Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/6185 K.2023/1552

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 14.03.2023 günü hazır bulunan davacılar vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında Devir ve Pay Alım Satım Sözleşmesi imzalandığını, 15.05.2015 tarihli davalı tarafından davacılar (satıcılar) adına ...'e gönderilen yazı ile pay alım satım sözleşmesi kapsamında hisselerini satın aldıkları şirkete ait olan ve sözlşemenin ekinde Çorlu 3 mağazası olarak adı geçen mağazanın iskanının olmaması nedeni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınamadığı için kapatıldığı,

bu nedenle sözleşmenin 8.4 maddesinin işletilmesi gerektiği, sözleşmenin anılan maddesindeki formülü uyguladıklarında kendilerine 3.677.708,81 TL ödenmesini talep ettiklerini, Çorlu 3 mağazasının 2014 yılı cirosunun 5.768.955,00 TL ve şirketin 2014 yılı toplam cirosunun 855.464.259,00 TL olduğu, buna göre bu mağazanın 2014 yılı toplam cirosunun şirketin toplam cirosuna olan oranının %0,67 olarak hesaplandığı, anılan tutarın da sözleşmenin 8.4 maddesinde düzenlenen %5 oranın altında kaldığı,

müvekkilinin sözleşmenin 8.4.1 maddesi çerçevesinde davalı tarafa bir borcu olmadığını, müvekkillerinin davalı tarafa sözleşmenin 8.4.1 maddesindeki taahhütlerinin teminatı olmak üzere Alternatif Bank A.Ş. tarafından tanzim edilmiş olan 06.07.2015 tarihli 9027TM04172 numaralı teminat mektubunu verdiklerini, davalının sözleşmeyi haksız bir biçimde yorumlamak sureti ile elinde bulundurduğu teminat mektubunu nakte çevirmesi halinde müvekkili açısından telafisi imkansız zararların ortaya çıkabileceğini belirterek,

davalı tarafından müvekkilinden talep edilen tazminatın mesnetsiz olduğu ve müvekkilinin bu yazı ile talep edilen tazminat nedeni ile davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında ... Alışveriş Hizm. Gıda San. ve Tic.

A.Ş.'nin paylarının %85'inin müvekkili şirket tarafından devralınmasına ilişkin sözleşme akdedildiğini, sözleşmeden doğabilecek muhtemel zararların tazminini garanti altına almak için azami 10.000.000,00 TL tutarında ve 10.07.2017 tarihine kadar geçerli olan bir banka teminat mektubu düzenlendiğini ve müvekkiline teslim edildiğini, müvekkili şirket tarafından satıcılar temsilcisine gerçekleştirilen bildirim ile sözleşmenin ekinde listelenen mağazalardan olan Çorlu 3 mağazasının iskanının olmaması nedeni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınamadığını,

mağazanın kapatılacağından bahisle sözleşmenin 8.4. maddesinin işletilmesi gerekliliğinin bildirildiğini, aynı tarihli bildirimle anılan maddede yer alan formül uyarınca hesaplama yapıldığını ve ortaya çıkan rakamın ödenmesi gerekliliğinin bildirildiğini, taraflar arasında yapılan yazışmalar neticesinde yeniden hesaplama yapıldığı ve şirketin kapatılan mağaza nedeni ile 1.838.854,41 TL zarara uğradığını, ilgili tutarın 5 iş günü içerisinde ödenmesinin gerektiğinin, aksi halde teminat mektubunun nakte çevrileceğinin bildirildiğini, müvekkili şirketin sözleşme akit tarihinden itibaren bütün sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirdiğini,

karşı tarafın ise aleyhlerine olan her durumda yükümlülüklerine aykırı davrandıklarını, sözleşme ek 30'da yer alan ve kapatılacağı önceden belirlenen mağazaların 2014 yılı cirolarının şirketin 2014 yılı toplam cirosuna oranlamasının %2,36 olduğunu, herhangi bir nedenle başlığı altında kapatılan diğer mağazaların cirosunun şirketin toplam cirosuna oranının %2,35 ve ruhsat nedeniyle kapatılan Çorlu 3 mağazasının cirosunun şirketin toplam cirosuna oranının %0,674 olduğu dikkate alındığında ve bu değerler toplandığında %5'lik alt limit aşılarak toplamda %5,399'a ulaşıldığını,

dolayısıyla 8.4. maddesinin işletilmesi için gerekli koşulların oluştuğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar ve davalı arasında "...

Alışveriş Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin Paylarının Devir Ve Temlikine İlişkin Pay Alım-Satım Sözleşmesi" akdedildiği, anılan sözleşme ile davacıların değişik oranlardaki hisselerini davalıya devir ettiklerini, anılan sözleşmenin 8.4.1 maddesinde "Kapanış tarihi itibariyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı veya işletme kayıt belgesi olmayan ve ek-9 'da listelenen mağazaların herhangi birinin kapanış tarihinden itibaren 2 (iki) yıl içerisinde (“dönem") yetkili resmi makam tarafından münhasıran işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya işletme kayıt belgesinin olmaması sebebiyle kapatılması halinde" düzenlemesinin yer aldığı,

