Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/8786 K.2023/3131

Taraflar arasındaki asıl davada markaya tecavüzün önlenmesi, haksız rekabet ve tazminat, birleşen davada ise markanın hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın reddi, birleşen davanın kısmen kabulü karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yapımcı, yönetmen ve yazar olduğunu, davacının son belgesel projesine "Gelin Tanış Olalım" adını verdiğini, ayrıca bu ibarenin davacı adına 03.01.2014 tarihinde marka olarak tescil edildiğini, davalı yapımcı şirketin, diğer davalı ... tarafından yazılıp yönetilen ve diğer davalı ... tarafından icra edilecek olan tiyatro oyununun "Gelin Tanış Olalım" ismi ile tanıtımlarının yapıldığını, davacının yapımcısı ve yönetmeni olduğu aynı isimli belgeselinin tam televizyonlarda gösterime girmek üzere iken,

aynı isimle bir tiyatro eserinin sahnelenmesinin önlenmesinin gerektiğini ileri sürerek "Gelin Tanış Olalım" ismini sahneledikleri tiyatro oyununun davalılar tarafından ad olarak kullanılmasının tedbiren durdurulmasını, markaya tecavüzünün önlenmesini ve meni'ni, davalı eylemenin haksız rekabet oluşturması nedeniyle men'ine,tescilli markanın kullanıldığı afiş ve tabelaların sökülmesini, reklam vasıtası, basılı evrak ve ürünlerin toplatılmasını, hükmün tirajı en yüksek 5 gazeteden biri ile ilanını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat, 316,58 TL ihtar masrafı,

10.000,00 TL manevi tazminatın ticari faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde.

"Gelin Tanış Olalım" ibaresinin ...ye ait bir şiirin dizesi olduğunu, halk edebiyatına ait, herkesçe bilinen, kullanılan, gündelik yaşamda sıkça kullanılan, hatta deyim niteliğini kazanmış 700 yıllık bir cümle olduğunu, bu ibarenin marka hakkına konu edilmesinin mümkün olmadığını, davacının yarattığı eserin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) kapsamında sahibinin hususiyetini taşıdığını, eserin gerek içerik gerek tanıtım, gerekse müziği ile Yunus Emre ile bağlantılı olduğunu, pek çok kuruluş tarafından, pek çok etkinlikte kullanıldığını,

davacının bu projelere sessiz kalırken müvekkillerine dava açmasının hakkın kötüye kullanılması teşkil ettiğini, davalı markasının münhasıran ayırt edici özellik taşımayan ...ye ait söz dizesinden oluştuğunu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b), (d) ve (e) bentleri gereğince mutlak sebeplerle hükümsüz kılınarak terkin kararı verilmesi gerektiğini,

aynı Kanun'un 6 ncı maddesine göre nisbi ret sebeplerinin de mevcut olduğunu ileri sürerek davalının 2012/84931 sayılı "Gelin Tanış Olalım" ibareli markasının hükümsüzlüğüne ve davacının davalı markasına tecavüzde bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalılar cevap dilekçesinde; bazı kelimeler ya da cümlelerin topluma mal olması nedeniyle bir kişi ya da kurumun tekeline verilemeyeceğini, Yunus Emre gibi kültür değerlerimizin yerli yabancı pek çok kitap, tiyatro, belgesel, gösteri konusu olduğunu, ...nin evrensel sözleri "Gelin Tanış Olalım"ın sadece davacı uhdesine verilemeyeceğini, marka hakkını ihlal ve haksız rekabet iddilarını kabul etmediklerini, davalı tarafça da marka başurusunun bulunduğunu savunarak davanın reddini istemişlerdir.

2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin markasının tescilli olup korunduğunu, davacının "... ile gelin tanış olalım" ibareli marka başvurusunun müvekkilinin itirazı üzerine reddedildiğini, davacı tarafın kötüniyet iddiasının yerinde olmadığını, mutlak ve nispi ret sebepleri bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada “Gelin Tanış Olalım” ifadesinin Yunus Emre’nin hususiyetini taşıyan bilinen ve yaygın kullanılan bir ifade olduğu, buna bağlı olarak marka olarak tescil edilmesi nedeniyle ayırt ediciliği zayıf bir ibare olması nedeniyle zayıf bir marka olarak değerlendirilmesinin gerektiği,“... ile Gelin Tanış Olalım” İfadesinin de “...” “Gelin Tanış Olalım” ifadelerinin de yer aldığı afişlerin davacı markası ile iltibas tehlikesi yaratmayacağı, mahkemece dürüst kullanım olarak değerlendirildiği,

marka hakkının kapsamına girmeyen davalı kullanımının bu açıdan haksız rekabet de yaratmayacağı, birleşen dava yönünden ise davalı adına marka olarak tescil edilmiş “Gelin Tanış Olalım" ibaresinin ...nin “Gelin tanış olalım, işin kolay, kılalım Sevelim sevilelim, dünya kimseye kalmaz...” şiirinde geçen bir dörtlük olmakla kalmadığı Yunus'un mutasavvıf, şair ve düşünür olarak her mısrası ile topluma mesaj veren bir felsefeyi/tasavvuf ilmini içerdiğinden kültürel bir değer olarak topluma mal olduğu,

