Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/8059 K.2023/1887

Taraflar arasındaki rücu davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilince dava dışı Finans Finansal Kiralama A.Ş.'ne ait iş makinesi için Leasing All Risk Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, ...'in sevk ve idaresindeki aracın park halinde bulunan sigortalı iş makinesine çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini ve sigortalı iş makinesinde hasar oluştuğunu, espertiz incelemesi ile belirlenen zarar bedelinin sigortalıya ödendiğini, zarardan araç maliki ve sürücüsü olan ... ve adı geçeni istihdam eden şirketin yanında yolun yapım, bakım ve onarımından sorumlu kurum olan davalı ...'nün de sorumlu olduğunu ileri sürerek 178.878.63 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; iş bu uyuşmazlık bakımından İdari Yargı'nın görevli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut uyuşmazlık bakımından İdari Yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 110 uncu maddesinde Karayolları Trafik Kanunu'ndan doğan sorumluluk davalarına artık Adli Yargıda bakılacağının çok açık şekilde ifade edildiğini, anılan hükümde 11.01.2011 tarihinde yapılan değişiklikten sonra İdari Yargıda açılan tüm davalarda artık Adli Yargının görevli olacağından bahisle görevsizlik kararları verildiğini, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümünün de davaların adli yargıda görülmesi gerektiği yönünde kararlar verdiğini, gerek yerel mahkemelerin, gerekse Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin,

idari yargıyı görevli tutan kararlarının yalnızca adaletin gecikmesine sebep olduğunu, anılan Kanun hükmünün iptali istemiyle açılan davayı Anayasa Mahkemesinin reddettiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, somut uyuşmazlık bakımından hangi yargı kolunun görevli olduğu noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1402 inci maddesi, 2918 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesi

3. Değerlendirme 1.Dava, 6102 sayılı Kanun'un Halefiyet başlığını taşıyan 1402 inci maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış rucuen tazminat davasıdır. Davacı şirket nezdinde leasing all risk sigorta poliçesi ile teminat altına alınan iş makinesinde trafik kazası sebebiyle hasar meydana gelmiş olup davacı şirket, zararın davalı İdare'nin yol yapım çalışmaları sırasında gerekli önlemleri almaması sebebiyle meydana geldiğini ileri sürerek sigortalısına ödediği tazminatın davalı İdare'den rücuen tazminine karar verilmesini istemiştir.

2. İlk Derece Mahkemesince, davanın, davalı İdare'nin hizmet kusuru sebebiyle meydana gelen zararın tazmini istemine ilişkin bir tam yargı davası olduğu bu nedenle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2 inci maddesine göre somut uyuşmazlık bakımından idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince yapılan istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince aynı gerekçelerle esastan reddedilmiştir.

3. 2918 sayılı Kanun'un 1 inci maddesinde, bu Kanun’un amacının, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu belirtilmiştir. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun'un 6099 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesiyle değiştirilen 110 uncu maddesi ise “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.” şeklindedir.

4. Bahse konu düzenleme, Anayasa’ya aykırı olduğu iddiası ile somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesi (AYM) önüne taşınmış, Anayasa’nın 2, 125 ve 155 inci maddeleri bağlamında inceleme yapan mahkeme, düzenlemeyi şu gerekçelerle Anayasa’ya aykırı bulmayarak iptal istemini reddetmiştir.

(AYM’nin 26.12.2013 tarihli ve 2013/68-165 E-K sayılı kararı): “Anayasa Mahkemesinin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa'da adli ve idari yargı ayrımına gidilmiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır.

Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararının bulunması hâlinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir.

İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına, kamu ya da özel araç olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun'dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir.

İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek, söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir.

Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.”.

5. Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.

6. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110 uncu maddesi ile Anayasa Mahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı,

dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinin kabulü gerekir.

Nitekim Anayasa'nın 158 inci maddesi uyarınca adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 11.04.2016 tarihli ve 2016/163 E., 2016/210 K. sayılı, 24.09.2018 tarihli ve 2018/530 E., 2018/467 K. sayılı ve 28.01.2019 tarihli, 2019/11 E., 2019/86 K. sayılı kararlarında da aynı sonuca ulaşılmıştır.

7. Bu itibarla, İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemelerince, somut uyuşmazlık bakımından adli yargının görevli olduğu gözetilerek işin esasına girilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,