sözleşmenin 8.4.1. maddesi uyarınca ek 9'da geçen Çorlu 2, Çorlu 3, Yozgat, Şerifali, Kaynarca, GOP 2 mağazalarından herhangi birinin kapanması halinde davacıların tazminat yükümünün doğacağı, uyuşmazlık konusu olan Çorlu 3 mağazasının işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığından resmî makamlarca mühürlendiği, bu durumda anılan sözleşmenin 8.4.1 maddesinde belirtilen formül uygulanarak davacıların ödeme yükümlülüğünün 1.838.854,41 TL olarak hesaplandığı, davacıların davalı tarafa 1.838.854,41 TL borçlu olduğu, davacının davasında haksız olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; sözleşmede "şu kadar ki yukarıda yer alan formül ve satıcıların bu çerçevede belirlenen ödeme yükümlülüğü ancak herhangi bir nedenle kapatılan mağazaların (şüpheye mahal vermemek adına bu hesaplamaya madde 3.1.14 ve madde 2.3.2 uyarınca kapatılan mağazaların yıllık cirosu da dahildir) 2014 yılı toplam cirolarının Şirketin toplam cirosuna oranlanması suretiyle bulunacak olan rakamın %5 ile %10 arasında olması halinde uygulanacaktır" ibaresinin olduğunu, davalı tarafın sözleşmeyi kötü niyetli olarak yorumladığını,

davalı tarafın sözleşmeden sonra kendi isteği ve tasarrufu ile verimsizlik nedeni ile kapatmış olduğu Adana Çarşı, Ankara Ulus, Osmaniye ve Polatlı 1 mağazalarını da zorlama yolu ile 8.4.1. maddesine sokmaya çalıştığını, taraflar arasında imzalanan bu sözleşme gereğince kapatılacağı peşinen kabul edilen zikredilen mağazaların 2014 yılı toplam cirosunun şirketin 2014 yılı toplam cirosuna oranının %2,3 olduğunu, bu orana ruhsatsızlık nedeni ile kapatılan Çorlu 3. Mağazası'nın 2014 yılı cirosu da eklendiğinde toplam rakamın %2,97 olduğunu, bu oranın da sözleşme ile kararlaştırılan %5 şartının altında kaldığını,

bilirkişi incelemelerinin çelişkili olduğunu, yargılamada usul ve kanuna aykırılılar bulunduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını tekrarlayarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasında yapılan anonim şirket pay alım-satım sözleşmesinin 8.4.1 maddesinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

3.Değerlendirme

1.Taraflar arasında 15.05.2015 tarihinde "... Alışveriş Hizmetleri Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin Paylarının Devir ve Temlikine İlişkin Pay Alım-Satım Sözleşmesi" adı altında sözleşme imzalandığı ve uyuşmazlığın bu sözleşme uyarınca bilhassa sözleşmenin 8.4.1 maddesinden kaynaklandığı sabittir. Sözleşmenin 8. maddesi "Tazminat" başlığını, 8.4 maddesi ise "Eksik Mağaza Ruhsatı" başlığını taşımaktadır.

Anılan sözleşmenin 8.4.1 maddesi ise şu şekildedir: "kapanış tarihi itibari ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı veya işletme kayıt belgesi olmayan ve ek 9'da listelenen mağazaların herhangi birinin kapanış tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde yetkili resmi makam tarafından münhasıran işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya işletme kayıt belgesinin olmaması sebebi ile kapatılması halinde satıcılar aşağıdaki formüle göre hesaplanan tutarı alıcıya ödemekle yükümlüdür." şeklinde ilk paragraf belirlenmiş olup taraflar arsında kararlaştırılan formül metne yazılmış ikinci paragraf olarak ise şu şekilde devam edilmiştir.

"Şu kadar ki yukarıda yer alan formül ve satıcıların bu çerçevede belirlenen ödeme yükümlülüğü ancak herhangi bir nedenle kapatılan mağazaların ( şüpheye mahal vermemek adına bu hesaplamaya madde 3.1.14 ve madde 2.3.2 uyarınca kapatılan mağazaların yıllık cirosu da dahildir.) 2014 yılı toplam cirolarının Şirketin toplam cirosuna oranlanması suretiyle bulunacak olan rakamın %5 ile %10 arasında olması halinde uygulanacaktır..."

2.Uyuşmazlığın toplandığı husus kapanan mağazaların hangilerinin bu madde kapsamında değerlendirileceği ve buradan varılacak sonuca göre bu mağazaların 2014 yılı toplam cirolarının şirket toplam cirosuna olan oranın yüzde kaç olduğudur. Bu oran %5 altında kalıyor ise tazminat sorumluluğu doğmayacak şayet üstünde kalıyor ise taraflarca belirlenen formüle göre tazminat hesabı yapılacaktır.

3. Anılan sözleşmenin yorumlanmasına, madde 8.4.1 ikinci fıkrasında geçen "...herhangi bir nedenle kapatılan mağazaların..." ibaresi aynı maddenin ilk paragrafında belirtilen " .. Yetkili makam tarafından münhasıran işyeri açma ve çalışma ruhsatının veya işletme kayıt belgesinin olmaması sebebiyle kapatılması halinde..." şartını işaret etmektedir. Hal böyle olunca, iskanının olmaması nedeni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınamadığı için kapatılan "Çorlu 3" mağazasının yıllık cirosu ile yapılan hesaplamada toplam şirket cirosunun %5 oranından daha az kaldığı görülmekle davanın kabulüne karar vermek gerekirken hatalı değerlendirme ile reddine karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri hâlinde davacılara iadesine,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,