Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/9078 K.2023/2864

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak ve tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili, duruşma istemi olmaksızın temlik alan davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 09.05.2023 günü hazır bulunan davacı (temlik alan) ... vekili Av. ...... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin müstahsillerden farklı tarihlerde toplanan yaklaşık 280 ton civarındaki elmanın muhafazası için davalının Gömbe kasabasında bulunan Uçarsu soğuk hava deposuna peyder pey teslim edildiğini, 80 ton kadarının müvekkili tarafından satılarak soğuk hava deposundan çıkarıldığını, kalan 200 ton elmanın soğuk hava deposunda bulunduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile öncelikle tedbiren davalıya ait Uçarsu soğuk hava deposunda bulunan elmaların acilen satışı ile satış bedelinin mahkeme kasasında muhafazasını,

yargılama sonunda zararlarının tazmininin imkansız hale gelmemesi için davalı şirketin gayrimenkul ve menkulleri üzerine ihtiyati tedbir konulmasını, 200 ton elma bedelinden şimdilik 70.000,00 TL olmak üzere 16.02.2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsilini, 10920 adet kasanın aynen iadesini, iadenin mümkün olmaması halinde bedelinden şimdilik 10.000,00 TL 'sinin davalıdan 16.02.2011 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte tahsilini,

Trans Moldova - Mustafa Küçük ile yapılan sözleşme gereği yükümlülük altına giren müvekkilinin zararı ile mahrum olduğu kârdan dolayı meydana gelen zararının ve malların teslim edilmemesinden dolayı Kaş Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/28 D. İş ve 2011/31 D.

İş sayılı dosyalarına yapılan masraflardan (12.200,00 TL) şimdilik 20.000,00 TL'sinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tazmini ve tahsilini talep etmiş, 15.03.2011 tarihli dilekçesi ile davasını 395.180,00 TL ıslah ederek toplam 495.180,00 TL talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermemiş, dosya kapsamındaki beyanlarıyla davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını savunmuş ve davacı taraftan depo ücreti nedeniyle alacaklı olduğunu, davanın kabulü halinde alacağının takas edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2017 tarih, 2011/98 E. ve 2017/337 K. sayılı kararıyla; davacının davalının soğuk hava deposuna aralarında yaptıkları anlaşma gereği elmaların teslim edildiğini, davalının ise depolarındaki elmaların mülkiyetinin kendisine ait olduğunu ileri sürdüğü, alınan bilirkişi raporu, sunulan belgeler, tanık anlatımlarına göre, davacıya ait elmaların davalının soğuk hava deposuna konulduğu ve geri teslim edilmediğinin anlaşıldığı, bu nedenle, davalının malların teslim alındığına dair savunmasına itibar edilmediği, davacının elmalarını teslim alamamasından oluşan zararının davalının ediminden kaynaklandığı,

davacının 3 üncü kişi ile yapılan anlaşma gereği, elmaların teslimini zamanında yapmaması sebebiyle müspet zararının söz konusu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, meydana gelen davacı zararının elma bedelinden dolayı alacak talebi yönünden 291.600,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kasa bedelinden dolayı alacak talebi yönünden 68.980,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dava dışı 3 üncü kişi ile yapılan sözleşme nedeniyle uğranılan zarardan dolayı alacak talebi yönünden 90.000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Kaş Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/28 D.

İş ve 2011/31 D. İş dosyalarında yapmış olduğu masrafları talep etmişse de taleplerinin red edildiği anlaşıldığından talebin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.06.2019 tarih, 2018/177 E. ve 2019/1294 K. sayılı kararıyla; davalının soğuk hava deposunda bulunan ve davacıya teslim edilmeyen elma miktarının 180 ton olduğu, davacı tarafın dayandığı Trans Moldova'ya elma satımına ilişkin sözleşme adi yazılı nitelikte her zaman düzenlenebilecek sözleşme olduğu için buradaki birim fiyatın esas alınamayacağı, değişik iş dosyalarında yapılan masrafların yargılama giderleri kısmına dahil edilmesi gerekirken Mahkemece bu talebin reddinin doğru olmadığı,

davacının zararının hâl satış fiyatlarına göre tespitinin doğru olacağı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile 93.293,00 TL elma bedelinin 70.000,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren 23.293,00 TL'sinin ıslah tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davalıda bulunan 10.920 adet plastik kasanın davacıya aynen iadesine, iadenin mümkün olmaması durumunda 68.980,00 TL kasa bedelinin 10.000,00 TL'sinin dava tarihinden, 58.980,00 TL'sinin ıslah tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, tespit ve tedbir ile ilgili yapılan yargılama giderlerinin yargılama masrafları içerisinde değerlendirilmesine, tespit ve tedbir masrafı 12.200,00 TL olmak üzere toplam 16.089,58 TL yargılama giderinin davanın kabul edilen kısmı üzerinden hesaplanan 5.272,64 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

