Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/5595 K.2023/47

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılardan Yılmaz İnş. Petrol Ür. Tekstil San. Tic. Ltd. Şti.'nin cari hesap usulü çalıştıklarını, davalıdan 4 ton mazot alımı yapıldığını, bu alıma istinaden müvekkilinin teminat olarak keşide tarihi bulunmayan 550.000,00 TL bedelli tacir çekini keşide ederek davalı Yılmaz Petrol ... Ltd.

Şti.'ne verdiğini; ancak davalının mazot teslimini gerçekleştirmediğini, dava konusu çekin keşide tarihinin 03.03.2014 olarak yazılıp, çekin arkasına Türkiye İş Bankası ... Şubesinin tahsil içindir cirosunun düşülerek bankaya ciro edildiğini, daha sonra diğer davalı Tekseç İnş. Gıda Pazarlama Turizm ve Tem. Mermer San. Tic. Ltd. Şti.’ne verildiğini, bu davalı tarafından İş Bankası ... şubesine 07.03.2014 tarihinde ibraz edildiğini, davalı Yılmaz Petrol Ltd.

Şti. mal teslim ve yükümlülüğünü ifa etmediğinden bedelsiz kalan çekin, yine keşide tarihi üzerinde tahrifat yapılarak tedavüle sokulduğunu ve çek vasfını kaybettiğini belirterek müvekkilinin her iki davalı firma yönünden borçlu olmadığının tespiti ile çekin iptal ve istirdadını talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Yılmaz ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında ticari ilişki nedeni ile çekin verilmediğini, müvekkili şirket ile davacının hiçbir zaman karşı karşıya gelmediğini, davacı tarafça keşide edilen çekin, davalıya 7.820.000,00 TL borçlu olan dava dışı ...’un borcuna karşılık verilmiş olduğunu, dava dışı ...'un davacı ile müşterek hareket ederek piyasayı dolandırdığını, çekin teminat çeki olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Tekseç İnş. ... Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çekin, diğer davalı şirket tarafından beyaz ciro ile müvekkiline ciro edildiğini, diğer davalı şirket tarafından bankaya ibraz edilmediğini, müvekkili firmanın dava konusu çeki alacağı nedeniyle diğer davalıdan aldığını, davacıyı tanımadığını, keşideci ile lehtar arasındaki ilişkiden doğan defi ve itirazların müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu çekin soyut borç ikrarı taşıdığı, çekten dolayı borcu bulunmadığını iddia eden tarafın borcun ödendiği veya çekin teminat çeki olduğunu, yine aynı kuvvette yazılı bir belge ile ispat etmesi gerektiği, davacı taraf davaya konu çekin teminat çeki olduğunu iddia etmişse de bu çekin teminat çeki olduğunu yazılı bir delille ispat edemediği, yemin deliline dayanmış olmasına rağmen bu delile dayanmaktan vazgeçtiği gerekçesiyle ispat edilemeyen davanın reddine, davalı tarafça inkar tazminatı talep edilmiş ise de davalı tarafın takibin tedbiren durdurulmuş olması nedeni ile bir zarara uğramadığı gerekçesiyle de davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin keşide tarihi olmayan boş şeklinin yargılama sırasında dosyaya sunulduğunu, bu hususta yine tanık dinletilmesinin istenildiğini; ancak tanık dinletme taleplerinin 20.02.2015 tarihli celse reddedildiğini, dosyaya ibraz edilen dava konusu çekin, keşide tarihi bulunmayan halini gösterir fotokopisinin, yazılı delil başlangıcı teşkil ettiğini, her iki davalının danışıklı davrandığını, ticari defterlerini ibraz etmediklerini, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 222 nci maddesinin beşinci fıkrası gereğince davalıların davacı iddiasını kabul etmiş sayılacaklarını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile çek keşide yerinin boş olarak verildiği ve tahrifat ile doldurulduğu iddiası ise tedavüle çıkarılması sırasında doldurulmasının mümkün olduğu; ancak anlaşmaya aykırı doldurulduğunun yazılı delil ile ispatı gerekeceği, davacının bu yöndeki iddiasını 6100 sayılı Kanun'un 201 inci maddesine göre usulüne uygun yazılı delille ispat edemediği, yemin kesin deliline de dayanmadığı,

davalı Yılmaz...Ltd.Şti. vekilinin ekli cevap dilekçesinde, davacının iddiasını tevilli kabul eder mahiyette yeni bir hukuki ilişkiyi ileri sürerek keşideci ile hukuki ilişkisi bulunmadığını, çekin kendisine dava dışı ... ile olan hukuki ilişki sebebiyle ... tarafından verildiğini iddia etmekle, ispat yükünü üzerine aldığı; ancak Mahkemece ve önceki tarihli Bölge Adliye Mahkemesi kararında, ispat külfetinin yer değiştirdiği yönünün dikkatten kaçırılarak, ispat hususunun davacıda arandığı,

bu hususun yerinde olmamakla birlikte, önceki tarihli İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına dair karar ile davacının sair istinaf nedenleri reddedilerek, yemin delili nedeni ile karar kaldırılmış olduğundan, davalı yararına yeni kararın incelenmesi yönünden usuli kazanılmış hak oluşturduğundan bu hususun bozma nedeni yapılmadığı, yol gösterme neticesinde karar verilmiş olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle. Bölge Adliye Mahkemesi kararında davalı Tekseç İnş. ...Ltd.

Şti.'nin cevap dilekçesinde çekin kendisine dava dışı ... tarafından verildiğini iddia etmekle ispat yükünü üzerine aldığı fakat Mahkemece ispat yükünün yer değiştirdiğinin gözden kaçırılarak bu hususun davacıya yüklendiği, Bölge Adliye Mahkemesince ispat yükünün yer değiştirdiği hususunun gözden kaçırıldığının açıkça kararda belirtildiğini, davalının mevcut delillerle iddiasını ispat edemediğini, davacının defterlerini sunduğunu;

ancak davalıların defterlerini sunmaktan kaçındıklarını, buna göre 6100 sayılı Kanun'un 222 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca davalıların davacı iddiasını kabul etmiş sayılacaklarını, 6100 sayılı Kanun'un 201 inci maddesinde yazılı delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceğinin düzenlendiğini, yargılama sırasında dava konusu çekin keşide tarihinde tahrif olmayan şekli ile ve ticari defterlerle birlikte sunulduğunu ve tanık dinletme talebinde bulunulmasına rağmen taleplerinin reddedildiğini, 28.05.2015 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu çekin teminat çeki olduğunun tespit edildiğini,

davalıların kötü niyetli olduklarını ileri sürerek ve resen dikkate alınacak sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tarafından keşide edilen çekin avans çeki olup olmadığı, davalı Yılmaz İnş. .. Ltd. Şti.'nin cevap dilekçesinde ileri sürdüğü savunmasıyla ispat yükünü üzerine alıp almadığı noktasındadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun’un (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,