Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1641 K.2023/5169

Taraflar arasındaki endüstriyel tasarım hakkına tecavüzün tespiti, meni, refi ile haksız rekabetin tespiti ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili adına tescilli 2011/07966-02, 2015/03400-01, 2013/05608-5, 2016/02194-02, 2014/02789-02 sayılı ve piyasada "Yağmur, Fırat, Çınar" model mobilya ayağı olarak bilinen tasarımların birebir aynısının, davalı tarafından üretilmekte ve satılmakta olduğunu ileri sürerek davalının fillerinin, müvekkilinin tasarım hakkının ihlali ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini, "http://www.mobilyaaksesuarlari.com.tr" alan adlı internet sitesine erişimin engellenmesini, tüm tecavüz eylemlerinin durdurulmasını, men ve ref'ini, tecavüz oluşturan ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz,

makine gibi araçlara el konulmasını, her bir tasarım ihlali için 10.000,00 TL olmak üzere, toplam 50.000,00 TL manevi tazminatın, dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliklerinden yoksun, harcı alem tasarımlar olduğunu, davacı tarafından 16.03.2016 tarihinde tescil edilen 2016/02194 nolu "Florya" isimli modelin tasarımının davacıya ait olmadığını, bu tasarımın yurt dışında üretildiğini, davacının web sitesinde ve kataloğunda bu tasarımı tanıtmak için kullanılan resimlerin davacıya ait olmadığını, müvekkilinin kataloğunda yer alan "Kiraz" isimli modeli müvekkilinin üretmediğini, sadece piyasadan alınan ürünleri satabilmek için katoloğuna koyduğunu,

dava konusu tasarımların birçoğunu piyasadan üretim yapan üreticilerden satın alarak satış yaptığını ve üretim yapmadığını, müvekkilinin ürünlerinin bazılarının davacı tasarımlarından farklı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına 2011/07966-2, 2013/05608-5, 2014/02789-2, 2015/03400-1, 2016/02194-2 numaralar ile tescilli endüstriyel tasarımların aynısının ya da benzer görünüm özelliklerindeki tasarımların davalı tarafından üretildiği, hükmedilecek manevi tazminat miktarının da davacı lehine hükmedilecek maddi tazminat ile aynı oranda olması ve maddi tazminat miktarını geçmemesi gerektiğinden, bilirkişilerden davacı tarafın maddi tazminatlarına yönelik hesaplama yaptırıldığı,

bu doğrultuda davacı tarafın manevi tazminat taleplerinin toplam 21.000,00 TL olduğu gerekçesiyle davacı adına 2011/07966-2, 2013/05608-5, 2014/02789-2, 2015/03400-1, 2016/02194-2 numaralar ile tescilli endüstriyel tasarımlara, davalının tecavüz eylemlerinin tespitine, men-i'ne ve ref'ine, davalı eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, davalı tarafından tasarım hakkına tecavüz teşkil eden her türlü ürüne el konulmasına, tecavüz teşkil eden ürünlerin üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makina gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına,

tecavüze konu ürünlerin tanıtımının gerçekleştiği katalog, broşür ve her türlü tanıtım vasıtalarına el konulmasına, hüküm özetinin ilanına, toplam 21.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliklerinden yoksun, harcı alem tasarımlar olduğunu, yurt dışında üretildiğini, davacının web sitesinde ve kataloğunda bu tasarımı tanıtmak için kullanılan resimlerin de davacı firmaya ait olmadığını, müvekkilinin dava konusu tasarımların birçoğunu üreticilerden satın alarak satışa sunduğunu ve üretim yapmadığını, müvekkilinin ürünlerinin davacı tasarımlarından farklı olduğunu, davacının manevi bir zararının olmadığını, tüm bu hususlar nazara alındığında, müvekkili yönünden bir ihlal eyleminin bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davalı tarafça davacı adına tescilli 2011/07966-02, 2015/03400-01, 2013/05608-5, 2016/02194-02, 2014/02789-02 sayılı tasarımların aynısının ya da benzer görünüm özelliklerindeki tasarımların piyasaya sürüldüğünün kabul edilmesinde, sonuçta da davacı adına tescilli tasarımlara, davalının tecavüz eylemlerinin tespitine, men-i'ne ve ref'ine karar verilmesinde bir isabetsizliğin bulunmadığı, ancak.