kalanının davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 24.03.2021 tarih, 2019/3745 E. ve 2021/2831 K. sayılı kararıyla taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi ile faturalara göre davalıya 162 ton elma teslim edildiğinin ve 80 ton elmanın davacı tarafından geri alındığının kabulü ile hesap yapılması gerektiği, davalı vekilinin istinaf dilekçesinde takas talebi olmadığı halde talebi aşar şekilde Bölge Adliye Mahkemesince takas talebinin kabul edilmesi doğru görülmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı, davacı tarafa 4 kez ardiye ücreti faturası tanzim etmiş olup bu faturalara göre davalıya 162 ton elma teslim ettiği, bu durumda davacı daha fazla mal teslim ettiğini usulüne uygun delillerle ispatlayamadığından davalıya 162 ton elma teslim ettiği ve davacının ikrar ettiğine göre 80 ton elmanın davacı tarafından geri alındığı, davalının uhdesinde kalan elma miktarının 82 ton olduğu, hal çıkış fiyatlarına göre 1 kg elmanın 0,825 TL olduğu, 82 ton elmanın 67.650,00 TL olduğu anlaşıldığından,

bozma ilamında açıklanan gerekçelerle davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının esastan kabullerine karar verilerek davanın kısmen kabulüne, 67.650,00 TL elma bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalıda bulunan 10.920 adet plastik kasanın davacıya aynen iadesine, iadenin mümkün olmaması durumunda 68.980,00 TL kasa bedelinin 10.000,00 TL'sinin dava tarihinden, 58.980,00 TL'sinin ıslah tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, tespit ve tedbir ile ilgili yapılan yargılama giderlerinin yargılama masrafları içerisinde değerlendirilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilâmının hatalı olduğunu, tespit edilen elma miktarı, satış bedeli ve kasa bedellerinin hatalı olduğunu, 12.200,00 TL tespit ve tedbir giderlerine yargılama masrafları içerisinde yer verilmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilâmında maddi hata olduğunu, müvekkili davalının iki ayrı vekili olduğunu ve iki ayrı istinaf dilekçesi sunduğunu, istinaf dilekçesinde takas taleplerinin dikkate alınmamasını itiraz konusu ettiklerini, ayrıca kasa miktarı ve bedellerinin hatalı tespit edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ardiyeye bırakılan ve geri teslim edilmeyen mal ve kasa bedelinin tahsili istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, temelde, davacının ne miktar elmayı davalıya teslim ettiği ve saklanmak üzere davalıya bırakılan elmaların davalı yedinde kalıp kalmadığı, davalının takasa konu edebileceği alacağı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 463 üncü maddesi ve devamı hükümleri. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 561 inci maddesi ve devamı hükümleri.

3. Değerlendirme 1. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davacı vekilinin 12.200,00 TL tespit ve tedbir giderlerine yargılama masrafları içerisinde yer verilmediği itirazına gelince, mahkemece, tespit ve tedbir ile ilgili yapılan yargılama giderlerinin yargılama masrafları içerisinde değerlendirilmesine karar verilmiş ise de ilgili hüküm maddesinde 12.200,00 TL tespit ve tedbir giderlerine yer verilmemiş olması çelişki yarattığı gibi doğru da olmadığı, mahkemenin 25.06.2019 tarihli önceki kararında söz konusu yargılama giderine hükümde yer verildiği, bu hususunda da bozma kapsamı dışında bırakıldığı ve davacı yararına müktesep hak doğduğu anlaşılmakla kararın bu yönüyle davacı yararına bozulması gerekmiştir.

3. Davalı vekilinin bozma ilâmında maddi hata bulunduğuna dair itirazlarına gelince; dosya kapsamından anlaşıldığı üzere davalı tarafın vekaletname ile yetkili kıldığı iki ayrı vekilinin bulunduğu, her iki vekilin de yasal süre içerisinde ayrı ayrı istinaf dilekçesi sunduğu, Av. ... tarafından sunulan istinaf dilekçesinde takas talebine yönelik itirazlarının yer aldığı görülmekle, Dairemiz bozma ilâmının (3) numaralı bendinin maddi hataya dayalı olduğu anlaşılmıştır.

Bozma kararına uymuş olan Mahkeme, kesinleşen kısımlar yönünden yeniden inceleme yaparak aksine karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş kısımlar, lehine olan taraf yararına usulî kazanılmış hak oluşturur. Ancak bozma kararının maddi hataya dayanması hâllerinde usulî kazanılmış hak oluşması mümkün değildir.

Bu durumda, Mahkemece, davalı vekilinin istinaf sebepleri arasında takas talebinin de bulunduğu dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmesi ve bozma ilamının diğer bentleri ile taraflar lehine doğmuş usulî müktesep haklar da gözetilerek karar verilmesi gerektiğinden kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Taraf vekillerinin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,