Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/3058 K.2022/7970

Taraflar arasında görülen davada Malatya 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 25.12.2018 tarih ve 2016/1105 E. - 2018/722 K. sayılı kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin kısmen kabulüne dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nce verilen 09.11.2020 tarih ve 2019/1509 E. - 2020/1464 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili ile davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, taraflar arasında 21.02.2016 tarihinde şahitler huzurunda hisse devrine ilişkin bir protokol akdedildiğini, müvekkili ...'un diğer hissederlar ile birlikte, Kapusuz Kardeşler İnşaat Tur. Teks. San.

A.Ş.’deki mevcut hisselerini davalı ...’a devredeceklerini, müvekkilinin 21.02.2016 ve 07.02.2016 tarihli protokoller uyarınca ifa ile mükellef bulunduğu edimleri eksiksiz bir şekilde ifa ettiğini, davalının ifadan imtina ettiğini, müvekkilinin davalının edimini ifadan kaçınması ve bahaneler uydurması üzerine zaman ve hak kaybını engellemek amacı ile ihtarname keşide ettiğini, buna rağmen olumlu netice elde edemediğini, dilekçede belirtilen taşınmaz ve araçların müvekkile devir ve tescilinin ve tarafların protokolün herhangi bir maddesine uyulmaması halinde 500.000.- TL ceza-i şart ödeneceğinin taahhüt edildiğini,

bu nedenlerle davalının öngörülen 500.000.- TL ceza-i şartı ödemesine hükmedilmesine, protokol uyarınca müvekkil lehine devir ve tescili gereken menkul ve gayrimenkullerin devir ve tescil işlemlerinin yapılmasına, aksi halde bedellerinin tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince tüm dosya kapsamına göre, sözleşmenin 3-1, 3-2, 3-3, 3-4, 3-6,3-7, 3-11, 3-12, 3-13, 5-1 ve 5-2. maddesinde belirtilen taşınmazların tapu devrinin yargılama devam ederken davalı ... tarafından, yine sözleşmenin 5-3. maddesinde belirtilen ... ve ...plakalı araçların ruhsat devrinin yargılama devam ederken Kapusuz Kardeşler İnş. Turizm Teks. San. Tic.

A.Ş. tarafından sözleşmeye uygun bir şekilde yapıldığı, yazılı mallar yönünden davanın konusuz kaldığı, davacının protokoller kapsamında tüm edimlerini yerine getirdiği, anılan protokollerin şekil şartlarına uymaması nedeniyle geçersiz olduğu, bu durumda cezai şart hükmünün de geçersiz olduğu, protokole konu ifa edilemeyen 3-8, 3-9 ve 3-10 nolu maddelerinde belirtilen.

Malatya İli, Battalgazi İlçesi, Hanımın Çiftliği Mahallesi 1601 parselin, 1562 parselin ve 1530 nolu parsellerin 87.177,00 TL bedel ile kamulaştırıldığı, bu durumda aynı zamanda davalı için ifa imkansızlığı olduğu ve davacının yalnızca bedel talep edebileceği, davalının temsilcisi olduğu şirketin işbu davada davalı sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle, sözleşmenin 3-1, 3-2, 3-3, 3-4, 3-6, 3-7, 3-11, 3-12, 3-13, 5-1 ve 5-2. maddesinde belirtilen taşınmazlar ile ... ve ...plakalı araçların ruhsat devri yönünden karar verilmesine yer olmadığına, sözleşmenin 3-8, 3-9 ve 3-10 nolu maddelerinde belirtilen.

Malatya İli, Battalgazi İlçesi, Hanımın Çiftliği Mahallesi ... parselin, ... parselin ve 1530 nolu parselin bedeli olarak 87.177,00 TL’nin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, bu parseller yönünden davacının asli talebi olan tapu iptal ve tescil talebi ile cezai şart talebinin reddine, davada sıfatı bulunmayan şirket bakımından karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Kararı, taraf vekilleri istinaf etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince tüm dosya kapsamına göre, adi yazılı şekilde yapılan taşınmaz ve araç devrini içeren sözleşmeler resmi şekil şartı yerine getirilmediğinden başta geçersiz ise de yargılama aşamasında sözleşmeye konu taşınmaz ve araçların davacıya devri yapılmakla, geçersiz olan sözleşme tapu ve araçların devri ile geçerli hale geldiği, ancak protokoldeki cezai şartın ifaya ekli ceza koşulu olmadığından ifa talebinde bulunan davacı tarafından istenemeyeceği, protokolün 3-8,3-9,3-10 maddelerinde yer alan taşınmazların yargılama aşamasında kamulaştırıldığı,

dosyada yapılan keşifte taşınmazların toplam değerinin 205.800.- TL olarak belirlendiği, alınan rapordaki bedelin emsal kıyaslaması yapılarak oluşturulduğu ve rapora davalının itiraz etmediği, bu durumda 205.800,00 TL üzerinden hüküm kurulması gerektiği, bu bağlamda protokol konusu taşınmaz ve araçların toplam değeri olan 3.438.954,28 TL üzerinden davacı tarafça harç yatırılmış olduğundan,

reddedilen cezai şart miktarının (500.000.- TL) düşülmesi ile 2.938,954,28 TL üzerinden davacı lehine vekalet ücreti verilmesi gerekirken 9.726,16 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile, sözleşmenin 3-1, 3-2, 3-3, 3-4, 3-6,3-7, 3-11, 3-12, 3-13, 5-1 ve 5-2. maddesinde belirtilen taşınmazların tapu devirleri yargılama devam ederken davalı ... tarafından ve sözleşmenin 5-3. maddesinde belirtilen ... ve ...plakalı araçların ruhsat devri yargılama devam ederken Kapusuz Kardeşler İnş.

