Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/6649 K.2023/2051

Taraflar arasındaki tecavüzün ref'i, önlenmesi, telif ücreti ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

Mahkemece hüküm altına alınan ve davalı vekili tarafından temyize konu edilen toplam miktar 24.000,00 TL olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla; davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 3156 sayılı Kanun ile değişik 438 inci maddesi gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin halen Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesinde yardımcı doçent unvanı ile görev yaptığını, Beypazarı Meslek Yüksek Okulunda öğretim görevlisi olarak çalıştığı sırada 2009-2013 akademik öğretim yılında ders materyali olarak kullanılmak üzere sekiz adet kitap yazdığını, bu eserlerin müvekkili tarafından Aralık-2010 tarihi itibariyle teslim edildiğini, o tarihten itibaren eserlerin birkaç kez basıldığını, telif ücretinin büyük bölümünün ödenmediğini, halen izinsiz olarak baskısının sürdürüldüğünü, böylece eserler üzerindeki mali ve manevi haklarının sürekli ihlal edildiğini,

ayrıca bu eserlerin 40 ya da 70 sayfalık özetlerinin internet ortamında yayımlanmak suretiyle de telif hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, adı geçen ders kitaplarının çoğaltılıp yayılmasının men'ine, yayılmış nüshaların toplatılıp imhasına ve tecavüzün ref'ine, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince belirlenecek telif ücretinin 3 katı oranında tazminat olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin ve 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesine göre de 10.000,00 TL manevi tazminatın,

haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 03.06.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile de telif tazminatı talebini 24.004,50 TL'na yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının Bankacılık ve Sigortacılık, Turizm ve Otel İşlemeciliği programları kapsamında 2009, 2010 ve 2011 yıllarında olmak üzere Temel Bankacılık Bilgileri, Davranış Bilimleri ve İletişim, Halkla İlişkiler, Kültürler Arası İletişim, Risk Yönetimi ve Hasar, Dış Ticaret İşlemleri, Banka İşlemleri ve Uygulaması adlı ders kitaplarını hazırladığını ve bu dersleri uzaktan öğretim yöntemiyle işlediğini, 2009-2010 döneminde uzaktan eğitim programında ders veren öğretim elemanlarına yazarlık ücreti, vize ve final sorusu hazırlama ücreti, on-line ders ücreti,

yüz yüze eğitim ders ücreti ve sınavda aldıkları görev nedeniyle ödemeler yapıldığını, böylece 2011-2012 öğretim yılına kadar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun (2547 sayılı Kanun) 58 inci maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince ödemelerin katkı payı olarak gerçekleştirildiğini, 2547 sayılı Kanun'un 46 ncı maddesinin (i) bendi uyarınca, 2011-2012 eğitim öğretim döneminden itibaren uzaktan eğitim faaliyetlerinden elde edilen gelirin üniversite öz bütçesine gelir olarak kaydedildiğini, ders ücretlerinin ödenmesine ilişkin okullara yetki verilmesine karşın,

müvekkili üniversiteye yetki verilmediğini, Üniversite Yönetim Kurulunun 26.11.2013 tarih ve 1068/22780 sayılı kararı ile 01.01.2012 tarihinden itibaren yayımlanan kitaplar için telif ödemesinin yapılmasına karar verildiğini, davacı öğretim görevlisinin hazırladığı eserlerin 2009-2010-2011 yıllarını kapsadığı için kendisine telif ücreti ödenmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporlarıyla davacı, Çukurova Üniversitesi İletişim Bilimleri bölümünde yardımcı doçent olarak çalışan bir akademisyen olup, 2009-2010 eğitim yılından itibaren Ankara Üniversitesi Beypazarı Meslek Yüksek Okulunda öğretim görevlisi olarak çalıştığı, bu çalışma sırasında bazı derslerin materyali olarak kullanılmak üzere 8 adet kitap yazdığı ve telif ücreti karşılığı Aralık 2010'da teslim ettiği, 5846 sayılı Kanun'un 48 inci maddesi uyarınca telif ücreti karşılığında bu kitaplar üzerindeki mali hakların davalı tarafa devredildiği,

ancak telif ücretinin ne kadar olması gerektiği, ne zaman ve nasıl ödeneceği hususlarının davacı tarafça ispatlanamadığı, Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi Müdürlüğünün 19.10.2012 tarihli 718 sayılı yazısı ile 24.000,00 TL telif ücretinin davacı ...'e ödeneceğinin bildirildiği, yani davacının 19.10.2012 tarihi itibariyle en az 24.000,00 TL telif ücreti alacağı olduğunun, bizzat davalı tarafın bu yazısıyla sabit olduğu, davacı tarafın sunduğu delillerle bu miktardan daha fazla telif ücreti alacağı olduğunun ispatlanamadığı,

davalı tarafca, 19.10.2012 tarihli yazıdan sonra telif ücreti adı altında yapılan ödemeye ilişkin herhangi bir kayıt sunulamadığı, burada eser sahibinin manevi ve maddi haklarının ihlalinin değil, aralarında yaptıkları sözleşme uyarınca ödenmeyen telif ücreti alacağının söz konusu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 24.000,00 TL telif ücretinin 19.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, manevi tazminat ve fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu kitaplar Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Yayınları tarafından basıldığı için basım sayısının ve kaç adet basım yapıldığının tespitinin mümkün olmadığını, izinsiz basımların halen sürdüğünü, mahkemenin kabulünün aksine taraflar arasında herhangi bir sözleşme ilişkisi bulunmadığını, mahkemenin müvekkilinin örtülü rıza beyanı ve işin yerine getirilmesi nedeniyle telif ücretinin mali hakların tamamıyla devri ücreti olarak kabulünün 5846 sayılı Kanun'un 48 vd. maddelerine aykırı olduğunu, buradaki telif ücretinin mali hakların belli bir süreyle kullanımına özgü bir telif ücreti olduğunu,

