Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/7949 K.2023/2053

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıdan alacağı tekstil ürünü ve hammaddesi karşılığında davalıya keşidecisi ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti., lehdarının müvekkili olduğu 30.11.2016 keşide tarihli, 374.411,50 USD bedelli çeki cirolayarak teslim ettiğini ancak davalının taahhütlerini yerine getirmediğini ve çeki de müvekkiline iade etmediğini, davalı tarafından müvekkili hakkında İstanbul 4. İcra Müdürlüğünün 2016/39089 E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını ileri sürerek söz konusu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davalı aleyhine kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiş, davalı vekili duruşmadaki beyanlarında davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı vekilinin 07.02.2019 tarihli celsede dava konusu çeke karşı iddiaları ile ilgili herhangi bir yazılı belgeleri bulunmadığını belirttiği, yemin metnini sunması için verilen iki haftalık kesin süre içerisinde davacının yemin metnini sunmadığı, iddiasını kesinlerle ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafından getirilecek hammadde ve tekstil ürünlerinin ödemesini teminen davaya konu çekin müvekkili tarafından ciro edilerek davalıya teslim edildiğini, ancak davalı tarafça malların teslim edilmediğini, davalının edimini yerine getirmediğini, iddialarının tanık beyanları ve tarafların ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde ispatlanabileceği halde mahkemece eksik inceleme neticesinde davanın reddine karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının söz konusu çekin avans olarak verildiğini, çek bedeli kadar mal teslim edilmediğini 6100 sayılı Kanun'un 200 üncü maddesi uyarınca usulüne uygun delillerle ispatlayamadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kambiyo senedine dayalı olarak başlatılan takip nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi, 6100 sayılı Kanun'un 200 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

Çek bir ödeme vasıtası olup, çekin avans olarak verildiğini ispat yükü davacı üzerindedir. Davacı delil listesinde tarafların ticari kayıtlarına dayanmıştır. Tarafların ticari defterleri bu delil kapsamında kalmakta olup, tarafların ticari defterleri olup olmadığı, ticari defter tutmakla yükümlü olup olmadıkları belirlenerek, defterlerin 6100 sayılı Kanun'un 219 uncu, 220 nci ve 222 nci maddeleri uyarınca istenilerek, defterlerin sunulması halinde çekin kayıtlı olup olmadığı, avans olarak alınıp alınmadığının özellikle davalı defterlerinden tespiti mümkün ise tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu henüz sırası gelmeyen yemin delili sorularak karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davacı vekilinin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,