Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/9025 K.2023/2656

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı .... yönünden davanın husumet yokluğun reddine, davalı ... Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti. yönünden maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ... Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı .... yönünden davanın husumet yokluğun reddine, davalı ... Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti. yönünden maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı ... Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti. vekili, duruşma istemi olmaksızın davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 02.05.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av....... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı .... (HP.

B.V.) arasında büyük kurumsal müşterilere HP marka sarf malzemesi ürünlerin satışını yapmak amacıyla yetkili iş ortaklığı çatı anlaşması yapıldığını, HP Kurumsal Malzeme Programı (CSP) adıyla anılan işbu anlaşmaya göre çok büyük kurumsal müşterilere HP marka bilgisayar yazıcı malzemelerinin, davacı şirket aracılığıyla tedariki ve satışı hususunda yetki verildiğini, her bir CSP Sözleşmesinde sözleşme koşullarının ayrıca belirlendiğini, bu münferit sözleşmelere ilişkin değişiklik veya sonlandırmaların yürürlükte olan diğer teyitli CSP sözleşmelerini etkilemeyeceğinin hüküm altına alındığını,

taraflar arasındaki çatı hüviyetindeki söz konusu anlaşmaya istinaden, davacı şirketin iş yaptığı ve çalıştığı büyük kurumsal müşteri olan Devlet Malzeme Ofisi'ne (DMO), HP marka sarf malzemesi ürünlerin davacı şirket tarafından satışı hususunda taraflar arasında sözleşme ilişkisi kurulduğunu, bu amaçla, diğer davalı HP Türkiye temsilcisi ....

(HP.TR) tarafından ilgili kurum DMO'ya davacı firmanın, HP yazıcı tüketim ürünlerini satmaya yetkili olduğuna dair ''Yetkili Satıcılık Belgesi'' verildiğini, söz konusu belgede "belgenin düzenlendiği (16.02.2009) tarihten itibaren katalogun geçerli olduğu süre boyunca geçerli" olacağının açıkça öngörüldüğünü, davacı ile DMO arasında ilgili 2009-2010 ve 2011-2014 dönemlerine ilişkin Katalog Sözleşmesi de mevcut olduğunu, bu sözleşmeler kapsamında dava dışı DMO'ya HP satışı yapılmakta iken davalının yetki belgesini iptal etmesi sebebiyle DMO satışlarının durdurulduğunu,

DMO/CSP Sözleşmesi'nin "CSP Teklifi" döneminin 10.01.2010 - 10.01.2011 olarak öngörülmesine rağmen, davalıların bu sürenin sonuna (10.01.2011 tarihine) kadar, sözleşmeyle ve taahhütleri ile bağlı olduğunu, davacı ile DMO arasındaki 2009 - 2010 dönemi katalog sözleşmesinin süresinin, DMO tarafından yeni sözleşme akdedilinceye kadar uzatıldığını, DMO ile katalog sözleşmesinin 04.03.2011 tarihinde yenilendiğini, davalının yetki iptali olmasaydı,

katalog sözleşmesinin uzadığı 04.03.2014 tarihine kadar HP satışlarının da aynı şekilde devam edeceğinin tartışmasız olduğunu ileri sürerek dava tarihinden itibaren ileriye dönük olarak işleyecek döneme ait haklar saklı kalmak kaydıyla yetki belgesinin iptal edildiği 19.04.2010 tarihinden itibaren şu aşamada dava tarihine kadar oluşan her türlü maddi zarar ve ziyanın tazminini teminen, şimdilik 25.000,00 TL maddi tazminatın ve 100.000,00 TL manevi tazminatın 19.04.2010 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş,

