Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/129 K.2023/3786

Taraflar arasındaki tasarım hakkına dayalı maddi ve manevi tazminat ile tasarımın hükümsüzlüğü ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin mobilya aksesuarları üretimi yaptığını, tasarladığı "Mobilya Ayağı-1" adıyla ürettiği ürünü için 24.04.2015 tarihinde 2015/03164 nolu tasarım tescil belgesi aldığını, davalı tarafın bu ürünün benzerini ürettiğinin anlaşılması üzerine, Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/18 D.

İş sayılı dosyasında tespit yaptırıldığını, davalının 05.04.2016 tarihinde teşhir kısmında bu ürünleri sergilediğinin, üretime yarayan kalıplar ile üretim yaptığının ve satışa hazır bir şekilde teşhir ettiğinin tespit edildiğini, davalının bu ürünleri "www.zadeplastik.com" adlı internet sitesinden de yayınlamaya devam ettiğini ileri sürerek, davalı tarafça bu ürünlerin üretim ve satışlarının durdurulmasına, müdahalesinin önlenmesine, üretime yarayan hammadede ve kalıplara el konulmasına, internet sitesinden kaldırılmasına, dağıtılan katalogların toplanmasına,

şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın, tecavüzün ilk defa tespitine yönelik bilirkişi raporunun verildiği 26.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, hüküm özetinin ilanına karar verilmesini talep, 29.04.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 1.812,06 TL'na yükseltmiştir.

Birleşen davanın ise reddini istemiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin plastik mobilya aksesuarları sektöründe 2012 yılından itibaren faaliyet gösterdiğini, davacının iddialarının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, iki ürünün boyut, şekil, montaj ve tasarım bakımından benzer olmadıklarını, dava konusu ürünlerin tek kalıpta üretildiği iddiasının gerçek dışı bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada ise; davalıya ait 24.04.2015 tarih 2015/03164 tescil numaralı tasarımın özgünlük, yenilik ve ayırt edicilik vasıflarına sahip olmadığını, Kayseri İli çevresinde faaliyet göstermekte olan pek çok firmanın, davaya konu tasarımının aynısını, davalıya ait ürünün tescilinden daha önceden beri ürettiğini, kamuya sunduğunu ve tasarım tescili belgelerini aldığını ileri sürerek davalının tasarımının hükümsüzlüğü ile 10.000,00 TL manevi tazminat talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının iş yerinde tespit edilen ürün ile davalı vekili tarafından sunulan ve davalının internet adresinde bulunan "ILGAZ AYAK" adlı ürünün, genel izlenim itibariyle bilgilenmiş kullanıcı gözünden birbirlerinden farklı olduğu, davalının iş yerinde tespit edilen ürün ile davacıya ait 2015/03164 sayılı tescilli tasarım konusu ürünün ise genel izlenim itibariyle bilgilenmiş kullanıcı gözünden benzer bulunduğu, davacıya ait 2015/03164 sayı ile tescilli tasarım ile davalının sunduğu ürünlerin genel izlenim olarak bilgilenmiş kullanıcı açısından farklı olduğu,

dolayısıyla dava dosyasına ibraz edilen belgeler kapsamında 2015/03164 sayılı tescile konu tasarım açısından hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, davacının maddi zararının toplam 1.812,06 TL olarak dikkate alınması gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne, davacı adına 2015/03164 numara ile tescilli endüstriyel tasarıma, davalının benzer görünüm özelliklerinde tasarım üretmesi nedeniyle, davalı tarafın bu ürünlerinin üretim ve satışlarının durdurulmasına, müdahalesinin önlenmesine, tecavüze konu ürünlerin tanıtımının gerçekleştiği dağıtılan katalogların toplanmasına,

bu ürünleri üretmeye yarayan ham madde ve kalıplara el konulması talebinin ve internet sitesinden kaldırılmasına yönelik talebin reddine, 1.812,06 TL maddi ve 1.812,06 TL manevi tazminatın, tecavüzün ilk defa tespitine yönelik bilirkişi raporunun verildiği 26.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, hüküm özetinin ilanına, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalı-birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının ürettiği dava konusu ürünün piyasada yaygın olarak üretildiğini, halka kamuya mal olmuş bir ürün olduğunu, tasarımın ayırt edici niteliği değerlendirilirken ufak ayrıntılardan ziyade ortak özelliklerin değerlendirilmesi gerektiğini, davacıya ait ürünün tasarımı ile Kayplas, Misline Plastik ve ... firmalarına ait tasarımların birbirinden bir farklarının olmadığını, birleşen davanın hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedildiğini, değere tabi olan olmayan tüm talepler yönünden tek bir vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. Davacı-birleşen davada davalı vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; üretimde kullanılan kalıplara el konulmaması halinde davalının aynı ürünleri üretmeye devam edeceğini, mahkemece hükmedilen maddi tazminat tutarının ham madde maliyetini bile karşılamadığını, bilirkişi raporunda belirtilen % 4 kâr oranının hatalı olduğunu, sektörde en azından %10-15 kârlılık oranının söz konusu olduğunu, Mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarının da çok düşük bulunduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince görüşüne başvurulan bilirkişi heyeti raporlarında, davalı-birleşen davacı vekilince açık itirazda bulunulduğu halde, dava konusu tasarımların mutlak yenilik kriterini haiz olup olmadığı yönünde bir inceleme yapılmadığı, yine davacı-birleşen davalı vekilince maddi tazminatın belirlenmesi yöntemi konusunda itirazda bulunulduğu halde, ek bilirkişi raporu alınmadığı, bu nedenle duruşma açılıp ek rapor alındığı, buna göre birleşen davanın konusunu oluşturan tasarımın mutlak yenilik kriterini haiz olduğunun tespit edildiği,

asıl davada belirlenen maddi tazminat miktarına yönelik davacı itirazlarının ise haksız olduğu, ayrıca olayın şekli, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve ihlal tarihindeki paranın satın alma gücü gözetilerek asıl davada davacı yararına 2.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinin uygun olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu tasarımların mutlak yenilik kriterini haiz olup olmadığı hususunda ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli bir inceleme yapılması ve asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilinin kar oranı yönünden maddi tazminat hesabına ilişkin itirazının karşılanması için ek rapor alınmasına karar verilmiş olmasına rağmen, görüş değiştirmeyen heyetin ek raporu üzerine,

hukuka aykırı bulunan kararın hukuka uygun kabul edildiğini, reddedilen kısımlar yönünden müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini, dava konusu tasarımın mutlak yenilik kriterine haiz olup olmadığı değerlendirmesinde ortak özelliklerden ziyade farklılıklardan bahsedildiğini, buna göre tasarımlar arasında küçük farklılıklar bulunduğunu, 6769 sayılı Sınaî Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 56 ncı maddesi uyarınca tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edileceğini, dolayısıyla tasarımların aynı kabul edilmesi gerekirken mutlak yenilik kriterine sahip olduğunun değerlendirildiğini,

dava konusu tasarımının kamuya mal olduğuna ilişkin tanık beyanlarına itibar edilmediğini, 2007 yılından itibaren satışı süregelen ve kamuya mal olmuş davalıya ait dava konusu 24.04.2015 tarih 2015/03164 tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca bu durumda müvekkilinin ismini karalamak amacıyla ve kötü niyetle yapıldığından müvekkili lehine 10.000,00 TL manevi tazminat taleplerinin kabulü gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava, tasarım hakkına dayalı maddi ve manevi tazminat, birleşen dava ise, tasarımın hükümsüzlüğü ile manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 81, 56, 58, 59 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,