telif ücreti hesabı yapılırken de müvekkili tarafından Beypazarı Meslek Yüksek Okuluna yazılan 17.11.2011 tarihli yazıda, sayfa ücreti üzerinden o tarih itibariyle 87.693,00 TL alacağı olduğunun belirtildiğini, ancak bunun dikkate alınmayıp, mahkemece bu konuda görüşüne başvurulan bilirkişi raporunda, dayanağı anlaşılamayan formülle hesaplama yapıldığını, 8 ders kitabı için 27.000,00 TL telif ücreti alacağının hayatın olağan akışına ters olduğunu, varsayımsal sözleşmenin müvekkilinin davalı üniversitede çalışmasının sona ermesiyle bittiğini,

müvekkilinin davalı üniversite ile ilişiğinin kesilmesinden sonra kitapların basımına ve satışına devam edilebilmesi için müvekkilinden izin alınmasının gerektiğini, müvekkilinin mali haklarının ihlal edilmediğinin kabul edilmesinin hatalı olduğunu, mahkemece ek basım ve satışa dair yeterli araştırmanın yapılmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilince davacıya yazılan 19.10.2012 tarihli yazıya dayanılarak 24.000,00 TL telif ücreti alacağı bulunduğuna hükmedilmiş ise de aynı yazıda davacıya 3.433,12 TL tutarında telif ücretinin ödendiğinin de açıkça belirtildiğini, bu konuda düzenlenen makbuzun da dosyaya sunulduğunu, 13.681,00 TL'nin de döner sermaye gelirlerinden davacıya ödendiğinin, mahkemece görüşüne başvurulan bilirkişi raporunda bildirildiğini, 3.433,12 TL tutarındaki telif ücreti ödemesinin davacının da kabulünde olduğunu,

davacıya Mayıs 2011 tarihine kadar olan ödemelerin 2547 sayılı Kanun'un 58 inci maddesine göre öğretim tasarımı, katkı payı, yazarlık vb. isimlerle, bu tarihten sonraki ödemelerin ise 2547 sayılı Kanun'un 44 üncü maddesinin (e) fıkrası uyarınca genel bütçe üzerinden yapıldığını, bu doğrultuda davacıya yukarıda belirtilen ödemelerin dışında, 22.423,00 TL ödemenin daha yapıldığını, sonuçta davacının herhangi bir telif alacağının bulunmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının işbu davayı açarken yazarı olduğu sekiz adet kitabı Aralık 2010 tarihinde kendi rızası ile yayımlanması için davalıya teslim ettiğini, kitapların birkaç kez basıldığını ve telif ücretinin bir kısmının kendisine ödendiğini bildirdiği,

bu durumda mahkemece, davacının 5846 sayılı Kanun'un 48 inci maddesi uyarınca telif ücreti karşılığında bu kitaplar üzerindeki mali haklarının davalı tarafa devredildiğini, uyuşmazlığın bakiye telif ücretine ilişkin olduğunu, bu nedenlerle de davacının eserlerinin izinsiz yayımlanması halinde söz konusu olabilecek, tecavüzün tespiti ve önlenmesi ile 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesine dayalı tazminat ve manevi tazminat talebinde bulunamayacağı kabul edilerek, anılan taleplerinin reddedilmesinde bir isabetsizlik olmadığı,

taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmamasına rağmen, söz konusu yayımların gerçekleştirilmesi ve umuma iletimi hususunda izin verilmesine ilişkin bir sözleşme bulunduğunun kabulü gerektiği, o halde somut uyuşmazlıkta, eserlerin izinsiz kullanımından söz edilemeyeceği, yine davacının talep edebileceği telif ücretinin ne kadar olduğunun ve ne zaman ödeneceği hususlarının ise davacı tarafça ispatlanamadığı, buna karşılık davacının yazdığı dava konusu kitaplara ilişkin kalan telif ücreti alacağını talep etmesi üzerine yapılan araştırma ile davalı tarafça hazırlanan 19.10.2012 tarihli 718 sayılı yazı ile,

davacıya yazdığı kitaplar karşılığı hesaplanan 24.000,00 TL telif ücretinin ödeneceğinin bildirildiği, yani davacının 19.10.2012 tarihi itibariyle en az 24.000,00 TL telif ücreti alacağının bulunduğunun, bizzat davalı tarafın bu yazısıyla kabul edildiği, davacı tarafın sunduğu deliller ile bu miktardan daha fazla telif ücreti alacağı bulunduğunun ise ispatlanamadığı, davalının dosyaya sunulan 26.06.2014 ve 19.10.2018 tarihli yazılarından, dava konusu eserlerin davalı tarafından 2012 yılından itibaren çoğaltılmadığı anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, tecavüzün ref'i, önlenmesi, telif ücreti ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2547 sayılı Kanun'un 58 inci maddesi, 46 ncı maddesinin (i) bendi, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci ve 70 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Yukarıda açıklanan sebeplerle;

A. Davalı Temyizi Yönünden

Davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B. Davacı Temyizi Yönünden

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,