Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2020/6960 K.2021/6924

Taraflar arasında görülen davada Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 13.03.2020 tarih ve 2019/312 E. - 2020/177 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davacının keşidecisi olduğu Kocaeli 6. İcra Müdürlüğü'nün 2010/3680 Esas sayılı takip dosyasına konu çekin bedelsiz olup, hatır çeki olarak verildiğini ve çekin zamanaşımına uğradığını ileri sürerek davacının borçlu olmadığının tespiti ile % 20 oranında kötüniyetli takip tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, davanın reddini istemiştir.

Davalı ...İnşaat ve Dekorasyon Tic. Ltd. Şti., davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre; süresinde ibraz edilmeyen ve zamanaşımına uğramış olan çekler yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunmaması halinde keşideci ile hamil arasındaki ilişkinin 6102 sayılı TTK’nın 732. maddesi çerçevesinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi ve uyuşmazlığın buna göre çözümlenmesi gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümleri gözetildiğinde ispat külfetinin keşidecide olup, keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlü olduğu, davacı tarafın dava konusu çekin hatır çeki olarak davalı ...

İnş ve Dekorasyon Tic. Ltd. Şti.' ye verildiğini yazılı belge ile ispatlamak zorunda olduğu, bu yönde davacı tarafa süre verildiği ancak davacının dava konusu çekin, davalı ... İnş. ve Dekorasyon Tic. Ltd. Şti. tarafından diğer davalı ...' e hatır çeki olarak verildiğine dair yazılı belge sunulduğu ancak davacının dava konusu çekin davacı tarafça davalı ... İnş ve Dekorasyon Tic. Ltd.

Şti.' ye hatır çeki olarak verildiğine dair yazılı bir belge sunulmadığı, sunulan yazılı belgenin davaya herhangi bir katkısı bulunmamakta olup, davacı lehine delil olarak kabul edilmediği, davalı ... İnş. ve Dekorasyon Tic. Ltd.

Şti.' nin ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yoluna gidildiği ancak bu şirketin tasfiye memurunun belirtilen ticari defterlerin bulunmadığını belirttiği, davacı tarafça dava konusu çekin hatır çeki olarak verildiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, davacı vekili her ne kadar temyiz dilekçesi ekinde sunduğu belgeyi, yargılama aşamasında da sunduğunu beyan etmiş ise de daha önce sunmuş olduğu 12.11.2019 tarihli dilekçe içeriğinde sunduğu belgenin iki adet değil, bir adet olduğunun belirtilmiş olmasına ve bu eklenen belgenin de bu dilekçe ekinde bulunmasına ve temyiz aşamasında yeni delil ileri sürülemeyecek olmasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

KARŞI OY

Dava, zamanaşımına uğraması nedeniyle çek niteliğini kaybeden belgeye dayalı olarak yapılan ilamsız icra takibine, belgeyi düzenleyenin (keşidecinin) süresinde itiraz etmemesi ve kesinleşmesi sonucu açılan menfi tesbit davasıdır.

Kocaeli 6. İcra Müdürlüğünün 2010/3680 esas sayılı dosyasında keşidecisi davacı, cirantası ... İnş. Dekarasyon Tic. Ltd. Şti., lehdarı ... olan, 17.09.2008 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli hamiline düzenlenen çek’e (belge) istinaden 01.11.2010 tarihinde lehdar tarafından, keşideci ve ciranta aleyhinde ilamsız icra takibi yapılmış, takibin itiraz edilmeksizin kesinleşmesi üzerine keşideci tarafından 22.01.2014 tarihinde eldeki menfi tesbit davası açılmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda 2014/1016 esas, 2015/281 karar sayı ve 03.04.2015 tarihli karar ile ispat külfetinin davalı lehdarda olduğu, davalının yasal delillerle sebebsiz zenginleşmediğini ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı tarafca temyizi üzerine, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 26.10.2017 gün ve 2016/12781 esas, 2017/7362 karar sayılı kararı ile ispat külfetinin keşideci – davacıda olduğu gerekçesiyle yerel mahkeme kararı bozulmuş, davacı vekilinin karar düzeltme istemi Dairenin 15.05.2019 tarihli kararı ile red edilmiştir.

Yerel mahkemece, bozma ilamına uyulmuş, yargılama sonucunda, davacının iddiasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin vaki temyiz istemi çoğunluk görüşü doğrultusunda red edilerek karar onanmıştır.

Sayın çoğunluğun onama gerekçesine katılamıyorum.

İcra takibine konu edilen belgenin (zamanaşımına uğramış çek) yazılı delil başlangıçı niteliğinde olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Nitekim belge lehdarı tarafından ilamsız icra takibi yapılmış olup, düzenleyenin (keşideci) süresinde icra takibine itiraz etmemesi nedeniyle takip kesinleşmiş ve eldeki menfi tesbit davası açılmıştır.

Davanın yasal dayanağı 6102 sayılı TTK 732 maddesinde düzenlenen sebebsiz zenginleşme davası olup, maddenin 4. fıkrası hükmüne göre ispat yükü sebebsiz zenginleşmediğini iddia eden tarafa aittir.

Dairenin (11. H.D. ve 19 H.D.) uygulamalarında da, zamanaşımına uğrayan çek’in, çek niteliği taşımaması nedeniyle delil olarak tek başına yeterli olmadığı, yazılı delil başlangıçı niteliğinde bulunduğu, temel ilişkinin her türlü delil ile ispat edilebileceği, ispat külfetinin de sebebsiz zenginleşmediğini iddia eden hamile ait olduğu kabul edilmektedir.

Yerel Mahkemece de 03.04.2015 tarihli kararla, ispat külfeti kendisinde olan davalı hamilin, sebebsiz zenginleşmediğini ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, vaki temyiz üzerine Dairenin 26.10.2017 günlü kararı ile ispat külfetinin davacı keşideci de olduğu gerekçesiyle karar bozulmuş, yerel mahkemece de bozma ilamına uyulmuştur.

Artık bozma ilamına uyulmakla davalı lehine usuli kazanılmış hak doğmuş olup, davacı keşidecinin iddiasını isbatlaması gerekmektedir.

Bozma’dan sonra davacı vekilince 12.11.2019 tarihli dilekçe ekinde sunulan ve davalı şirket tarafından düzenlenen 18.08.2008 tarihli belge ile takibe dayanak belgenin, davalı şirket tarafından davalı hamile hatır çeki olarak verildiği bildirilmiş olup, 26.06.2020 tarihli temyiz dilekçesine eklenen ve yine davalı şirket tarafından düzenlenen belge ile de takibe konu belgenin davacı tarafından davalı şirkete hatır çeki olarak verildiği beyan edilmiştir.

Bozmadan önce davacı vekilince, 18.02.2014 tarihli tanık listesinde isimleri bildirilen davacı tanıkları Sinan Ecevit ve Gülbin Ecevit mahkemece dinlenmemiştir.

Takip dayanağı belgenin yazılı delil başlangıcı niteliğinde bulunması nedeniyle iddianın tanık dahil her türlü delil ile isbatlanması mümkündür.

Sayın çoğunluk tarafından dikkate alınmayan 26.06.2020 tarihli belgenin de, borcu söndüren niteliği dikkate alındığında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Şu halde, dinlenmeyen davacı tanıkları dinlenmek, davacı vekilinin 12.11.2019 tarihli dilekçe ile 26.02.2020 tarihli temyiz dilekçesi ekinde sunulan belgeler değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmek üzere yerel mahkeme kararının bozulması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.