Turizm Teks. San. Tic. A.Ş tarafından sözleşmeye uygun bir şekilde yapıldığından bunlar yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, sözleşmenin 3-8, 3-9 ve 3-10 nolu maddelerinde belirtilen.

Malatya İli, Battalgazi İlçesi, Hanımın Çiftliği Mahallesi ... parselin, ... parselin ve 1530 nolu parselin bedeli olarak 205.800,00 TL’nin dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...’dan alınarak davacıya verilmesine, bu parseller yönünden davacının asli talebi olan tapu iptal ve tescil talebinin reddine, dava dilekçesinde davalı ... Kardeşler İnş. Turizm Teks. San. Tic.

A.Ş. adına ... olarak gösterilmişse de, yargılama sırasında davacı tarafından ...’un davalı olarak gösterildiği belirtildiği, Kapusuz Kardeşler İnş. Turizm Teks. San. Tic. A.Ş.’nin davalı sıfatı bulunmadığından Kapusuz Kardeşler İnş. Turizm Teks. San. Tic. A.Ş. hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının cezai şart talebinin reddine karar verilmiştir.

Kararı, taraf vekilleri temyiz etmiştir.

1- İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin 3. ve 4. bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Dava, taraflar arasında yapılan sözleşmede yer alan edimlerin ifası, eğer sözleşmedeki edimlerin ifası mümkün değil ise sözleşmede yer alan edimlerin bedelinin tazmini ve sözleşmeye aykırılık nedeniyle sözleşmede belirtilen cezai şartın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davaya konu taleplerin bedel tespiti yaptırılmış olup dava değeri, 3.438.954,28 TL olarak belirlenmiş, 06.02.2018 tarihli celsede, davacı vekiline önceden harcını ödediği 1.000.000,00 TL düşülerek, 2.438.954.28 TL üzerinden eksik harcı ikmal etmesi için yeniden süre verilmesine karar verilmiştir.

Ancak davacı vekilince, 25.000,00 TL ve 42.000,00 TL’lik ödemenin sayman mutemet alındısı ile yapıldığı, sonrasında 42.000,00 TL’lik ödeme evrakının iptal edildiği, dava değerinin tamamının 2.438.954,28 TL olduğu kabulü ile harcın tamamlandığı tespit edilmiş olup; mahkemece eksik kalan 1.000.000,00 TL’lik dava değeri için davacı vekiline 6100 sayılı HMK’nın 120/2 maddesi uyarınca harcın ikmali için süre verilmesi ve varılacak sonuca göre yargılamaya devam edilmesi gerekirken eksik dava açılış harcı ile davaya devam olunması doğru olmadığından kararın re’sen bozulması gerekmiştir.

3- 6098 sayılı TBK’nın 137/1 hükmüne göre, borcun ifası borçlunun sorumlu tutulamayacağı sebeplerle kısmen imkânsızlaşırsa borçlu, borcunun sadece imkânsızlaşan kısmından kurtulur. Dosya kapsamında devir borcunun ifa edilmediği tespit olunan, sözleşmenin 3-8, 3-9 ve 3-10 nolu maddelerinde belirtilen. Malatya İli, ...

İlçesi, Hanımın Çiftliği Mahallesi... ve ... numaralı parsellerin, Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 2017/319 esas numaralı dosyası kapsamında kamulaştırıldığı tespit edilmiş ve bahse konu borçlar bakımından kısmi ifa imkansızlığı oluşmuştur.

Ancak davalı borçlunun sorumlu olduğu miktar olarak, Bölge Adliye Mahkemesince anılan taşınmazların rayiç bedeline hükmedilmiş ise de, ilk derece mahkemesi kararında geçen kesinleşmiş Malatya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 2017/319 esas numaralı dosyası kapsamında kamulaştırma bedellerinin 87.177,00 TL olduğu belirlemesi üzerinden hüküm kurulmuş olup, anılan dosya mahalline iade edilmiştir.

Bu durumda bölge adliye mahkemesince, ifa imkansızlığını doğuran olayın yetkili ve görevli bir mahkeme tarafından alınmış kamulaştırma karar ve bedeline dayandığı gözetilerek, gerekiyorsa anılan dosyanın tekrar dosya arasına derci ile kamulaştırma bedelinin tespiti ve bu bedel üzerinden davacının talepte bulunabileceği kabulü ile hüküm kurulması gerekirken rayiç değer üzerinden karar verilmesi doğru olmamış kararın anılan nedenle bozulması gerekmiştir.

4- Bozma sebep ve şekline göre, davalı vekilinin yargılama giderlerine ilişkin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.