17.04.2015 tarihli dilekçesi ile de toplam 1.200.000,00 TL maddi tazminatın ve 100.000,00 TL manevi tazminatın yetki belgesinin iptal edildiği tarih olan 19.04.2010 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında geçerli olan Hp Ortak Anlaşması olduğunu, "CSP"nin HP markalı sarf malzemelerinin belirtilen kuruluşlara indirimli satılmasına ilişkin kuralların düzenlendiği koşul ve şartlar kitapçığı olduğunu, davacı ile dava dışı DMO arasındaki katalog sözleşmesi kapsamında HP sarf malzemeleri dışındaki diğer markaların ürünleri için DMO nezdinde satışlarının devam ettiğini, 31.03.2010 tarihine kadar katalog sürelerinin DMO tarafından 1 yıllık olarak belirlenmekte olduğundan katalog sözleşmelerinin de her yeni katalog döneminde yenilendiğini,

her yeni katalog döneminde müvekkil şirket tarafından davacıya yeni bir yetki belgesi verildiğini, müvekkili şirketin her yeni katalog döneminde bayileri ile süresi biten yetki belgesini yenilemek yönünde sözleşmesel ya da yasal yükümlülüğü bulunmadığını, DMO'nun davacı şirket hakkında 2010 yılının Mart aylarının sonlarında soruşturma başlattığını, davacının biliyor olmasına rağmen bu konuda davalı şirkete hiçbir bilgi vermediğini ve DMO nezdinde ürünlerinin satışını tehlikeye attığını, işbu davada müvekkili HP.

B.V.'nin pasif husumet ehliyeti olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ve davalı HP. TR arasında HP Ortak Anlaşması imzalandığı, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında karşılıklı olarak yükümlülüklerin belirtildiği, davacı ile diğer davalı HP.

B.V. arasında böyle bir sözleşme bulunmadığı, davadaki uyuşmazlığın da davalı HP Ortak Anlaşması gereğince HP markalı ürünlerin DMO'ya satışı konusunda verilen yetkinin haksız şekilde kaldırıldığı iddiasından kaynaklandığı, bu nedenle sözleşmenin tarafı olmayan davalı HP. B.V.'ye husumet yöneltilmesinin yerinde görülmediği, davalı HP.

TR'nin davacıya verdiği yetkiyi haksız olarak kaldırdığı, zira davacı ile arasındaki çatı sözleşme olan ortaklık anlaşması geçerli ve ayakta olup sözleşme yükümlülüklerinin zamanında yerine getirileceğine dair davacı tarafta haklı güven oluştuğu, iptal işleminin dürüstlük kuralına aykırı olduğu, davacının bu nedenle uğradığı zararı davalı HP.

TR'den talep edebileceği, bilirkişi raporuna göre davacının uğradığı zararın 1.768.351,83 TL olduğu, davacının manevi tazminat isteminin, uyuşmazlığın sözleşmeden kaynaklanması nedeniyle yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı HP.B.V. aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalı aleyhine açılan maddi tazminat davasının taleple bağlı kalınarak kabulüne, manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... Tek. Çöz. Ltd. Şti. (HP. TR) vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı HP. B.V. yönünden husumetten ret kararının doğru olmadığı, ayrıca ticari itibarlarının zedelenmiş olması nedeniyle de manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2-Davalı ... Tek. Çöz. Ltd. Şti. (HP. TR) vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde talep edilen tutarın 25.000,00 TL olduğu, bu tutara dava tarihinden, ıslaha konu tutar yönünden ise ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesine karar verilmesi gerektiğini, hüküm fıkrasında 7 nci bentte peşin ödenen 1.856,25 TL'nin tamamının kendilerinden alınmasına karar verilmesinin hatalı olduğu, mahkemece delillerin eksik değerlendirildiği,

mahkemece yetkisizlik kararı verilmemesinin doğru olmadığını, her sene davacı için sürekli olarak DMO'ya yetki belgesi verme yükümlülüğü olmadığını, ayrıca davacı hakkında devam eden soruşturma nedeniyle zaten DMO'nun ekranlarını kapattığını, kabul edilen kar kaybı zaman aralığının hatalı olduğunu, davacının 19.04.2010 tarihine kadar kar kaybına maruz kalmasının mümkün olmadığını, kar payının hesaplanmasında davacının HP dışındaki başkaca markaların ürünlerini Devlet Malzeme Ofisi' ne satmaya devam ettiğinin gözetilmediği bildirilerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kısmi dava açılmış olduğu, davalının açılan davayla birlikte temerrüde düştüğü, davadan önce temerrüdün gerçekleşmediği durumlarda, davacının talebini ıslahla arttırdığı, ıslahla arttırılan tutara ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerektiği, mahkemece tüm tutar yönünden dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı HP.