İlk Derece Mahkemesince davalının manevi tazminat sorumluluğuna karar verilmişse de, taklit tasarımlı malların satıcıları yönünden, men ve ref'i sorumluluğu ile tazminat sorumluluklarının birbirinden ayrılması gerektiği, taklit tasarımlı malların üreticilerinin kural olarak gerek men ve ref, gerekse tazminat sorumluluğu yönünden sorumlu olduklarının kabulü gerekirken, bu malları başkasından satın alarak kendileri tarafından satışa arz edenlerin men ve ref sorumlulukları yönünden kusurlu olup olmadıklarına bakılmazken, tazminat talepleri yönünden sorumluluklarının kusur esasına dayalı olduğu,

davalı vekilinin yargılama aşamalarında müvekkilinin "Kiraz" ve "Dabıl" isimli modelleri üretmediği şeklinde beyanlarda bulunduğu ancak "Bellona" ve "Nehir" isimli tasarımları için böyle bir savunmada bulunulmadığı, tam tersine bu modellerin harcı alem olduğunun beyan edildiği, davalı vekilinin bu şekildeki tevilli ikrarından, davalının en azından "Bellona" ve "Nehir" isimli modelleri ürettiğinin anlaşıldığı,

zira davacı tarafça İstanbul 2. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2017/66 D.İş sayılı tespit davasında alınan bilirkişi raporunda, davalının internet sitesi ve e-kataloğunun yanında, "üretim atölyesinde", "deposunda" ve "eski ve yeni ürün kataloglarında" yapılan tespitlerde de davacının işbu dava konusu tasarımlarıyla aynı veya benzer nitelikteki ürünlerin tek tek tespit edildiği, yine davalı vekilinin yargılama aşamalarında sunduğu dilekçelerde, müvekkilinin aynı zamanda ülkenin en büyük mobilya imalatçısı firmalara üretim ve satış yapan bir firma olduğunun beyan edildiği,

davalı vekilince müvekkilinin dava konusu tasarımlardan bir kısmını üretmediği savunulmuş ise de mahkemece 28.05.2018 tarihli oturumda davalıya defterlerini sunması için ihtarda bulunulduğu halde, ısrarla müvekkilinin defterlerini sunmaktan kaçınıldığı, bu durum karşısında davalının dava konusu tasarımların üreticisi olduğu ve bu gerekçeyle manevi tazminat talebinden de sorumlu bulunduğu kabul edilip, mahkemece de davalının manevi tazminat talebinden sorumlu tutulmasında sonucu itibariyle bir isabetsizliğin görülmediği,

dava konusu eylemin gerçekleştiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan ve bu itibarla somut uyuşmazlığa uygulanması gereken 6769 sayılı Sına Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca, sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin, mahkemeden manevi zararının tazminini isteyebileceği, manevi tazminat koşullarının davacı yararına gerçekleştiği yönündeki İlk Derece Mahkemesi kabulünde bir isabetsizlik yok ise de,

mahkemece hükmedilecek manevi tazminat tutarının takdiri için davacının talep edebileceği maddi tazminat miktarının belirlenmesine ihtiyaç olduğu yönündeki mahkeme kabulünün doğru olmadığı, zira mahkemece hükmedilecek manevi tazminat tutarı, davalının davacıya ait sınai mülkiyet hakkını kullanımının boyutu, sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan davacının, piyasada oluşturduğu kalite algısı, yarattığı güven ve imajda meydana gelebilecek tahribat ile tarafların ekonomik ve sosyal durumları gibi veriler nazara alınarak takdir edilmesi gerektiği,

bu durumda mahkemece davacı tarafın manevi tazminat isteminin yukarıda açıklanan gerekçelerle kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığından ve yerel mahkeme hükmünün gerekçesinin değiştirilerek düzelterek onanması kararını, İstinaf Mahkemeleri için öngörülmediğinden yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

davacı adına 2011 07966-2, 2013 05608-5, 2014 02789-2, 2015 03400-1, 2016 02194-2 numaralar ile tescilli endüstriyel tasarımlara davalının aynı yada benzer görünüm özelliklerinde tasarımlar üretmesi nedeniyle davalı tarafından bu tecavüz eylemlerinin tespitine, men-i'ne ve ref'ine, davalı eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, davacının davalı tarafından tasarım hakkına tecavüz teşkil eden her türlü ürüne el konulmasına, tecavüz teşkil eden ürünlerin üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makina gibi araçlara tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına,

ayrıca tecavüze konu ürünlerin tanıtımının gerçekleştiği katalog, broşür ve her türlü tanıtım vasıtalarına el konulmasına, karar kesinleştiğinde masrafı davalı tarafından karşılanmak suretiyle kararın traji 50.000 üzerindeki bir ulusal gazetede ilanına, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabul kısmen reddine; toplam 21.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, endüstriyel tasarım haklarına tecavüzün tespiti, meni, refi ile haksız rekabetin tespiti ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın tasarım haklarına tecavüz ile manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6769 sayılı Kanun'un 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,