her dizesi için ayrı bir bilimsel çalışma yapılmış ...ye ait eserin kültürel bir değer niteliğinde olduğu ve Yunus Felsefesini/tasavvufunu simgelediği, bu anlamda toplumsal, dini ve tasavvufi bakımlardan topluma mal olmuş ve toplum belleğinde önemli yer tutan, herhangi bir kişinin tekeline verilmesinin mümkün görülemeyeceği, "Gelin tanış olalım" ibaresinin hangi emtia sınıfında tescilli olursa olsun belirli bir süre sonra kültürel değerin istismarını da oluşturacağı,

kültürel bir değer olan eserlerin /dizelerin/mısraların marka tescili yolu ile kullanım sonucu ayırt edicilik kazandığından da söz edilemeyeceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, davalı adına tescilli 2012/84931 numaralı “Gelin Tanış Olalım” markasının 6769 sayılı Kanun'un 5 ve 6 ncı maddelerine göre hükümsüzlüğüne, davacının davalı markasına tecavüzde bulunmadığının tespitine, kararın kesinleşmesini mütakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere Türk Patent ve Marka Kurumuna (TPMK) gönderilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı-birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 1.Asıl dava yönünden, davalıların davacının adına tescilli markasını iltibas yaratmak amacıyla kullandığını, bu hususun davacının marka hakkına tecavüz ve aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğini, "gelin tanış olalım" ibaresinin kültürel bir ibare olmadığını, topluma mal olmuş olmadığını, davalının kullanımının iltibas tehlikesi yaratacak şekilde olduğunu,

2. Davacı aleyhine üç ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını,

3. Birleşen dava yönünden ise davacı adına tescilli markanın mutlak ve nispi ret nedenlerinin söz konusu olmadığını, markanın tek başına kültürel değer niteliğinde olmadığını savunarak kararın bu yönlerden kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile markanın hükümsüzlük kararının sonuçlarının geriye etkili olarak doğacağı, bu nedenle öncelikli olarak birleşen davadaki hükümsüzlük kararına yönelen istinaf sebeplerinin incelendiği, davacı-birleşen davada davalıya ait "GELİN TANIŞ OLALIM" markasının 41 inci sınıf için hizmet markası olarak tescil edildiği, markanın, ...ye ait şiirde yer aldığı, kültürel değerlerimizden olduğu ve tescil edilemeyecek işaretlerden olduğu,

mutlak ret nedenlerinin sayıldığı 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (556 sayılı KHK) 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde hangi işaretlerin marka olarak tescil edilemeyeceğinin düzenlendiği, ...nin dünyaca ünlü düşünür ve ozan olduğu, şiirlerinin dilden dile aktarıldığı ve bilindiği, şiirinde yer alan "Gelin tanış olalım, İşi kolay kılalım, Sevelim Sevilelim, Dünya kimseye kalmaz" dörtlüğünün ilk dizesinin "Gelin tanış olalım" şeklinde başladığı, nesillerden nesillere aktarıldığının ihtilaf konusu olmadığı, davacı tarafça dosyaya sunulan deliller ile,

mahkemece alınan bilirkişi raporunda "Gelin tanış olalım" sloganıyla çeşitli yardım kampanyaları ve etkinlikler düzenlendiğinin sabit olduğu, davacı-birleşen davada davalı markası "Gelin Tanış Olalım" ibaresinden oluştuğu ve bu ibarenin, halka malolmuş kültürel değer olduğu, bu nedenle 556 sayılı KHK'nın 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi gereğince markanın hükümsüzlüğü koşullarının oluştuğu, asıl dava yönünden ise davalı tarafça birleşen davada, markaya tecavüzünün bulunmadığının tespitini istemekte hukuki yararı bulunmadığı,

birleşen davanın bu kısmı yönünden dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği, birleşen davada davacı markasının hükümsüzlüğüne karar verilmekle ve hükümsüzlük kararı geriye etkili olduğundan, davacı tarafça açılan markaya tecavüzün tespiti, maddi ve manevi tazminata hükmedilmesine ilişkin asıl davanın da reddi gerektiği gerekçesiyle davacı-birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,

asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne, davalı adına tescilli 2012/84931 numaralı “GELİN TANIŞ OLALIM” markasının 556 sayılı KHK'nın 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine göre hükümsüzlüğüne, markanın sicilden terkinine, kararın kesinleşmesini mütakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'na gönderilmesine, davacının davalı markasına tecavüzde bulunmadığının tespitine yönelik talebin hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle kararın bu yönlerden kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada davacı adına tescilli bulunan 2012/84931 sayılı "Gelin Tanış Olalım" ibareli markaya yönelik marka hakkına tecavüz, haksız rekabet ve tazminat şartlarının oluşup oluşmadığı, birleşen dava yönünden ise davacı-birleşen davada davalı adına kayıtlı bulunan 2012/84931 sayılı "Gelin Tanış Olalım" ibareli markanın hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı ve hükmedilen vekalet ücreti noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 556 sayılı KHK'nın 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı-birleşen davada davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,