Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2020/7241 K.2021/7112

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 06.03.2020 tarih ve 2017/1377 E. - 2020/231 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; davalının müvekkili şirketten kendi isteği ile ayrıldığını, taraflar arasında akdedilen hizmet akdinin eki niteliğinde olan sır saklama ve rekabet yasağı sözleşmesi gereğince davalının aynı iş kolunda çalışmamayı taahhüt ettiğini ancak taahhüdüne aykırı olarak rakip firmada çalışmaya başladığını, sözleşmede yer alan cezai şartın ihtarnameyle davalıdan talep edildiğini, ödenmemesi üzerine icra takibi yapıldığını, takibe haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; müvekkiline imzalatılan rekabet yasağı sözleşmesinin geçersiz olduğunu, davalının çalıştığı firmanın faaliyet alanının davacı şirketin faaliyet alanından farklı olduğunu, sözleşmenin iş verence davalıya zorla imzalattırıldığını, davalının sürekli uzak mesafelere göreve gönderilmesi sebebiyle işten ayrılmak zorunda bırakıldığını, rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olduğunun kabulü halinde düzenlenen cezai şartın fahiş olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında imzalanan rekabet yasağı sözleşmesinin süre, yer ve konu bakımından sınırlamaları ihtiva ettiği, sözleşmede sayılan İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa, Adana, Trabzon, Samsun illeri her ne kadar nüfusun en yoğun olduğu iller ise de duvar kağıdı gibi bir ürünün kullanım alanının bu illerle sınırlı olmaması ve geriye oldukça geniş bir coğrafyanın kalması,

ayrıca duvar kağıdı ve/veya dekorasyon ürünleri sektörü dışında kalan onlarca sektör için satış uzmanı olan davalıya sayılan iller dahil tüm Türkiye'de çalışma imkanı tanınması nedeniyle yer açısından sınırlamanın hakkaniyete aykırı olmadığı ve sözleşmenin süre ile sınırlandırıldığı (1 yıl süre ile) da dikkate alındığında rekabet yasağı kaydının geçerli olduğu,

davalının davacı şirkette bölge satış yöneticisi olarak görev yaptığı, somut olaya uygulanması gereken mülga 818 sayılı BK 348 vd. maddeleri uyarınca davalının ifa ettiği görev gereği davacı şirketin müşterilerini tanıyacak, pazarlama ve müşteri ilişkilerine vakıf olacak bir pozisyonda çalıştığı ve davacı şirket ile davalının işe başlamış olduğu dava dışı Niş Duvar Kağıdı ve Dekorasyon Malzemeleri Tic. ve San.

Ltd. şirketinin aynı iş kolunda faaliyette bulunması kanunun aradığı anlamda bir tehlikenin ve zararın varlığı için yeterli olup davalının, rekabet yasağı sözleşmesini ihlal ettiği, davalının işten ayrılmadan önceki son brüt ücreti dikkate alınarak davacının davalıdan 27.600,00 TL cezai şart tale edebileceği,

bununla birlikte 818. sayılı Borçlar Kanunu’nun 161. maddesi uyarınca hakim fahiş gördüğü cezaları tenkis ile mükelleftir hükmü uyarınca davalının sosyal ve ekonomik durumu dikkate alındığında belirlenen cezai şartın fahiş olduğunun değerlendirildiği ve % 25 oranında indirim uygulandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile takibin 20.700,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, alacağın likit olmadığı yargılamayla belirlendiği gerekçesiyle icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davalı vekili tarafından temyiz kanun yoluna başvurulmuştur. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

KARŞI OY

Dava, işçinin rekabet etme yasağına aykırılığa dayalı cezai şart istemine ilişkindir. Ceza koşulunun kendisi başlı başına bir borcun konusu değildir. Ceza koşulu, daima ifası gereken bir asıl borcun varlığını arar. Zira ceza koşulu, borçlunun borca uygun davranmasını temin eden bir tür güvencedir. Yine ceza koşulu asıl borca bağlı (fer'i) nitelikte bir borç doğurur.

Ceza koşulu TBK. m. 179'da düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre, ceza koşulunun türleri, seçimlik, ifaya eklenen ceza ve ifa yerine cezadan (Dönme cezası) ibarettir. Bu genel düzenlemenin yanında TBK. m. 444/2'deki dönme cezası özel olarak düzenlenmiştir. Bu TBK. 444/2 maddesi aynı Yasa'nın TBK. m. 179 maddesine bir aykırılık oluşturur. Sözleşme cezası burada da madde TBK. m. 179 olduğu gibi, kural olarak ödenmesi ile akitten cayma hakkını verir.

Ne var ki madde TBK. m. 179'un aksine, TBK. m. 444/2 gereğince ifayı ya da sözleşme cezasını talep etmek isteyip istemediğini alacaklı seçemez. Aksine işçi sözleşme cezasını ödeme ile rekabet yasağından kendisini kurtarabilir (Becker, Herman, İsviçre Borçlar Kanunu Şerhi, Yargıtay Yayınları, sayfa 577). İşveren ancak, işçinin kusurunu ve uğradığı zararı kanıtlayarak TBK. m. 444 uyarınca zararının tazminini isteyebilir.

Türk Hukukunda işçinin rekabet etmeme borcuna karşılık, işverenin karşı edim yükümlülüğü üstlenmesi geçerlilik şartı olarak düzenlenmemiştir. Bununla birlikte TBK. m. 445/2'de hakimin, rekabet yasağının kapsamı ve süresini karşı edim dikkate alarak sınırlayabileceği belirtilmiştir. Bu durum karşısında somut olayda davacı işverenin üstlendiği bir karşı edimin bulunmadığı, Türk Anayasasının çalışma özgürlüğünü güvence altına alındığı, işçinin konumu ve hakkaniyet kümülatif olarak gözönüne alındığında, davalı işçinin yeni işte göreve başladığı tarihte rekabet yasağının süre olarak sonra erdiğinin kabulü gerek.

Tüm bu nedenlerle davacının cezai şartı isteyemeyeceği ve davanın reddine karar verilmesi görüşünde olduğumdan davanın kısmen kabulüne ilişkin kararı onayan çoğunluk düşüncesine katılamıyorum.