TR vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile yeniden karar verilmesine, davalı HP. B.V. aleyhine açılan davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, Davalı HP.

TR aleyhine açılan maddi tazminat davasının kabulüne 1.200.000,00 TL tazminatın 25.000,00TL'lik kısmının dava tarihinden, 1.175.000,00 TL'lik kısmının da 17.04.2015 ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Hewleet-Packard Tek. Çöz. Ltd. Şti. (HP. TR) vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar etmiş ve vekalet ücretine de itiraz ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kâr kaybı hesaplamasına ilişkin önceki itirazlarını tekrar ederek kararın hatalı olduğunu, bilirkişilere itirazlarının dikkate alınmadığını, eksik inceleme yapıldığını, hesaplamaya esas alınan tarih aralıklarının doğru olmadığı gibi hesap yöntemlerinin de hatalı olduğunu, DMO'nun soruşturma sürecinde davacıyla olan işlemlerini durdurduğunu ve 12.03.2010-10.05.2020 tarihleri arasında ekranlarını kapattığını, bu tarihler arası davacının satış yapamamasının müvekkili ile illiyet bağının kurulamayacağını, ayrıca davacının HP markası dışında başkaca ürünleri DMO'ya satmasına engel olmadığını,

DMO'nun davacı ile olan sözleşmesini de 31.12.2010 tarihinde sonlandırdığını, bu tarihten sonrası için kâr kaybı hesabı yapılamayacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının satış yetki belgesinin iptali nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 1 inci maddesi ve sözleşmeye dair devam hükümleri.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekili ve davalı Hewleet-Packard Tek. Çöz. Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava, davacının yetki belgesinin iptali nedeniyle müşterisi DMO'ya satış yapamaması neticesinde uğradığı zararların tazmini istemine ilişkin olup, mahkemece, davalının, davacıya verdiği yetki belgesini iptal etmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğu, davacının bu nedenle uğradığı zararı davalı Hewleet-Packard Tek. Çöz. Ltd. Şti.'den talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

3. Davalı Hewleet-Packard Tek. Çöz. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazına gelince; davalı, DMO'nun davacı hakkında devam eden soruşturma sebebiyle 12.03.2010 tarihi itibariyle satış ekranlarını 10.05.2010 tarihine kadar durduğu, bu tarihler arasında satış yapılamaması nedeniyle doğan zararların müvekkilline yüklenemeyeceğini iddia etmiştir.

DMO'nun dosya içeriğinde bulunan müzekkere cevabında da "...inceleme sonuçlanıncaya kadar adı geçen firmanın tüm ürünlerinin satışları 12.03.2010 tarihinden itibaren durdurulmuş olup 10.05.2010 tarihinde yeniden yayına açılmıştır." şeklinde durum açıklanmıştır. Ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının kâr kaybı hesaplanırken 19.04.2010-31.12.2010 tarih aralığı dikkate alınarak 1.178.718,89 TL hesaplanmıştır.

Oysa ki 12.03.2010 tarihi itibariyle DMO tarafından satış ekranlarının kapatıldığı ve 10.05.2010 tarihinde yeniden açıldığı gözetildiğinde 10.05.2010 tarihine kadar geçen sürede gerçekleşen kâr kaybından davalı sorumlu tutulamayacaktır.

4. Neticeten, davacı maddi tazminat olarak 19.04.2010-08.04.2011 tarihleri arası kâr kaybını talep etmiş ise de; açıklanan gerekçelerle kâr kaybı hesabının 10.05.2010 tarihi ile sözleşmenin sonu olan 31.12.2010 tarihi aralığı esas alınarak yapılması gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile daha geniş bir tarih aralığının hesaplamaya esas alınması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekili ve davalı Hewleet-Packard Tek. Çöz. Ltd. Şti. vekilinin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Bozma sebebine göre davacı vekilinin vekalet ücretine yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalı ... Teknoloji Çözümleri Ltd. Şti.'ye verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,