Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/246 K.2023/3766

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket tarafından davacı aleyhine Eskişehir 3.İcra Müdürlüğünün 2011/4387 E. sayılı dosyasında, 2.179,00 TL, Eskişehir 2.İcra Müdürlüğünün 2008/6863 E. sayılı dosyasında 875,41 TL, Eskişehir 5.İcra Müdürlüğünün 2008/1376 E. sayılı dosyasında 1.442,02 TL, Eskişehir 3.İcra Müdürlüğünün 2007/12141 E. sayılı dosyasında 2.260,21 TL, Eskişehir 1.İcra Müdürlüğünün 2014/9841 E. sayılı dosyasında 11.117,02 TL, Eskişehir 5.İcra Müdürlüğünün 2008/1369 E. sayılı dosyasında 1.446,51 TL dosyalarında icra takibi yapılmış olduğunu, takiplerin kesinleştiğini,

ancak kendisinin davalı şirkete herhangi bir borcunun olmadığını, senetler altındaki imzaların kendisine ait olmadığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespiti ile davalı şirketin %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle Doğubayazıt Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkisine itiraz ettiklerini, müvekkili şirketin merkezi Eskişehir'de olduğunu, müvekkilinin ticari şirket olması ve dava konusu borcun kambiyo senetlerinden doğması sebebiyle mahkemenin görevine de itiraz ettiklerini, dava konusu senetlerdeki imzaların davacı-borçluya ait olduğunu, savcılık dosyasında alınan raporun uzmanlığa dayanmadığını ve hukuk hakimini bağlamayacağını savunarak davanın reddi ile davacının %20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

1.Doğu Beyazıt 1. Asliye Hukuk Mahkemesince 27.10.2015 tarih 2015/323 Esas, 2015/713 Karar sayılı kararında davaya konu icra takibinin Eskişehir İcra Dairesinde yapıldığı, davalı şirketin merkezinin Eskişehir olduğu ve davalı tarafça süresinde usulüne uygun itirazda bulunulduğu gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiş, hükmün davalı vekilince temyizi üzerine Yargıtay Kapatılan 19. Hukuk Dairesinin 2016/11826 esas, 2017/5977 karar sayılı kararı ile onanmıştır.

2.Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığının 2010/8578 soruşturma sayılı dosyasında bir kısım bonolar üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde, inceleme yapılan bonolardaki imzaların davacının eli ürünü olmadığının tespit edildiği, şüpheliler hakkında takipsizlik kararı verildiği ve dosya daimi aramaya alınarak faillerin bulunmaya çalışıldığı, Doğubeyazıt Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak davacının imza örneklerinin alındığı,

davacı vekiline 18.06.2020 tarihli celsede senet tanzim tarihlerine göre davacının tatbik imza örneklerinin yerini bildirmesi için süre verildiği ve ihtaratlı tebligat çıkarıldığı, buna rağmen davacı vekilinin imza örneklerinin bulunduğu yerleri bildirmediği ve delillerin toplanamadığı, menfi tespit davalarında ispat yükünün kural olarak davalı alacaklıya düştüğü, fakat alacaklının dayandığı bononun karşılıksız olduğunun ispat yükünün ise davacı borçluya düştüğü, senede karşı tanıkla ispat olunamayacağı, ancak kesin delille ispat edilebileceği, davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; savcılık soruşturmasında yapılan imza incelemesinin de davanın kabulü için bir delil olduğunu, istiktab tutanakları alınmasına rağmen imza incelemesi yapılmadığını, imza incelemesi için ilgili kurumların taraflarınca bildirildiğini ancak buna rağmen eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 31 inci ve 211 inci maddeleri

3. Değerlendirme ve Sonuç 1.6100 sayılı Kanunun 211 inci maddesi "Bir belgenin sahteliğinin iddia edilmesi durumunda, bu hususta karşı tarafın açıklamaları da dikkate alınarak, aşağıdaki sıra ile inceleme yapılarak öncelikle karar verilir:

a) Hâkim, yazı veya imzayı inkâr eden tarafı isticvap ettikten sonra bir kanaat edinememişse, huzurda bu kişiye yazı yazdırıp imza attırmak suretiyle elde ettiği belge ve diğer delilleri değerlendirir. Hâkim, sahtelik konusunda başka bir incelemeye gerek duymadan karar verebilecek durumda ise gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle, senedin sahteliği hakkında bir karar verir. İsticvap için mahkemeye davet edilen taraf, belirtilen günde hazır bulunmadığı takdirde, inkâr etmiş olduğu belgedeki yazı veya imzayı ikrar etmiş sayılır; bu husus kendisine çıkartılacak davetiyede ayrıca ihtar edilir.

b) (a) bendi hükmüne göre yaptığı incelemeye rağmen, hâkimde sahtelik konusunda kesin bir kanaat oluşmamışsa, bilirkişi incelemesine karar verir. Bilirkişi incelemesinden önce, mevcutsa, o tarafa ait olan karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar, ilgili yerlerden getirtilir. Bilirkişi, bu yazı ve imzalarla, o mahkemede elde edilen yazı ve imzaları esas alarak inceleme yapar. Bilirkişi, inceleme için gerekli görürse, kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazması veya imza atmasını mahkemeden talep edebilir." hükümlerini haiz olup imza inkarı durumanda hakim, yazılı hüküm gereği imzasını inkar eden taraftan mukayeseye elverişli imzaların bulunduğu makamı sorabileceği gibi ilgili Seçim Kurulu, Nüfus Müdürlüğü, Tapu Müdürlüğü gibi yerlerden de bu imzaları getirtebilir.

Somut olayda mahkemece, davacı taraf vekilinin kendisine verilen kesin sürede mukayese imzalarının bulunduğu makamları bildirmediğinden bahisle delillerin toplanamadığı ve davanın ispat edilemediğine hükmedilmiş olup hakimin araştırma yükümlülüğü ve yukarıda yazılı hususlar göz ardı edilerek talimatla imza örnekleri de alınıp dosyaya girmesine rağmen yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru olmamıştır.

2.Mahkemece 12.11.2020 tarihli celsede davacı vekiline dava konusu ile ilgili açıklama yapmak üzere süre verildiği, davacı vekilinin 17.11.2020 tarihli dilekçesi ile çeşitli dosyaların UYAP kayıtlarının mevcut olamaması nedeniyle senet bilgisi verilemediği beyan edilmiştir. Bu durumda hakimin 6100 sayılı Kanu'nun 31 inci maddesi gereği davayı aydınlatma ödevi bulunup davayı somutlaştırması adına, davacı tarafa dava konusunu açıklaması için kesin süre verilerek karar verilmesi gerekirken yazılı husus açıklattırılmadan karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,