Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3030 K.2023/6941

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı ... Faktoring A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkiline ait arsa üzerinde taşeron olarak bina inşa etmek üzere davalı ....'ye avans olarak bir kısım çekler verildiğini, ancak davalının inşaata başlamadığını, bu nedenle sözleşmenin karşılıklı olarak feshedildiğini, ancak davalının elinde avans olarak verilen çeklerin kaldığını, bunlardan 30.10.2015 tarihli, 170.000,00 TL bedelli çekin ciro yoluyla davalı Faktoring şirketine geçtiğini ancak çekin bedelsiz kaldığını, müvekkiline bir hizmet ya da mal verilmediğini, çek bedeline ilişkin düzenlenen bir fatura ya da bir irsaliyenin bulunmadığını beyan ederek, müvekkilinin dava konusu çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Faktoring A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu çeki diğer davalı şirketten faktoring mevzuatına ve hukuka uygun şekilde uhdesine geçtiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, tedavül kabiliyeti bulunan kıymetli evrakın davacı tarafından tedavül görmesinden sonra iyi niyetli meşru hamil konumundaki müvekkiline karşı menfi tespit yada istirdat davası açamayacağını ve davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, davacı taraf her ne kadar çeki avans olarak verdiğini iddia etmiş ise de çekte avans çeki olduğuna ilişkin bir ibarenin bulunmadığını belirterek müvekkili hakkında haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı .... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi incelemesi için gerekli delil avansı yatırılmadığından inceleme yapılmasından vazgeçildiğinin kabulü ile sunulan diğer deliller dikkate alınarak, davacının takip dayanağı çeke ve tanık deliline dayandığı, dava değeri ve uyuşmazlık konusu edilen husus dikkate alınarak tanık dinlenemeyeceği, davacı tarafın delil listesinde ayrıca ve açıkça yemin deliline dayanmadığı gerekçeleriyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin 21.03.2017 tarihli celsesinin 2 numaralı ara kararı incelendiğinde, kesin süreye riayet edilmemesinin sonuçlarının açık ve net bir şekilde ihtar edilmediğini, sadece “aksi halde ilgili haktan vazgeçilmiş sayılacağının ihtarına” şeklinde genel bir ibare kullanıldığını, oysa usule uygun ve geçerli bir kesin sure ve ihtardan bahsedebilmek için en azından İlk Derece mahkemesi’nin bilirkişi ücretinin kesin sure içerisinde yatırılmaması halinde bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçilmiş sayılacağının ve dosyanın mevcut duruma göre karara bağlanacağının ihtar edilmiş olması gerektiğini,

ispat külfetinin davalı alacaklıda olduğunu, mevcut delil durumuna göre, davalı alacaklının bu kambiyo senedinden dolayı alacaklı olduğunu ispat edememiş olması nedeniyle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, davalı tarafın da bilirkişi deliline dayandığını, bu nedenle bilirkişi ücretini yatırmak için davalılara sure verilmesi gerektiğini, bu şekilde hareket edilmemiş olmasının da usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı .... vekili istinaf dilekçesinde özetle, mahkemece ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş olmasına rağmen nisbi vekâlet ücreti yerine maktu vekâlet ücretine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla kararın bu yönden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı, dava konusu çeklerin davacıya ait arsa üzerinde taşeron olarak bina inşa etmek üzere davalıya avans olarak verildiğini iddia etmiş olup, çeklerin avans olarak verildiği hususunda ispat yükünün davacıda olduğu, mahkemece 21.03.2017 tarihli celsede, tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesine karar verildiği, davacı vekilinin de bulunduğu celsede, usûlüne uygun olarak kesin süreye uymamanın sonuçlarının ihtar edildiği, ancak delil avansının eksik olması sebebiyle dosyanın bilirkişiye tevdi edilemediği,

mevcut delil durumuna göre, davaya konu çeklerin avans olarak verildiğinin davacı tarafça başka yazılı delillerle de ispatlanamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, Mahkemece, davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle esastan reddine karar verilmiş olmasına rağmen, nisbi vekâlet ücreti yerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş, bu itibarla davalı vekilinin istinaf başvuru sebebinin yerinde olduğu gerekçesiyle davacının istinaf talebinin reddine, davalının istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kesin süre ihtarının usule aykırı olduğunu, sonuçlarının açık bir şekilde açıklanmadığını,davalı ... Faktoring A.Ş.'nin temlik aldığı ve fakat ürünlerin teslim alındığına dair imza içermeyen irsaliyeli fatura konusu teslimatın gerçekleşip gerçekleşmediğini ve fatura taraflarının ticaret geçmişini araştırmadığını, temlik alınan alacağın muvazaalı olduğunu, belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,