğunda istif edilip mühürlendiğini ve bu sebeple sorumlu olmadıklarını, TTK'nun 1065. ve 1066.maddelerine uygun şekilde davacı tarafından yapılmış bir ihbar/tespit bulunmadığını, dolayısıyla, taşıyanın malda meydana geldiği iddia edilen zarar ve/veya hasardan sorumlu olmayacağının kabulü gerektiğini ve oluşan karinenin aksinin davacı tarafından ispatlanamadığını, davalının acentesi olduğu "LE TAI 76" isimli geminin davaya konu olan sefer sırasında ağır hava koşullarına maruz kaldığının bildirildiğini, bu sebeple meydana gelen hasardan davalının sorumlu olmadığını,

dava konusu taşımaya ait 14.09.2009 tarihli konşimentoya şerh düşülen "three wooden cases broken"(3 adet kap kırık) ibaresinin dava konusu emtianın daha taşımanın başında gemiye yüklendiğinde hasarlı olduğunu ispatladığını, davacının emtia hasarının belirlenmesi için aldığı ekspertiz raporunun ne zaman ve kimin tarafından yetkilendirilen survey tarafından yapıldığına dair herhangi bir belge olmadığını, emtianın taşındığı kapların/kasaların kırılacak kadar bir kuvvete maruz kalan kasa içindeki emtianın da hasarlanmasının kuvvetle muhtemel olduğunu,

davalının kasalar içindeki (kırık bile olsa) emtianın kontrolünü sağlama imkanına sahip olmadığını, konşimentoda Clean On Board ibaresinin bulunmadığını, bu sebeple davacının öncelikle emtianın tam ve sağlam olarak davalıya ait gemiye yüklendiğini ve davalının neden olduğu bir kusur sebebiyle zararın meydana geldiğini ispatlamasının gerektiğini, davacının bu dava ile ilgili olarak talep etmiş olduğu tutara dair delil niteliğinde bir belge sunmadığını, istenilen miktara ilişkin zarar kalemlerinin açıklanmasının gerektiğini, davacının talep etmiş olduğu tazminat bedelinin fahiş olup gerçeği yansıtmadığını,

talep etmiş olduğu faiz tutarının da fahiş ve yasaya aykırı olduğunu, konşimentoda malların değerine ilişkin bir kayıt yer almadığını ve taşıyanın sorumluluğunun TTK'nın 1114.maddesi uyarınca sınırlı olduğunu savunmuştur.

Mahkemece, Dairemiz bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmayıp deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklanmış olması ve davalı vekilinin kendi adına yargılama boyunca yapılan tüm işlem ve itirazlara icazet verdiğini beyan etmesi nedeniyle dosyada usule uygun bir yetki itirazının bulunduğu kabul edilerek, konişmentoda yer alan yetki şartına göre uyuşmazlığın yetkili kılınan Çin Halk Cumhuriyeti Guangzau Deniz Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğinden, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, davalının gerçekleştirdiği taşıma sırasında yükte meydana gelen hasar nedeniyle davacı sigortacının sigortalısına yaptığı ödemenin rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece, Dairemiz bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de, bozma ilamında da belirtildiği üzere, davalı Cosco-Tianjin Cosco Shipping Co.'ya izafeten davalı... Vapur Acenteliği A.Ş tarafından usulüne göre bir yetki itirazı bulunmadığı, davalı donatanın Türkiye genel acentesi ve temsilcisi olan Cosco Denizcilik A.Ş'nin ise taşıma aktinde acente sıfatıyla hareket etmediği, bu suretle müvekkili adına açılan işbu davada davayı takip yetkisine ve buna bağlı olarak müvekkili adına davaya cevap verme yetkisi bulunmadığı halde, Cosco Denizcilik A.Ş. tarafından yapılan yetki itirazına bağlı olarak yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmamış ve hükmün davacı yararına bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.