Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/3793 K.2022/6208

Taraflar arasında görülen davada Antalya 9. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 20.10.2020 tarih ve 2018/128 E. - 2020/254 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılar ..., ... ve S.S.21 Nolu Özel Halk Otobüsleri Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi vekili tarafından duruşmalı, ... vekili tarafından ise de duruşmasız olarak istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla,

dava konusu meblağ 40.415.-TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Kanun'un geçici 3/2. maddesi delaletiyle uygulanması gereken HUMK 3156 sayılı Kanunla değişik 438. maddesi gereğince duruşma isteğinin reddiyle incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin 14+1 kapasiteli minibüsü ile taşımacılık yapmakta iken Antalya Büyükşehir Belediyesinin kararlarına istinaden 18+1 kapasiteli otobüs aldığını, idare mahkemesi kararı ile minibüsleri, otobüslere çeviren kararın iptal edildiğini, Minibüsçüler Odası ile Otobüsçüler Kooperatifi arasında düzenlenen protokole göre minibüslerde kapasite arttırımı yapılması nedeniyle özel halk otobüsçülerinin gördüğü zarar için 72 adet otobüsün özel halk otobüsü sahiplerine verileceğini, daha sonra da bu edimin her bir minibüsçünün 38.100 TL ödemesi şeklinde değiştirildiğini, ancak,

minibüslerin kapasitesini arttırıp otobüse çevirenin Belediye olduğunu, minibüsçülerin bu karara uymalarının gerektiğini, eğer bir zarar varsa muhatabının minibüs esnafı değil Belediye olduğunu, birer gün arayla çalışma, güzergah değişikliği, sefer sayısının düşmesi gibi nedenlerle asıl olarak müvekkilinin ve diğer eski minibüs esnafının zarara uğradığını, Oda Başkanı davalı ...'in baskısıyla minibüs esnafının büyük çoğunlukla 38.100'er TL'yi ödediğini, bu paranın özel halk otobüsleriyle eşit şartlarda çalışılması karşılığında ödenmesine rağmen bu şartların yerine getirilmediğini,

Oda'nın üyesi olan minibüsçüleri borçlandırma yetkisinin bulunmadığını, sonuç itibariyle yapılan ödemelere rağmen müvekkilinin ve eski minibüs esnafının araçlarının ya 14+1 kapasiteye düşürüldüğünü, ya da iki minibüs birleşerek 28+1 otobüs haline geldiğini, önceki hallerinden daha kötü durumda olduklarını ileri sürerek 38.100 TL'nin ödemeden itibaren faizi ile birlikte adına bono düzenlenen ..., sorumlu kooperatif, Antalya Minibüsçüler Odası başkanı ..., Otobüsçüler Esnaf Odası ... olmak üzere tüm davalılardan tahsilini, Oda ve Kooperatif arasındaki sözleşmelerin geçersizlik sebebiyle feshini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekilleri, zamanaşımı defiinde bulunmuş, esas yönden de davanın reddini istemiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre, dava konusu bononun Antalya Minibüsleri Esnaf Odası ile ... arasında düzenlenen sözleşme uyarınca verildiği, sözleşme uygulanması sonucunda bononun davalıların zarar edeceği varsayımına dayanılarak verildiği, bu nedenle teminat senedi olduğu, davacı yararına usulü kazanılmış hak oluşturacağı, bononun teminat senedi olması durumunda ispat şartının yer değiştirilerek, teminat senetlerinde zararının doğduğunu artık senedi alan alacaklının ispat etmesi gerektiği, senedin dayanağını oluşturan sözleşmelerin İdare Mahkemesince iptal edildiği,

davalı tarafın sözleşmelerin iptal edilmesi sonucunda zarar ettiğini şüpheye yer vermeyecek şekilde ispat edemediği gerekçesiyle davanın kabulüne, 38.100TL'nin ödeme tarihi olan 20/06/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, davacının üyesi olduğu Antalya Minibüsleri Esnaf Odası ile S.S. 21 nolu Özel Halk Otobüsleri Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi arasında düzenlen anlaşma ve protokollerin geçersizliği nedeniyle feshi, geçersiz sözleşmeler uyarınca ödenen senet bedelinin istirdadı istemine ilişkindir. Mahkemece; dava konusu senedin teminat olarak verildiği, sözleşmelerin uygulanamaması nedeniyle davacının zararının doğduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizin E. 2016/15114, K. 2017/7080 sayılı ve 11.12.2017 tarihli ilamı ile, her bir davalı bakımından zamanaşımı itirazının değerlendirilmesi ve 2007 tarihli UKOME kararının mahkemece iptal edilmesi karşısında, iptal kararına rağmen anılan UKOME kararının fiilen uygulamasının devam edip etmediğinin araştırılması gerektiği belirtilerek mahkemece izlenecek yol da açıklanarak mahkemenin ilk kararı bozulmuştur.

Ancak mahkemece bozma ilamına uyulmasına rağmen bozma gereği yerine getirilmeksizin karar verilmiştir. Buna göre, Dairemiz kararında belirtilen hususlarda gerekli araştırmalar yapılarak karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde eksik incelemeye dayanılarak karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle taraflar yararına bozulması gerekmiştir.