Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/3240 K.2022/7221

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 30.03.2017 tarih ve 2015/866 E- 2017/286 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nce verilen 11.02.2021 tarih ve 2018/1176 E- 2021/280 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin kuruluş tarihi olan 1996 yılından itibaren münhasıran Küçükçekmece-Başakşehir-Esenyurt-Kayaşehir-Gümüşpala Firuzköy Bölge temsilciliğini yaptığını, taraflar arasında en son 01.10.2013 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalandığını, bölgede çalışmaya başlayan müvekkil Şirketin kriz ve sonrasında başarı ile Tadım’a bölgede bir müşteri portföyü kazandırdığını, başarılı çalışmaların ardından bölgede müvekkili şirkete yönelik yıldırma politikaları ile çeşitli sorunlar yaşanmaya başlandığını,

davalıya borcu bulunmamasına rağmen kredi kullanılması nedeniyle mal tedariğinin kesildiğinin ve müvekkili şirket ile olan sözleşmenin herhangi bir tazminat ödenmeden feshedildiğini, davalının sözleşmeye aykırı tutumları nedeniyle itibar kaybı yaşadığını ileri sürerek HMK 107. madde çerçevesinde belirsiz alacak davalarının kabulü ile fazlaya ilişkin haklı saklı kalmak kaydı ile şimdilik davalıdan dava tarihi itibarı ile oluşan 2.000,00 TL sözleşmesel zarar, 2.000.- TL kâr kaybı,

2000 portföy tazminatı ve 50.000,00 TL manevi tazminat alacağının dava tarihinden itibaren uygulanan reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, taraflar arasındaki ticari ilişkinin müvekkili şirket tarafından fesh edilmediğini, talep edilen tüm zarar kalemlerinin hukuksal dayanağı bulunmadığını, müvekkili şirketin bayilik sözleşmesinde yer alan edimlerini yerine getirdiğini, manevi tazminat talebinin haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, davacı şirket yetkilisi tarafından davalı tarafa "Tadım bayiliğine 17.10.2014 tarihinden itibaren son verildiği" ne ilişkin muvaffakatname verildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince Mahkemenin kararının dayanağı olan "Muvafakatname" başlıklı belge incelendiğinde. "Sayın yetkili ... Yılında Sefaköy-K.Çekmece bölgesinde başlamış olduğum Tadım bayiliğine 17.10.12014 tarihinden itibaren son vermiş bulunmaktayız. Konuyla ilgili olarak belirtilen süreçte gerekli işlemlerin yapılmasını rica ederiz.

Devir işlemleri esnasında her türlü konuda yardımcı olacağımızı beyan ederiz.." şeklinde olup yazının altında davacı şirkete atfen imza ve kaşe olduğunun görüldüğü, ilgili belgedeki imzanın, davacı şirket yetkilisi tarafından kabul edildiği, davacı yanın, sözleşmenin davalı yanca fesh edildiğine ve baskı altında imzalandığına ilişkin herhangi bir delil sunmadığı, bu durumda muvafakatname başlıklı belgenin davacıyı bağlayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmesi gerekmiştir.

2-Dava, sözleşmenin, sözleşmenin feshi nedeniyle doğan zarar, kâr kaybından doğan zarar ile denkleştirme (portföy) tazminatı istemlerine dair belirsiz alacak davasıdır.

İlk Derece Mahkemesince, “Muvafakatname” başlıklı belgeye istinaden bayilik ilişkisine 17.10.2014 tarihinden itibaren son verildiği ve davalı şirket yetkilisinin de bu belgeye muvafakat ettiği gerekçesiyle her hangi bir alacak talebinde bulunamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin istinaf talebi de Bölge Adliye Mahkemesi tarafından aynı gerekçeyle esastan reddedilmiştir.

Mahkemece, davacının sözleşmenin feshi nedeniyle uğranılan zarar ile kâr payı zararı talebi hakkında davanın reddine karar verilmesi isabetli ise de denkleştirme tazminatı talebinin aynı gerekçeyle reddi doğru olmamıştır.

6102 sayılı TTK'nın 122. maddesi uyarınca, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra acentelerin, Kanun’da yazılı şartların varlığı halinde müvekkillerinden uygun bir miktarda “denkleştirme” istemine bulunmaları mümkündür.

Her şeyden önce, TTK’nın 122/5. maddesi uyarınca talep olunabilecek denkleştirme tazminatı istemi, distribütörlük, franchisingi, bayilik vs. tekel veya tek satıcılık hakkı veren diğer sözleşme ilişkilerine de uygulanabileceği konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır.

Bununla birlikte acentenin tek taraflı olarak sözleşmeyi feshetmesi veya acentenin kusuru nedeniyle sözleşmenin haklı sebeple müvekkil tarafından feshi halinde acente denkleştirme isteminde bulunma hakkını kaybedecektir.

Somut olayda, fesih beyanında “muvafakatname” başlığının kullanılmış olmasından, keza taraflar arasındaki yazışmalardan ve fesih tarihi olarak kabul edilen tarihten çok kısa süre sonra da ticari ilişkinin devam etmiş olmasından, davalı şirketin Sefaköy-Küçükçekmece Bölge Bayisi olan davacının sözleşmeyi tek taraflı ve haksız olarak feshetmediği, bilakis davalının isteği üzerine ve onun rızası/muvafakati ile feshettiği anlaşılmaktadır.

Denkleştirme istemi esasen, acente/bayii vs. tarafından uzun yıllar müvekkili belirli bir bölgede ve belirli işlerde temsil ederek ona yeni müşteriler kazandırması ve sözleşme ilişkisi sona erdikten sonra da bu müşteriler sayesinde müvekkilin başka bayiler aracılığıyla işlerini kolaylıkla sürdürebilecek olması nedeniyle elde ettiği menfaatin karşılığıdır.

Kanunda denkleştirmenin hangi hallerde talep edilemeyeceği istisnai olarak sayılmış olup, Türk hukukunda geçerli olan “istisnaların dar yorumlanması” ilkesinin, tüm istisnalar gibi bu hususta da dar yorumlanması gerekmektedir. Somut olayda davacının sözleşmeyi davalının muvafakatiyle sona erdirmiş olması nedeniyle, TTK 122/1. Maddesindeki şartların varlığı halinde davalıdan hakkaniyete uygun bir denkleştirme talebinde bulunabileceğinin kabulü gerekirken Mahkemece hatalı gerekçeyle davanın reddi doğru olmamış, hükmün bu nedenle mümeyyiz davacı taraf yararına bozulması gerekmiştir.

MUHALEFET ŞERHİ

Dava acentelik sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat kâr kaybı ve portföy tazminatı istemlerine ilişkindir.

Davacı, sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedildiğini, özellikle "muvafakatname," başlıklı belgenin baskı altında imzalatıldığını iddia etmiş lakin bu iddialarına ilişkin dosyaya kesin ya da takdiri deliller sunmamıştır. Bu durumda davalının TTK 121/4. maddesi gereğince haklı bir sebep olmadan sözleşmeyi feshettiği ya da TTK 122/3 maddesi gereğince müvekkilinin, feshi haklı gösterecek bir eyleminin bulunduğu hususu davacı tarafça ispatlanamamış olmasına göre istinaf isteminin esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına hükmetmek gerekirken aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.