Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1279 K.2023/3754

Taraflar arasındaki menfi tespit ve istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 13.06.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 01.01.2014 tarihli patates üretimi ve satın alma sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme uyarınca müvekkilinin davalıya 7000 ton patates teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ancak 1203 ton patatesin eksik teslimat yapıldığını, bakiye 650 ton patates için 09.12.2014 tarihli protokolü imzaladıklarını, müvekkilinin 650 ton patatesi Adana'da ekim yapmak sureti ile en geç 20.05.2015 tarihine kadar davalı şirkete teslim etmeyi taahhüt ettiğini, 2015 yılında hava sıcaklığının ani düşmesi sonucunda meydana gelen don, uzun yağışlar ve mycoplasma hastalığı nedeni ile verimin düştüğünü,

davalının 29.05.2015 tarihli ihtarnamesi ile protokole konu ürünlerin tebliğden itibaren 3 gün içerisinde teslim edilmesini, aksi halde 440.000,00 TL tutarındaki teminat mektubunu nakte çevireceklerini ihtar ettiğini, verdiği süreyi de beklemeden teminat mektubunun nakte çevrildiğini, eksik teslimin nedeninin mücbir sebep olduğunu, ayrıca davalı şirketin serbest piyasada fiyat yükseltmesi ile davacının sözleşmeli olduğu çiftçilerin ürünlerini davalıya sattığını, davalının teminat mektubunu paraya çevirmesinin usulsüz olduğunu,

müvekkilinin protokol gereğince düzenlenen faturalar nedeniyle toplam 137.058,34 TL alacaklı olduğunu ileri sürerek müvekkili şirketin davalıya 361.252,76 TL borçlu olmadığının tespiti ile bu bedelin teminat mektubunun paraya çevrilme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının üstlendiği edimleri yerine getirmediğini, eksik teslimat yaptığını, bu durumda kendi kusurundan kaynaklandığını, mücbir sebebin söz konusu olmadığını, müvekkilinin serbest piyasadan alım yapmak zorunda kaldığını ve zararını davacıya yansıtmakta haklı olduğunu, protokolün 4 üncü maddesi gereğince teminat mektubu paraya çevrilerek 361.252,76 TL'nin tahsil edildiğini, bir an için mücbir sebep olduğu düşünülse dahi sözleşmenin 9.1 inci maddesi gereğince davacının derhal bildirim yapmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının mücbir sebep nedeniyle ürünlerin tedarik edilemediği yönündeki iddiasının kabul edilmediği, aksi düşünülse dahi davacının durumu ihbar etmediği, satıcının borcunun bir cins borcu olduğu, davalı tarafın satıcıdan temin edemediği patatesleri piyasadan temin ettiği, davacının sözleşmeli çiftçilerinden davalının gizlice alım yaptığı iddiasının ispat edilemediği,

09.12.2014 tarihli protokolün 4 üncü maddesinde 650 ton patatesin 20.05.2015 tarihine dek teslim edilmemesi halinde 440.000,00 TL'lik teminat mektubunun hiçbir ihtara veya onaya gerek kalmaksızın paraya çevrileceğinin kararlaştırıldığı, davalının piyasadan 458 ton patatesi temin ettiği ve bu nedenle ek maliyet tutarı için davacıya fatura düzenleyerek teminat mektubunu nakte çevirdiği ve alacağını düşerek bakiye bedeli davacıya iade ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mücbir sebep iddiasının bizzat davalı şirketin ziraatçı ekibi tarafından tespit edildiğini, hükme dayanak yapılan rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, don olayına maruz kalan patates bitkisinin tekrar kendisini toparlayarak beklenen verime ulaşmasının mümkün olmadığını, yine ziraatçı bilirkişi tarafından uzun süreli yağışların ve mycoplasma hastalığının görmezden gelindiğini, müvekkilinin mücbir sebep etkilerini bertaraf etmek ve vazifelerini eskisi gibi ifa etmek için her türlü çabayı gösterdiğini, davalının müvekkilinin üreticilerinden ürün teslim aldığını, müvekkiline kusur yüklenemeyeceğini, teminat mektubunun nakde çevrilmesi koşullarının oluşmadığını, beyan ederek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hava koşulları nedeniyle verim düşüklüğü olmuş ise de mücbir sebep niteliğinde olmadığı, kısmi ifa imkansızlığından söz edilemeyeceği, davalı tarafından davacının eksik ifası sonucu piyasadan temin edilen 458 ton patates için ödenen ilave bedelin tahsili bakımından teminat mektubunun nakde çevrilmesinin sözleşme ve protokol hükümlerine uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taraflar arasındaki sözleşme ve protokol doğrultusunda davacı tarafından verilen ve davalı tarafça nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesi istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, mücbir sebebin gerçekleşip gerçekleşmediği ve teminat mektubunun nakde çevrilmesi şartlarının oluşup oluşmadığı hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 137 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,